Chuyển đổi số mở rộng đầu ra cho sản phẩm OCOP

Thương hiệu nông sản Việt trong phát triển kinh tế nông thôn.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn. Không chỉ góp phần khai thác tiềm năng, lợi thế đặc sản vùng miền, chương trình OCOP còn đang tạo chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và gắn chặt với nhu cầu thị trường.

Những năm gần đây, chuyển đổi số đã mở ra hướng đi mới cho các chủ thể OCOP trong hoạt động sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nếu trước đây nhiều sản phẩm chủ yếu được bán tại địa phương hoặc thông qua các hội chợ xúc tiến thương mại thì nay, nhờ sự phát triển của thương mại điện tử và nền tảng số, các sản phẩm OCOP có thể tiếp cận người tiêu dùng trên toàn quốc, thậm chí từng bước mở rộng ra thị trường quốc tế.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hà Nội, từ năm 2020 đến nay, thành phố đã phối hợp với nhiều sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, Shopee, Tiki, Lazada… nhằm hỗ trợ các chủ thể OCOP đưa sản phẩm lên môi trường số. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp và hợp tác xã tiết giảm chi phí quảng bá, tiếp cận lượng khách hàng lớn hơn và nhanh chóng nắm bắt xu hướng tiêu dùng thông qua phản hồi trực tiếp từ thị trường.

Điểm đáng chú ý là chuyển đổi số không chỉ thay đổi phương thức tiêu thụ mà còn tạo ra sự thay đổi trong tư duy phát triển sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã chú trọng hơn đến thiết kế bao bì, xây dựng thương hiệu, ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc nhằm gia tăng niềm tin với người tiêu dùng. Livestream bán hàng, quảng bá trên mạng xã hội hay xây dựng gian hàng trực tuyến đang trở thành kênh phân phối hiệu quả đối với nhiều sản phẩm OCOP.

Không chỉ lĩnh vực nông sản, nhiều làng nghề truyền thống cũng đang tận dụng nền tảng số để mở rộng thị trường tiêu thụ. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, thực phẩm chế biến đặc trưng vùng miền từng bước được quảng bá rộng rãi hơn, qua đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng và nguồn gốc hàng hóa, việc minh bạch thông tin thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử đang trở thành lợi thế quan trọng đối với sản phẩm OCOP.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến nay cả nước có hơn 20.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 126 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao. Các sản phẩm thuộc hơn 10.600 chủ thể là hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và tổ hợp tác. Những con số này cho thấy Chương trình OCOP đang có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại và gia tăng giá trị.

Tuy nhiên, quá trình phát triển OCOP gắn với chuyển đổi số vẫn còn nhiều khó khăn. Phần lớn các cơ sở sản xuất có quy mô nhỏ lẻ, nguồn lực đầu tư công nghệ còn hạn chế, trong khi kỹ năng kinh doanh số, marketing trực tuyến và xây dựng thương hiệu chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Nhiều điểm bán sản phẩm OCOP chưa được quảng bá hiệu quả trên nền tảng số; liên kết giữa các chủ thể để hình thành chuỗi tiêu thụ bền vững còn thiếu chặt chẽ.

Bên cạnh đó, việc duy trì tiêu chuẩn chất lượng, vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc hay chăm sóc khách hàng trên môi trường trực tuyến vẫn là thách thức đối với không ít doanh nghiệp, hợp tác xã. Đây được xem là “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ để nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm OCOP trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và tính minh bạch.

Để thúc đẩy chương trình này phát triển bền vững, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng bộ tiêu chí OCOP mới theo hướng nâng cao chất lượng, đổi mới phương thức đánh giá và tạo động lực cho chương trình phát triển mạnh hơn trong giai đoạn 2026-2035. Đồng thời, các địa phương tiếp tục triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận công nghệ, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực quản trị sản xuất, kinh doanh.

Các hoạt động tập huấn về thương mại điện tử, marketing số và quản trị gian hàng trực tuyến cũng đang được tăng cường nhằm giúp các chủ thể OCOP thích ứng với xu hướng thị trường mới. Việc kết hợp giữa chuyển đổi số với phát triển sản phẩm đặc sản địa phương được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong xây dựng thương hiệu nông sản Việt và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại.

Có thể thấy, phát triển OCOP không chỉ mở rộng cơ hội tiêu thụ cho sản phẩm địa phương mà còn tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi mô hình sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân và từng bước thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn. Khi công nghệ số được ứng dụng sâu rộng cùng tư duy sản xuất hiện đại, OCOP sẽ tiếp tục trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.