 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp. Ảnh: VPQH |
Phân quyền mạnh mẽ, mở rộng không gian phát triển cho đô thị đặc biệt
Sáng ngày 28/7, dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Phát triển đô thị.
Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển TP. Hồ Chí Minh, các đô thị đặc biệt, các thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt. Mục tiêu trọng tâm là tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện; tăng cường phân cấp, phân quyền để tạo động lực phát triển nhanh, bền vững.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, việc ban hành Luật là cần thiết nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới cùng các chỉ đạo liên quan của cấp có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, dự án Luật kế thừa và luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được thực tiễn kiểm nghiệm thông qua các nghị quyết của Quốc hội; đồng thời giải quyết những điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, đổi mới sáng tạo, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, quản trị đô thị và liên kết vùng của TP. Hồ Chí Minh cũng như các đô thị lớn.
Theo cơ quan soạn thảo, dự án Luật được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ gắn với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Luật chỉ quy định các vấn đề mang tính khung, nguyên tắc và chính sách thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đồng thời trao thêm không gian chủ động cho địa phương trong tổ chức thực hiện, huy động nguồn lực xã hội và thí điểm các cơ chế mới.
Dự thảo cũng tham khảo các quy định của Luật Thủ đô nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong quản lý và phát triển giữa hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đồng thời kế thừa các nghị quyết đặc thù và tham khảo có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.
Dự thảo Luật gồm 5 chương, 68 điều, tập trung vào hai nhóm chính sách lớn. Thứ nhất là phân quyền triệt để, toàn diện cho đô thị đặc biệt, nhất là quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình. Thứ hai là thiết lập hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt trên nhiều lĩnh vực như tổ chức chính quyền đô thị, quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị, trật tự an toàn đô thị, kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, liên kết vùng và phát triển kinh tế biển.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự thảo trao thẩm quyền rộng hơn cho đô thị đặc biệt trong xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn. Việc phân quyền được thiết kế đi kèm các yêu cầu chặt chẽ về trình tự, thủ tục, kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo cũng chú trọng cải cách thủ tục hành chính thông qua cơ chế xã hội hóa các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính; cho phép điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết theo hướng đơn giản hóa, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đặc biệt trong triển khai các dự án đầu tư gắn với chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
 |
| Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH |
Ngoài ra, dự án Luật tạo cơ sở pháp lý để phát triển nhiều lĩnh vực then chốt như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics tích hợp, kinh tế biển, hạ tầng và công nghiệp năng lượng, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Cùng với mở rộng quyền tự chủ, dự thảo thiết kế cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm việc thực hiện chính sách đúng thẩm quyền, công khai, minh bạch; đồng thời khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, lạm dụng chính sách.
Chính phủ đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép bổ sung dự án Luật vào Chương trình kỳ họp Quốc hội tháng 8/2026 để xem xét, thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Bảo đảm trao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, thống nhất để thúc đẩy phát triển các đô thị lớn, đẩy mạnh phân quyền và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị.
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cơ bản tán thành việc Quốc hội phân quyền trực tiếp cho TP. Hồ Chí Minh và các đô thị đặc biệt, đồng thời giao Chính phủ quyết định phạm vi áp dụng đối với các thành phố còn lại và khu kinh tế đặc biệt.
Để bảo đảm tính khả thi, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung các nguyên tắc làm căn cứ để Chính phủ quy định việc áp dụng các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt đối với các thành phố chưa được công nhận là đô thị đặc biệt. Đồng thời, quán triệt nguyên tắc trao quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, mỗi thẩm quyền được giao cần gắn với cơ chế theo dõi, báo cáo, kiểm tra, giám sát và giải trình tương ứng.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ hơn vai trò điều phối của Chính phủ trong việc tổ chức thực hiện giữa các bộ, ngành và địa phương; xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình xây dựng, ban hành và thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các địa phương được áp dụng cơ chế đặc thù và các địa phương khác; đồng thời bổ sung trách nhiệm định kỳ đánh giá của Chính phủ và UBND Thành phố.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị, đồng thời đánh giá cao Chính phủ, Bộ Tư pháp, TP. Hồ Chí Minh và các cơ quan liên quan đã phối hợp chặt chẽ, chuẩn bị hồ sơ công phu, đầy đủ theo đúng quy định.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, sau khi xem xét kỹ lưỡng, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án Luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét và, nếu được sự đồng thuận cao, sẽ được thông qua theo trình tự, thủ tục rút gọn tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của Quốc hội khóa XVI trong tháng 8.
