Bảy nhóm chính sách vượt trội của Luật Phát triển đô thị áp dụng ở TP. Hồ Chí Minh

Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang phát biểu. Ảnh: Phạm Thọ

Bảy nhóm chính sách đặc thù, vượt trội kỳ vọng tạo dư địa mới cho tăng trưởng

Sáng 26/8, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai Luật Phát triển đô thị. Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang chủ trì hội nghị, cùng sự tham dự của lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND, các sở, ngành và chính quyền 168 phường, xã, đặc khu.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều, bao quát nhiều lĩnh vực, từ tổ chức bộ máy, chế độ công vụ, ban hành văn bản quy phạm pháp luật đến quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, tài chính, ngân sách, doanh nghiệp, TOD (viết tắt của Transit-Oriented Development– là mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính, khu thương mại tự do và kinh tế biển.

Đáng chú ý, Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh việc Luật Phát triển đô thị quy định 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội dành cho đô thị đặc biệt; sẽ tạo sự thúc đẩy phát triển cho TP. Hồ Chí Minh.

Nhóm chính sách thứ nhất liên quan đến tổ chức bộ máy, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật. TP. Hồ Chí Minh được tự chủ quyết định tổng số lượng biên chế công chức, viên chức tăng thêm không quá 20% so với số được Trung ương giao; quyết định số lượng đại biểu HĐND các cấp; quy định chính sách thu nhập cho cán bộ, công chức và thực hiện một số cơ chế về thuê, bổ nhiệm người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập.

Thành phố cũng có thể ban hành quy định khác với văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan Trung ương ban hành, kể cả lựa chọn áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội của địa phương, lĩnh vực khác. Sau khi được cấp có thẩm quyền cho phép, Thành phố có thể thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với Luật, Nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề pháp luật chưa quy định, với thời hạn thí điểm tối đa 5 năm, trừ các lĩnh vực thuộc chủ quyền quốc gia.

Nhóm thứ hai là quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự, an toàn đô thị. Thành phố được lập một Quy hoạch tổng thể, đồng thời phân cấp mạnh hơn cho HĐND quyết định việc lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao. Đây được xem là cơ sở để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực từ lòng đất và không gian trên cao.

Trong phát triển TOD, thành phố được quy định chính sách phát triển đô thị tại các khu vực TOD; lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh phương án tuyến, vị trí công trình trên tuyến đường sắt địa phương; quy hoạch khu vực TOD và chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch trong khu vực này.

Đáng chú ý, TP. Hồ Chí Minh được quyết định chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý, qua đó tạo thêm công cụ thúc đẩy phát triển nhà ở phục vụ người dân, người lao động.

Đại biểu dự hội nghị quán triệt, triển khai Luật Phát triển đô thị. Ảnh: Phạm Thọ

Nhóm thứ ba tập trung vào phát triển kinh tế. Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Thành phố được quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế. Nhà đầu tư nước ngoài tại khu vực này được miễn thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế và không cần phải có dự án đầu tư.

Luật cũng mở đường cho việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn; cấp phép ngân hàng đầu tư và tổ chức các giao dịch, dịch vụ tài chính thế hệ mới. Thành phố còn được quy định mở rộng đối tượng, điều kiện và cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện với khách hàng sử dụng điện trong phạm vi quản lý.

Nhóm thứ tư là văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục, đào tạo, y tế và an toàn thực phẩm. Thành phố được quy định các cơ chế ưu đãi đặc thù cho kinh tế ban đêm; thực hiện đặt hàng, đấu thầu sáng tác các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật có giá trị tư tưởng cao.

Trong giáo dục, Thành phố có quyền cho phép thành lập, sáp nhập, chia, tách, giải thể, đổi tên và cấp phép hoạt động đối với một số trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài hoặc liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài.

Ở lĩnh vực y tế, TP. Hồ Chí Minh được chủ động điều phối quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp giữa các bệnh viện công lập khi số dư quỹ vượt quá 2 lần mức trích khấu hao tài sản cố định; phát triển dịch vụ y tế kỹ thuật cao phục vụ người nước ngoài. Thành phố cũng được xây dựng cơ chế phản ứng nhanh và cơ sở dữ liệu dùng chung để kiểm soát an toàn thực phẩm theo chuỗi cung ứng liên vùng.

