Xung đột Trung Đông leo thang: Dòng tiền và tài sản sẽ neo vào đâu?

Xung đột Trung Đông khiến dòng tiền và tài sản toàn cầu biến động. Ảnh minh họa

Khi cú sốc dầu mỏ từ Trung Đông lan tới thị trường tài chính Việt Nam

Những diễn biến mới tại Trung Đông đang khiến thị trường tài chính toàn cầu bước vào một vòng biến động mới. Các cuộc không kích quy mô lớn giữa Israel và Iran làm dấy lên lo ngại xung đột có thể lan rộng, buộc thị trường phải “định giá lại” rủi ro địa chính trị trong các kịch bản đầu tư.

Trong bối cảnh bất định gia tăng, phản ứng của thị trường diễn ra gần như tức thì: Khẩu vị rủi ro bị thu hẹp, trong khi các tài sản nhạy cảm với chu kỳ kinh tế dao động mạnh hơn bình thường.

Trung Đông từ lâu được xem là “nút thắt” của thị trường năng lượng thế giới. Iran – một trong những nhà sản xuất dầu lớn của OPEC – nằm ngay cạnh eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược của dầu thô xuất khẩu bằng đường biển.

Theo dữ liệu thị trường, mỗi ngày có hơn 14 triệu thùng dầu được vận chuyển qua eo Hormuz, tương đương khoảng một phần ba lượng dầu xuất khẩu bằng đường biển toàn cầu. Điều này khiến khu vực này trở thành điểm dễ tổn thương: chỉ một cú sốc an ninh cũng có thể nhanh chóng khuếch đại thành biến động giá năng lượng trên diện rộng.

Khi rủi ro an ninh gia tăng tại Hormuz, thị trường năng lượng lập tức phản ứng. Việc một số hãng vận tải trì hoãn hoặc điều chỉnh tuyến đường khiến lưu lượng tàu qua khu vực có thời điểm giảm mạnh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Sự thắt chặt trong vận tải nhanh chóng phản ánh vào giá dầu. Dầu Brent tăng mạnh trong những phiên gần đây, có thời điểm bật hơn 7% và tiến sát vùng 78 USD/thùng – mức biến động đủ lớn để làm thay đổi kỳ vọng chi phí của doanh nghiệp, đồng thời tác động tới lạm phát và chính sách tiền tệ ở nhiều nền kinh tế.

Những biến động này cũng lan tới thị trường tài chính Việt Nam. Ngay sau khi xung đột leo thang, VN-Index giảm khoảng 1,8% khi tâm lý thận trọng lan rộng trong giới đầu tư.

Theo phân tích của chuyên gia thuộc Công ty chứng khoán VNDIRECT, các cú sốc địa chính trị thường khiến dòng tiền tạm thời rút khỏi những tài sản rủi ro như cổ phiếu để đánh giá tác động của sự kiện đối với triển vọng kinh tế và hoạt động doanh nghiệp. Tuy nhiên, lịch sử thị trường cho thấy các đợt điều chỉnh như vậy thường chỉ mang tính ngắn hạn, trừ khi xung đột lan rộng thành khủng hoảng khu vực.

Dòng tiền trên thị trường Việt Nam có thể neo vào những tài sản nào?

Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, dòng tiền toàn cầu thường có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản mang tính phòng thủ. Diễn biến này không chỉ xuất hiện tại các thị trường lớn mà còn có thể lan sang các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam – thông qua kênh tâm lý, dòng vốn và biến động tỷ giá.

Trong môi trường nhiều rủi ro, vàng thường là tài sản hưởng lợi rõ rệt nhất. Giá kim loại quý tăng không chỉ phản ánh nhu cầu trú ẩn mà còn cho thấy xu hướng tìm kiếm một “neo giá trị” của dòng tiền trong giai đoạn bất định.

Theo đánh giá của các chuyên gia, giá vàng có thể tăng mạnh trong ngắn hạn và hướng trở lại vùng đỉnh cũ khoảng 5.500–5.600 USD/ounce khi xung đột tại Trung Đông leo thang, khi dòng tiền phòng thủ từ các quỹ đầu tư và nhà đầu tư cá nhân gia tăng nhanh chóng.

Bên cạnh vàng, đồng USD cũng thường là điểm đến của dòng tiền trong những giai đoạn thị trường biến động. Là đồng tiền dự trữ toàn cầu với tính thanh khoản cao, USD có xu hướng mạnh lên khi nhà đầu tư ưu tiên an toàn và khả năng chuyển đổi của dòng vốn.

