Dự án Luật Phát triển đô thị: Trao quyền tự chủ trong cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị. Ảnh: VPQH

Phân cấp mạnh hơn, tăng quyền quyết định cho thành phố

Sáng ngày 17/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị. Theo báo cáo của Chính phủ, sau khi tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý nhiều nội dung quan trọng, tập trung vào phân cấp thẩm quyền và hoàn thiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh thẩm quyền quyết định cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố. Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật chuyển thẩm quyền này từ Ủy ban nhân dân thành phố sang Hội đồng nhân dân thành phố, nhằm bảo đảm sự thận trọng, chặt chẽ hơn đối với những quyết định liên quan trực tiếp đến quyền tài sản và quyền về chỗ ở của người dân.

Về đầu tư xây dựng công trình, dự thảo Luật không tiếp tục quy định thẩm quyền thành phố trong việc quyết định không thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình hạng mục công trình thuộc đối tượng phải thi tuyển kiến trúc để thống nhất thực hiện theo chính sách chung đã được quy định tại dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật Kiến trúc.

Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung một số lĩnh vực thuộc thẩm quyền của Hội đồng nhân dân thành phố trong việc quyết định mức phạt tiền vi phạm hành chính cao hơn, nhưng không quá 2 lần mức phạt chung. Các lĩnh vực được đề cập gồm cứu nạn, cứu hộ, giao thông đường sắt, giao thông đường thủy nội địa và giao thông đường bộ.

Trong lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước, dự thảo Luật bổ sung quy định để Hội đồng nhân dân thành phố quyết định tiêu chí, danh mục, tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ. Đây là cơ sở để thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước và chủ trương đầu tư bổ sung vốn tại doanh nghiệp nhà nước do Ủy ban nhân dân thành phố là cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, việc bổ sung quy định này nhằm trao quyền tự chủ toàn diện hơn cho thành phố trong sắp xếp, cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, đa dạng hóa các hình thức và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước trên địa bàn.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Phát triển đô thị. Ảnh: VPQH

Dự thảo Luật cũng tiếp tục hoàn thiện các cơ chế liên quan đến trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Trong đó, bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khi thực hiện một số thẩm quyền của cơ quan điều hành tại thành phố; đồng thời quy định về việc thành viên trung tâm tài chính quốc tế được cung cấp dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập, hoạt động.

Một số cơ chế khác cũng được chỉnh lý nhằm huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục, đào tạo; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Sau khi tiếp thu, giải trình, chỉnh lý, dự thảo Luật Phát triển đô thị vẫn gồm 5 chương, 65 điều.

Dự thảo Luật bổ sung cơ chế chính sách khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa, sử dụng tài sản công để góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục đào tạo trên địa bàn thành phố. Dự thảo cũng bổ sung điều kiện và thẩm quyền xác định doanh nghiệp được sử dụng quỹ phát triển khoa học công nghệ của doanh nghiệp để đầu tư vào quỹ đầu tư mạo hiểm có ngân sách thành phố.

Không mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật

Bên cạnh đánh giá cao những nội dung đã được tiếp thu, chỉnh lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện 8 nhóm vấn đề, trong đó có cơ chế Chính phủ ban hành văn bản thí điểm cơ chế, chính sách; giải thích từ ngữ về “cấp có thẩm quyền”; thẩm quyền quyết định biên chế; khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu phi thuế quan; trung tâm tài chính quốc tế; phát triển hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng; danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược; quy hoạch, bảo đảm trật tự an toàn và khu kinh tế đặc biệt.

Cơ quan thẩm tra đặt vấn đề về việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật. Theo dự thảo, khoản 4 Điều 68 quy định trên cơ sở thực hiện các cơ chế, chính sách về giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình tại luật này, có quy định về thành lập, cơ chế, chính sách, mô hình quản lý khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu phi thuế quan tại tỉnh, thành phố chưa thuộc phạm vi áp dụng của Luật.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, quy định này có thể dẫn tới việc mở rộng phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Luật so với những nội dung đã được xác định tại Điều 1. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị không mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật đối với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu phi thuế quan tại các tỉnh do không thuộc đối tượng điều chỉnh của luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu quan điểm cơ quan thẩm tra. Ảnh: VPQH

Theo cơ quan thẩm tra, số lượng các khu loại này hiện còn rất hạn chế và đang được thực hiện theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Do đó, Chính phủ có thể thực hiện theo cơ chế đã được quy định tại Điều 1 của dự thảo Luật hoặc theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật khi có chủ trương mới của cấp có thẩm quyền.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì thẩm tra để tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc hoàn thiện dự thảo cần bảo đảm nguyên tắc quy định trong luật có tính khái quát cao và có thời gian áp dụng lâu dài.

“Không vì thuận lợi cho đối tượng này mà vướng cho đối tượng khác, không vì thuận lợi cho ngày hôm nay mà vướng cho ngày mai”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đối với các cơ chế dành cho TP. Hồ Chí Minh, trong đó có trung tâm tài chính quốc tế, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần thiết kế quy định theo hướng thống nhất, đồng bộ với các cơ chế khác, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho TP. Hồ Chí Minh, vừa tránh tạo ra cách hiểu về hai cơ chế chính sách khác nhau.