Cần 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng 2 con số

Nhu cầu vốn đầu tư lớn

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang trải qua những thay đổi sâu sắc về cấu trúc thương mại, tài chính và chuỗi cung ứng, nhiều nền kinh tế phải đối mặt với tăng trưởng chậm lại, lãi suất duy trì ở mức cao và rủi ro địa chính trị gia tăng.

Đối với Việt Nam, mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030 được đặt ra ở mức cao hơn, hướng tới duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh và bền vững, đồng thời tạo nền tảng để trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Phát biểu tại Hội thảo "Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số" do Báo Lao động phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, để duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội cần đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, cao hơn nhiều so với mức 17,4 triệu tỷ đồng của giai đoạn 2021-2025.

Bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính).

Như vậy, quy mô vốn đầu tư của nền kinh tế trong giai đoạn tới cần tăng hơn gấp hai lần, đồng thời vốn đầu tư toàn xã hội phải duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 16% mỗi năm. Tỷ lệ đầu tư trên GDP cũng cần được nâng từ khoảng 33% giai đoạn 2021-2025 lên khoảng 40% giai đoạn 2026-2030.

Trên thực tế, tỷ lệ đầu tư của Việt Nam trong nhiều năm qua dao động khoảng 32 - 34% GDP, mức tương đối cao so với nhiều nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, nếu so sánh với các quốc gia từng duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài, quy mô đầu tư của Việt Nam vẫn còn dư địa để gia tăng.

Trong giai đoạn công nghiệp hóa mạnh mẽ, Hàn Quốc duy trì tỷ lệ đầu tư khoảng 35 - 38% GDP, Singapore khoảng 35 - 40% GDP, trong khi Trung Quốc có thời điểm đạt 40 - 45% GDP. Những con số này cho thấy đầu tư luôn là động lực then chốt đối với các nền kinh tế theo đuổi tăng trưởng nhanh.

Không chỉ cần tăng quy mô vốn, Việt Nam cũng phải cải thiện mạnh mẽ hiệu quả sử dụng vốn. Theo định hướng của Chính phủ, hệ số ICOR (chỉ tiêu phản ánh hiệu quả đầu tư) cần giảm từ khoảng 6,3 giai đoạn 2021-2025 xuống còn khoảng 4,8 trong giai đoạn 2026-2030. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần khoảng 4,8 đồng vốn đầu tư để tạo ra 1 đồng GDP tăng thêm, thay vì 6,3 đồng như trước đây.

Chính sách tài chính giữ vai trò “đòn bẩy” huy động nguồn lực

Để đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư rất lớn trong giai đoạn tới, theo bà Tâm, chính sách tài chính được xác định giữ vai trò trung tâm trong việc thiết kế cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực của nền kinh tế.

Xét theo cơ cấu nguồn vốn, tăng trưởng đầu tư trong giai đoạn 2026-2030 cần sự tham gia đồng thời của nhiều khu vực. Trong đó, vốn đầu tư nhà nước dự kiến tăng khoảng 22% mỗi năm, vốn đầu tư khu vực ngoài nhà nước tăng khoảng 20%, còn vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18% mỗi năm.

Điều này cho thấy ngân sách nhà nước vẫn đóng vai trò dẫn dắt, nhưng khu vực tư nhân và dòng vốn FDI sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Một trong những định hướng quan trọng của chính sách tài chính là thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm và phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn nợ công.

Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước cần tập trung vào các lĩnh vực có tính lan tỏa cao như hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực, qua đó tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào đầu tư phát triển.

Song song với đó, việc phát triển thị trường vốn hiện đại và minh bạch được xem là giải pháp quan trọng để huy động nguồn lực dài hạn cho nền kinh tế. Theo định hướng, thị trường chứng khoán cần được nâng cấp về hạ tầng công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng cơ sở nhà đầu tư. Mục tiêu đặt ra là đưa quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt tối thiểu 100% GDP vào năm 2026.

Ngoài ra, thị trường trái phiếu cũng cần tiếp tục được củng cố để trở thành kênh huy động vốn quan trọng cho cả khu vực công và khu vực doanh nghiệp. Việc phát triển trái phiếu xanh và các sản phẩm tài chính bền vững được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn quốc tế phục vụ mục tiêu phát triển dài hạn.

Lãnh đạo Vụ Các định chế tài chính cho rằng, mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới không chỉ phụ thuộc vào việc mở rộng quy mô đầu tư, mà còn phụ thuộc lớn vào chất lượng thể chế, môi trường kinh doanh và hiệu quả phân bổ nguồn lực. Khi chính sách tài chính được thiết kế đồng bộ với cải cách thể chế và phát triển thị trường vốn, nguồn lực đầu tư của nền kinh tế sẽ được huy động hiệu quả hơn, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.