Ngoài yếu tố trú ẩn, USD còn được hỗ trợ bởi triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ. Nếu xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu tăng và làm gia tăng áp lực lạm phát, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có thể thận trọng hơn với lộ trình nới lỏng tiền tệ, qua đó kéo dài thời gian duy trì mặt bằng lãi suất cao.

Ngược lại, các tài sản rủi ro như cổ phiếu hoặc tiền điện tử thường chịu áp lực điều chỉnh khi bất ổn địa chính trị gia tăng. Trên thị trường tiền điện tử, Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số ngày càng được nhìn nhận giống một tài sản rủi ro cao hơn là kênh trú ẩn, do đó dòng tiền có xu hướng rút khỏi các tài sản này khi thị trường biến động.

Diễn biến dịch chuyển dòng vốn toàn cầu cũng có thể tạo ra những tác động nhất định đối với thị trường tài chính Việt Nam. Theo giới phân tích, trong ngắn hạn rủi ro địa chính trị cùng khả năng FED trì hoãn cắt giảm lãi suất có thể khiến dòng vốn đầu tư gián tiếp trở nên thận trọng hơn đối với các thị trường mới nổi và cận biên, qua đó tạo áp lực nhất định lên tỷ giá và dòng vốn trên thị trường trong nước.

Những nhóm tài sản và ngành có thể hưởng lợi tại Việt Nam

Đối với Việt Nam, tác động trực tiếp từ xung đột Trung Đông được đánh giá không quá lớn do kim ngạch thương mại với các quốc gia liên quan chiếm tỷ trọng nhỏ. Tuy nhiên, nền kinh tế trong nước vẫn có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp thông qua các kênh truyền dẫn như giá năng lượng, chi phí vận tải và dòng vốn đầu tư.

Khi giá dầu tăng, chi phí logistics và vận tải có xu hướng leo thang, tạo áp lực lên biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu. Đồng thời, những ngành sử dụng nhiều năng lượng như hóa chất, vật liệu xây dựng hay phân bón cũng có thể đối mặt với chi phí đầu vào gia tăng. Nếu giá dầu chỉ tăng ngắn hạn, tác động chủ yếu nằm ở tâm lý thị trường; ngược lại, nếu duy trì ở mức cao, chi phí sản xuất của nhiều ngành sẽ chịu áp lực rõ rệt hơn.

Ở góc độ thị trường, những biến động này cũng có thể mở ra cơ hội đối với một số nhóm ngành. Trong kịch bản giá năng lượng duy trì ở mức cao, các doanh nghiệp trong lĩnh vực dầu khí có thể hưởng lợi khi hoạt động thăm dò và khai thác được thúc đẩy.

Ngoài ra, xung đột tại Trung Đông có thể buộc nhiều hãng tàu điều chỉnh hải trình nhằm tránh các khu vực rủi ro, kéo theo chi phí vận tải gia tăng. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp vận tải biển và cảng biển tại Việt Nam có thể hưởng lợi nếu dòng chảy thương mại toàn cầu dịch chuyển.

Một nhóm ngành khác cũng được giới phân tích nhắc tới là phân bón. Trung Đông là khu vực xuất khẩu phân bón lớn của thế giới, do đó nếu nguồn cung tại khu vực này bị gián đoạn, giá phân bón toàn cầu có thể được hỗ trợ. Bên cạnh đó, nếu giá dầu tăng mạnh do xung đột kéo dài, Việt Nam – với vai trò là quốc gia nhập siêu xăng dầu – cũng có thể đối mặt với áp lực lạm phát chi phí đẩy khi giá nhiên liệu tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và vận tải của nhiều ngành kinh tế.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam vẫn có một số yếu tố hỗ trợ quan trọng như dòng vốn FDI ổn định, thặng dư thương mại và khả năng điều hành linh hoạt của chính sách kinh tế vĩ mô, qua đó giúp giảm bớt tác động từ các cú sốc bên ngoài. Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng, nhiều chuyên gia cho rằng chiến lược phân bổ tài sản theo hướng phòng thủ – ưu tiên các nhóm ngành có khả năng hưởng lợi từ biến động năng lượng hoặc ít chịu áp lực chi phí đầu vào – có thể trở thành lựa chọn đáng cân nhắc đối với dòng tiền trên thị trường Việt Nam.