Cơ chế đặc thù cho các dự án APEC 2027 không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Ảnh: VPQH

Đã quy định rất rõ phạm vi áp dụng cơ chế đặc thù

Chiều ngày 7/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Qua thảo luận, các đại biểu đều thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết và cơ bản đồng tình với các nội dung của dự thảo, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện cơ chế, bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu tiến độ, vừa tăng cường kiểm soát trong quá trình tổ chức thực hiện.

Các ý kiến phát biểu đều cho rằng APEC 2027 là sự kiện chính trị, đối ngoại đặc biệt quan trọng của đất nước, trong khi quỹ thời gian chuẩn bị các công trình không còn nhiều. Vì vậy, việc Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù là cần thiết để tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, đẩy nhanh tiến độ dự án. Các đại biểu cũng đề nghị cơ chế đặc thù phải được giới hạn chặt chẽ, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch, không hợp thức hóa sai phạm và không tạo tiền lệ trong quản lý đầu tư công.

Làm rõ một số nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Nghị quyết đã quy định rất rõ phạm vi và điều kiện áp dụng.

Theo Bộ trưởng, Điều 3 của dự thảo xác định cụ thể các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù, bao gồm các công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC tại Phú Quốc triển khai trong giai đoạn từ tháng 3/2025 đến ngày 18/5/2026; các công trình thuộc danh mục dự án thanh toán cho dự án BT Trung tâm Hội nghị cấp cao APEC; các dự án khai thác, thu hồi khoáng sản phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng công trình. Danh mục các dự án được quy định tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ.

Trên cơ sở đó, dự thảo giao UBND tỉnh An Giang quyết định việc áp dụng cơ chế đặc thù đối với từng dự án cụ thể. Theo Bộ trưởng, mỗi dự án có những khó khăn, vướng mắc khác nhau nên cần giao địa phương chủ động quyết định trên tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chủ trương của Đảng và Nhà nước.

“Địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”, Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cho biết các nguyên tắc đã được quy định rõ trong Điều 1 và Điều 3 của dự thảo Nghị quyết để địa phương làm căn cứ triển khai.

“Chất lượng công trình phải cao hơn bình thường”

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là thời hạn áp dụng của Nghị quyết. Về vấn đề này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội và không quy định thời hạn áp dụng Nghị quyết.

Theo Bộ trưởng, nếu quy định thời hạn hiệu lực, khi hết thời gian áp dụng sẽ phát sinh khó khăn trong việc xem xét, xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan do không còn căn cứ pháp lý. Vì vậy, Chính phủ đánh giá đây là ý kiến hợp lý và tiếp thu để chỉnh lý dự thảo.

Làm rõ cơ chế hậu kiểm, Bộ trưởng khẳng định, việc miễn, giảm một số quy trình, thủ tục đối với các công trình, dự án đã triển khai như về quy hoạch, đất đai, khai thác khoáng sản, thủ tục đầu tư, xây dựng... không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Theo đó, thực hiện cơ chế chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.

Bộ trưởng thống nhất với ý kiến các đại biểu cho rằng các dự án, công trình này ở “địa điểm rất đặc biệt”, là sự kiện chính trị ngoại giao đặc biệt quan trọng, mang tính biểu tượng quốc gia, khẳng định vai trò vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Do đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, chất lượng công trình “không thể thấp mà phải cao hơn bình thường”.

Theo đó, các yêu cầu về chất lượng công trình, an toàn, phòng cháy chữa cháy, cảnh quan và môi trường phải được bảo đảm nghiêm ngặt. Các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong quá trình triển khai.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH

Bộ trưởng cũng dẫn thực tế có những thủ tục không thể thực hiện theo quy trình thông thường khi công trình đã được triển khai thi công. Chẳng hạn, việc tổ chức thi tuyển kiến trúc đối với những công trình đã gần hoàn thành là không khả thi. Do đó, việc áp dụng cơ chế đặc thù cần phù hợp với từng bối cảnh cụ thể để vừa đáp ứng yêu cầu tiến độ, vừa bảo đảm chất lượng công trình.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, đa số đại biểu đánh giá cao tinh thần chủ động của cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra, đồng thời thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ tổ chức thành công Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng làm rõ hơn cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn của từng cơ chế, xác định chặt chẽ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, công khai tiêu chí xác định các dự án được hưởng cơ chế đặc thù.

Theo đó, bảo đảm chỉ áp dụng đối với các dự án công trình phục vụ việc tổ chức hội nghị cấp cao APEC 2027 và đã được cấp có thẩm quyền cho chủ trương. Đồng thời, nghiên cứu quy định chuyển tiếp đối với các thủ tục đang thực hiện dở dang khi nghị quyết hết hiệu lực, làm rõ cơ sở của quy định cho phép các dự án được tiếp tục thực hiện đến khi hoàn thành bảo đảm phù hợp với mục tiêu ban hành nghị quyết.