Nhóm thứ năm là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố được quy định tiêu chí, cơ chế và chính sách cho khu đô thị khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; quy định mức hỗ trợ không hoàn lại từ nguồn chi thường xuyên của ngân sách Thành phố.

Đặc biệt, Thành phố có thể thiết lập khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và những mô hình kinh doanh số chưa có tiền lệ. Đây là một trong những cơ chế được kỳ vọng giúp Thành phố chủ động đón đầu các xu hướng công nghệ mới.

Nhóm thứ sáu liên quan đến nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt. Các khoản thu khác theo quy định của luật mà chưa được quy định trong pháp luật về ngân sách nhà nước được xác định là nguồn thu Thành phố được hưởng toàn bộ.

TP. Hồ Chí Minh cũng được quyết định chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư và quyết định một số cơ chế, chính sách đặc biệt để triển khai dự án; quy định cơ chế tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án. Thành phố được quyết định chỉ tiêu sử dụng đất trên địa bàn, trừ đất quốc phòng, an ninh; sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện giải phóng mặt bằng độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính.

Nhóm thứ bảy là liên kết, phát triển vùng. Luật xác lập TP. Hồ Chí Minh là hạt nhân điều phối toàn bộ vùng đô thị đặc biệt và vùng Đông Nam Bộ, đồng thời quy định việc đầu tư, quản lý các dự án liên kết vùng, phát triển vùng, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Ngoài 7 nhóm chính sách trên, ông Nguyễn Mạnh Cường, cho biết Luật Phát triển đô thị luật còn quy định về khu kinh tế đặc biệt, kinh tế biển, khu phi thuế quan, hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế và cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra, trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát quyền lực trong quá trình thực thi…

Khẩn trương cụ thể hóa các quy định, đưa Luật Phát triển đô thị vào cuộc sống

Ngay sau khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị ngày 24/8, Ban Thường vụ Thành ủy TP. Hồ Chí Minh ban hành Chỉ thị số 22-CT/TU. Ngày 25/8, UBND Thành phố ban hành kế hoạch triển khai luật.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết TP. Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch triển khai Luật Phát triển đô thị với yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền.

Về danh mục văn bản quy phạm pháp luật, dự kiến có 249 nội dung cần cụ thể hóa, gồm 147 Nghị quyết của HĐND, 74 Quyết định của UBND và 28 Quyết định của Chủ tịch UBND Thành phố.

Việc áp dụng 7 nhóm cơ chế đặc thù, vượt trội từ Luật Phát triển đô thị giúp TP. Hồ Chí Minh tạo sức bật. Ảnh: Phạm Thọ

Trước mắt, ông Nguyễn Văn Được, cho biết UBND Thành phố sẽ trình HĐND Thành phố ban hành danh mục 117 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó 70 Nghị quyết phải được ban hành ngay để có hiệu lực đồng thời với Luật Phát triển đô thị. UBND Thành phố sẽ ban hành 48 Quyết định, còn Chủ tịch UBND Thành phố ban hành 3 Quyết định.

Trong tháng 8, Thành phố sẽ lập danh mục, phân công cơ quan chủ trì soạn thảo, lấy ý kiến các cơ quan Đảng, tham vấn bộ, ngành và chuyên gia. Sang tháng 9, Sở Tư pháp thẩm định, các ban HĐND Thành phố thẩm tra để các văn bản được ban hành trước ngày 1/10.

Kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang, nhấn mạnh Luật Phát triển đô thị là cơ hội thực sự lớn đối với Thành phố. Từ đó, yêu cầu cán bộ TP. Hồ Chí Minh cần phải xác định tinh thần xuyên suốt khi triển khai Luật là không chờ Nghị định, không chờ hướng dẫn mà phải bắt tay vào làm.

Đồng thời, yêu cầu các sở, ngành cũng phải xác định rõ những việc quan trọng, có tính quyết định để ưu tiên. Cách làm cần chuyển từ đề xuất chính sách đặc thù sang thiết kế giải pháp thúc đẩy phát triển, hạn chế tình trạng xin ý kiến lòng vòng...

Với khối lượng cơ chế lớn được trao, Luật Phát triển đô thị đang đặt TP. Hồ Chí Minh trước một yêu cầu mới về kết quả phát triển cụ thể. Khoảng thời gian từ nay đến ngày 1/10 vì vậy không chỉ là tiến độ xây dựng văn bản, mà còn là phép thử đầu tiên đối với năng lực thực thi của đô thị đặc biệt này.