Bài 3: Giải ngân đầu tư công ngay từ đầu năm, kích hoạt đà tăng trưởng 2 con số

Kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đã được giao là 995.348,05 tỷ đồng. Ảnh: Internet

Nước rút "kép" đầu năm

Chỉ còn hơn 2 tuần của tháng 01/2026, nhiệm vụ đặt ra hết sức nặng nề: vừa phải dồn lực giải ngân nốt kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025, vừa phải bắt tay ngay vào triển khai giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 với tổng quy mô lên tới 995.348,05 tỷ đồng. Quy mô vốn rất lớn, yêu cầu tiến độ cao, trong khi thời gian không chờ đợi, đòi hỏi toàn hệ thống phải hành động khẩn trương, đồng bộ và quyết liệt hơn bao giờ hết.

Theo quyết định giao kế hoạch của Thủ tướng Chính phủ, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 đã được phân bổ cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, trong đó đã bao gồm 5% tiết kiệm chi đầu tư vốn ngân sách trung ương để bổ sung cho Bộ Xây dựng thực hiện dự án Đường sắt cao tốc Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đến hết ngày 07/01/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án với tổng số 851.822,535 tỷ đồng, đạt 85,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Phần vốn còn lại 143.525,514 tỷ đồng của 12 bộ, cơ quan trung ương và 22 địa phương đang tiếp tục được khẩn trương rà soát, hoàn thiện thủ tục để phân bổ chi tiết theo đúng quy định, bảo đảm sớm đưa nguồn lực vào triển khai các dự án, phục vụ mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Việc phân bổ đầy đủ, kịp thời toàn bộ kế hoạch vốn và quyết liệt giải ngân ngay từ đầu năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ ở việc hoàn thành một chỉ tiêu tài chính, mà còn ở khả năng kích hoạt sớm động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Khi dòng vốn đầu tư công được phân bổ thông suốt và đưa nhanh vào các công trình, dự án trọng điểm, nguồn lực ngân sách sẽ phát huy hiệu quả lan tỏa, kéo theo đầu tư xã hội, tạo việc làm, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và mở rộng không gian phát triển.

Giải ngân sớm, đều và thực chất còn giúp tránh dồn áp lực vào cuối năm, nâng cao kỷ luật, kỷ cương tài chính, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026, đưa đầu tư công thực sự giữ vai trò dẫn dắt, “mở đường” cho các động lực tăng trưởng khác cùng bứt phá.

Theo Bộ Tài chính, để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng cả nước năm 2026 từ 10% trở lên, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra trong quá trình triển khai các dự án năm 2025. Từ đó, áp dụng triển khai các giải pháp đột phá, mạnh mẽ và quyết liệt hơn nữa trong quản lý và sử dụng vốn đầu tư công, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026.

Việc giải ngân không chỉ nhanh, mà còn phải đúng và hiệu quả, tập trung cho các dự án quan trọng quốc gia, công trình trọng điểm và các chương trình mục tiêu quốc gia. Tinh thần xuyên suốt là khẩn trương hoàn thành phân bổ chi tiết kế hoạch vốn, công khai, minh bạch trên Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư công; gắn tiến độ giải ngân từng dự án với trách nhiệm người đứng đầu; coi kết quả giải ngân là tiêu chí đánh giá thi đua, mức độ hoàn thành nhiệm vụ năm 2026.

Tạo hiệu ứng thực chất cho tăng trưởng

Để dòng vốn thực sự “chảy” vào nền kinh tế, hàng loạt nút thắt quen thuộc phải được tháo gỡ bằng những giải pháp mạnh và đồng bộ: từ phân cấp, phân quyền đi đôi với giám sát chặt chẽ; xử lý dứt điểm vướng mắc cơ chế, chính sách; đến giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án lớn.

Đặc biệt, với các công trình, dự án quan trọng quốc gia trong lĩnh vực giao thông, Bộ Xây dựng và các địa phương được yêu cầu tập trung cao độ ngay từ đầu năm, đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị và thi công các dự án then chốt như Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 2, các tuyến kết nối Long Thành - Tân Sơn Nhất, đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam, các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc… Đây không chỉ là các công trình hạ tầng, mà còn là “đòn bẩy” chiến lược cho tăng trưởng dài hạn.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 và đẩy nhanh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, phấn đấu giải ngân đạt 100%, góp phần trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh tinh thần có trọng tâm, trọng điểm, chấm dứt đầu tư dàn trải; bảo đảm số dự án đầu tư công sử dụng vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2026-2030 dưới 3.000 dự án; ưu tiên vốn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, các bộ, ngành, địa phương phải xử lý công việc theo tinh thần không trông chờ, không ỷ lại; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; không nói không, không nói khó, không nói có mà không làm.

Từ góc nhìn chuyên gia, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, yêu cầu cốt lõi của đầu tư công năm 2026 không chỉ là nhanh, mà là đúng tiến độ và bảo đảm chất lượng, tạo hiệu ứng lan tỏa thực chất cho tăng trưởng. Bài học năm 2025 cho thấy, chậm giải ngân không phải do thiếu vốn, mà bắt nguồn từ nhiều điểm nghẽn đan xen từ khâu chuẩn bị dự án, cơ chế phân bổ vốn, năng lực thực thi...

Theo ông, cần nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư ngay từ đầu; điều hành kế hoạch vốn linh hoạt; tăng trách nhiệm và năng lực của chủ đầu tư, ban quản lý dự án; tháo gỡ căn cơ các nút thắt về đất đai, mặt bằng, vật liệu; đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Giải ngân ngay từ đầu năm 2026 không chỉ là yêu cầu về tiến độ mà còn là thước đo của kỷ luật, kỷ cương, tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Hơn hết, đây được xem như chìa khóa kích hoạt động lực tăng trưởng 2 con số, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.