 |
| Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Phát triển đô thị. Ảnh: VPQH |
Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, sáng ngày 7/8, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Phát triển đô thị.
Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng Luật nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và có tính đột phá cho sự phát triển của các thành phố, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh, các đô thị loại đặc biệt, các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Qua đó, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.
Theo Chính phủ, việc ban hành luật là cần thiết để kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV, các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Kết luận số 18, Nghị quyết số 66 và Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị.
Bên cạnh yêu cầu thể chế hóa các chủ trương lớn, thực tiễn phát triển đô thị trong giai đoạn mới cũng đặt ra yêu cầu cần có một đạo luật mang tính ổn định, dài hạn để giải quyết đồng bộ các vấn đề về quy hoạch, phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, liên kết vùng và phát triển đô thị.
Đồng thời, dự án Luật cũng tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển các khu kinh tế đặc biệt nhằm khai thác hiệu quả lợi thế của những địa bàn có vị trí chiến lược, hình thành các động lực tăng trưởng mới và thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: VPQH |
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực; chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời trao quyền chủ động nhiều hơn cho Chính phủ và chính quyền địa phương trong tổ chức thực hiện.
Dự thảo cũng tham khảo các cơ chế của Luật Thủ đô để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất về chính sách đối với các lĩnh vực tương đồng giữa các đô thị đặc biệt, kế thừa và luật hóa các cơ chế đặc thù đang phát huy hiệu quả, đồng thời tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.
Dự thảo Luật gồm 5 chương, 66 điều, tập trung vào 2 nhóm chính sách lớn: đẩy mạnh phân quyền và quy định các cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố là đô thị đặc biệt; thiết lập cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển khu kinh tế đặc biệt. Bên cạnh đó, dự thảo cũng có các cơ chế thúc đẩy phát triển đối với những thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Luật là mở rộng thẩm quyền của chính quyền đô thị loại đặc biệt trong xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh trong thực tiễn quản lý, phát triển đô thị.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, cùng với việc trao thêm thẩm quyền, dự thảo Luật thiết kế đồng bộ cơ chế giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát chặt chẽ quá trình thực hiện, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật. Dự thảo cũng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng cho phép điều chỉnh quy trình, thẩm quyền giải quyết theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Về định hướng phát triển, dự thảo tạo cơ sở pháp lý cho các lĩnh vực có vai trò động lực đối với tăng trưởng như: trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển, hạ tầng năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đối với khu kinh tế đặc biệt, dự thảo hoàn thiện các cơ chế về quy hoạch, xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng, huy động nguồn lực, phát triển kinh tế biển, khu phi thuế quan và hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế nhằm tạo điều kiện hình thành các cực tăng trưởng mới.
Đáng chú ý, dự thảo Luật cũng thiết kế cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ thông qua thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, quy định cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi và lạm dụng chính sách.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Phan Chí Hiếu báo cáo thẩm tra dự án Luật. Ảnh: VPQH |
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban Pháp luật và các cơ quan của Quốc hội đều tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất với những cơ chế đặc thù vượt trội để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn và khu kinh tế đặc biệt, đồng thời đẩy mạnh phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, nhất là các kết luận, nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV; đồng thời đánh giá toàn diện tác động của dự luật đối với quốc phòng, an ninh, nguồn lực tài chính, nguồn nhân lực và điều kiện tổ chức thực hiện.
Về phạm vi điều chỉnh, Ủy ban Pháp luật đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất giữa Điều 1 và các quy định khác của dự thảo luật, làm rõ phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, tránh mở rộng đối tượng áp dụng nhưng thiếu cơ chế quản lý, giám sát tương ứng.
Đối với cơ chế phân quyền, cơ quan thẩm tra tán thành chủ trương phân quyền mạnh cho chính quyền địa phương, song đề nghị xác định rõ nguyên tắc, phạm vi và giới hạn của việc phân quyền; hoàn thiện đầy đủ cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất trong tổ chức thi hành.
Ủy ban Pháp luật cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về quy hoạch, quản lý không gian phát triển, đầu tư, đất đai, tài chính - ngân sách; các cơ chế liên quan đến khu thương mại tự do, khu phi thuế quan, Trung tâm tài chính quốc tế, khu kinh tế đặc biệt và chính sách phát triển kinh tế biển theo hướng vừa tạo động lực phát triển, vừa bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế, yêu cầu quốc phòng, an ninh và khả năng cân đối nguồn lực.
Một nội dung được cơ quan thẩm tra đặc biệt lưu ý là tính khả thi của dự luật. Theo đó, cần đánh giá đầy đủ điều kiện bảo đảm thi hành, nhất là việc chuẩn bị hệ thống văn bản quy định chi tiết, nguồn lực tổ chức bộ máy và các quy định chuyển tiếp để tránh khoảng trống pháp lý khi luật có hiệu lực.
