 |
| Đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Hồ Chí Minh). |
Tránh "mở rộng ngoại lệ"
Quan tâm đến dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng ngày 12/4/2026, đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Hồ Chí Minh) cho rằng, dự thảo Luật lần này được sửa đổi để Thủ đô phát triển vượt bậc hơn. Trong đó, có các yếu tố cốt lõi, đó là: đột phá về kiến trúc quy hoạch, tài chính nguồn lực, tổ chức bộ máy và khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Để hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu góp ý vào việc mở rộng không gian thể chế. Theo đại biểu, vấn đề cốt lõi là cần thiết kế một cơ chế đặc thù trong khuôn khổ hệ thống pháp luật chung, tiến tới một không gian thể chế có mức độ khác biệt cao.
Do đó, cần xác định những cơ sở, tiêu chí chặt chẽ, có giới hạn rõ ràng gắn với đặc điểm riêng có của Thủ đô Hà Nội để kiểm chứng được về tính hiệu quả. "Nếu không rất dễ dẫn đến tình trạng mở rộng ngoại lệ, làm suy giảm tính thống nhất và ổn định của hệ thống pháp luật", đại biểu lưu ý.
Dự thảo đã tăng cường phân quyền cho chính quyền Thủ đô với 192 thẩm quyền giao cho Hà Nội, "gần như một không gian thể chế mới rất mạnh". Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cần phải kèm với cơ chế kiểm soát tương xứng để tránh những rủi ro tiềm ẩn, nhất là trong 3 lĩnh vực: quy hoạch, đất đai và đầu tư.
Bên cạnh đó, khi trao quyền cho Hà Nội về thẩm quyền đặt trong mối quan hệ cải cách tổ chức bộ máy, cần có điều chỉnh tương ứng, không phát sinh chồng chéo, thậm chí làm giảm động lực hiệu quả.
Liên quan đến liên kết vùng, nhiều đại biểu cho biết, vùng Thủ đô là kết hợp giữa Hà Nội với Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình. Đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị làm rõ mối quan hệ của Hà Nội với 5 tỉnh xung quanh và ngược lại để tăng tính hiệu lực, hiệu quả. "Thay vì chỉ mở rộng không gian địa lý mà cần phải làm rõ vai trò trung tâm điều phối và dẫn dắt phát triển của vùng", đại biểu nói.
Đối với vấn đề tự chủ tài chính ngân sách, thu hút đầu tư, vay vốn, đại biểu cho rằng cần phải đảm bảo kiểm soát và có kỷ luật tài chính, tính minh bạch, nhất là các vấn đề liên quan như là thu phí, lệ phí của Thành phố.
Dự thảo cũng quy định khai thác tài sản công sẽ được Hội đồng nhân dân thành phố quyết định chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư. Tuy nhiên, đại biểu Nam đề nghị làm rõ hơn về tiêu chí, điều kiện để tránh quyết định theo từng trường hợp cụ thể, không đảm bảo tính ổn định của môi trường pháp lý.
"Mong muốn dự thảo Luật Thủ đô lần này đủ mạnh để đưa Hà Nội lên xứng tầm thành thủ đô của cả nước. Đây vừa là cơ hội rất lớn nhưng đồng thời cũng là thách thức không nhỏ", đại biểu bày tỏ.
Đảm bảo kiểm soát an toàn
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) chia sẻ, trên thế giới phần lớn các quốc gia chỉ có một Thủ đô nên thể chế cũng rất đặc biệt, đặc thù và vượt trội. Thủ đô là trung tâm đầu não chính trị, hành chính của quốc gia, nơi đặt trụ sở của các cơ quan trung ương của Đảng, Nhà nước, Quốc hội, bộ ngành, các tổ chức chính trị xã hội, đặc biệt là có các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế.
Đây là cửa ngõ giao lưu hội nhập quốc tế, là bộ mặt quốc gia, là nơi thường xuyên đón tiếp các đoàn ngoại giao, các nguyên thủ quốc gia. Vì vậy, Hà Nội cần một cơ chế rất đặc biệt, đặc thù để "Thủ đô - Trái tim của nước ta, thành phố vì hòa bình" an toàn nhất, an ninh nhất, xanh sạch đẹp, thông minh, hiện đại, hạ tầng giao thông thuận lợi, nhiều cây xanh và thông thoáng.
 |
| Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. Hồ Chí Minh) |
Về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, dự thảo Luật tăng nhiều thẩm quyền cho cấp chính quyền Thủ đô để mở rộng quyền tự chủ, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong tổ chức bộ máy. Đại biểu đề nghị cần sớm tổng kết để nhân rộng cho một số địa phương khác.
Đại biểu cũng bày tỏ trăn trở về quy định liên quan đến xây dựng ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Dự thảo quy định Hà Nội được quy định biện pháp đặc thù để tổ chức hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị xem xét giới hạn một số lĩnh vực như tổ chức bộ máy, văn hóa, y tế, giáo dục, khoa học công nghệ để đảm bảo kiểm soát an toàn. Thêm vào đó, một bất lợi theo đại biểu là khi có nghị định, thông tư hướng dẫn của Chính phủ, doanh nghiệp, người dân Hà Nội phải chờ Hội đồng nhân dân Hà Nội ban hành hướng dẫn khác hay không để triển khai.
Trong công tác quy hoạch, mặc dù quy hoạch của Thủ đô đã được phê duyệt nhưng đại biểu cho rằng, nếu có điều chỉnh, phải tham vấn các bộ ngành đặc biệt là Bộ Quốc phòng, Bộ Công an để đảm bảo an ninh của trung tâm đầu não chính trị quốc gia.
"Trên thế giới, Thủ đô không đơn thuần là trung tâm chính trị hành chính mà còn có các Thủ đô là trung tâm văn hóa, y tế, giáo dục, nghệ thuật, điện ảnh, ẩm thực... Vì vậy thể chế cần tạo điều kiện tối đa để Thủ đô của chúng ta bảo tồn phát huy giá trị nghìn năm văn hiến, nhân văn và giàu ký ức. Để thực hiện thành công, Hà Nội cần phải chuẩn bị nhiều hồ sơ, nhân lực để đảm bảo Hội đồng nhân dân ban hành các nghị quyết ", đại biểu bày tỏ.
