 |
| Đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn TP. Đà Nẵng). |
Tránh thất thoát, lợi dụng chính sách
Góp ý tại phiên thảo luận của Quốc hội sáng 12/4, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn Thái Nguyên) đánh giá cao việc dự thảo giao 192 thẩm quyền cho TP. Hà Nội, trong đó có những lĩnh vực rất quan trọng như tổ chức bộ máy, biên chế và ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Theo bà Nguyễn Thị Thủy, cách tiếp cận này không phải là ưu tiên riêng cho Thủ đô mà xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ rất cao mà Đảng và Nhà nước giao.
Bà Thuỷ dẫn Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2045, TP. Hà Nội phải trở thành thành phố toàn cầu, có chất lượng sống và mức độ hạnh phúc cao. “Đây là mục tiêu giao rất là cao, trong khi đó thì quỹ thời gian để thực hiện mục tiêu này là không dài”, bà nói và cho rằng cần có cơ chế đặc biệt, đặc thù để Thủ đô có thể hoàn thành nhiệm vụ.
Đối với cơ chế thí điểm chính sách, đại biểu Nguyễn Thị Thủy bày tỏ sự đồng tình với quy định cho phép Hà Nội được quyết định thí điểm các cơ chế khác với luật hoặc chưa được luật quy định, đồng thời đánh giá cách thiết kế “vừa chọn bỏ và vừa chọn cho” là phù hợp, vừa đảm bảo phân quyền mạnh, vừa giữ được kiểm soát ở các lĩnh vực nhạy cảm.
Tuy nhiên, đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn khi dự thảo “đóng khung” thí điểm trong 6 lĩnh vực. Theo bà, trong bối cảnh Hà Nội hướng tới trở thành đô thị toàn cầu, việc giới hạn như vậy có thể nhanh chóng lạc hậu so với thực tiễn.
“Chúng tôi cũng e ngại là sau khi luật được ban hành thì có thể là lạc hậu so với thực tiễn và có thể không theo kịp được với sự vận động liên tục của Hà Nội trong thời gian tới”, đại biểu nói.
Từ đó, bà đề xuất bổ sung cơ chế mở, cho phép Hà Nội thí điểm thêm các lĩnh vực mới khi có sự giao nhiệm vụ từ cấp có thẩm quyền của Đảng, qua đó đảm bảo tính linh hoạt mà không phải sửa luật.
Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn Lâm Đồng) tập trung vào việc đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật và kiểm soát rủi ro trong thực thi. Ông đề nghị bổ sung lĩnh vực dân tộc vào nhóm không phân quyền, bởi đây là lĩnh vực “có tính chất đặc biệt quan trọng gắn với ổn định chính trị xã hội và khối đại đoàn kết các dân tộc”.
 |
| Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đoàn Lâm Đồng). |
Về nguồn lực tài chính và công cụ đầu tư, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng, việc cho phép thành lập quỹ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng như quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách Thành phố là một bước đột phá. Đặc biệt, nguyên tắc quản lý cơ chế thị trường, chấp nhận rủi ro là cần thiết nhưng cần quy định rõ hơn về cơ chế kiểm soát rủi ro, tránh thất thoát lãng phí.
Ngoài ra, quy định cho phép chi phí nghiên cứu đổi mới sáng tạo với mức khấu trừ thuế không thấp hơn 200% là một ưu đãi rất mạnh. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ về tiêu chí điều kiện áp dụng để đảm bảo minh bạch, tránh bị lợi dụng chính sách.
Quan tâm đến quy định cho phép các cơ sở giáo dục, tổ chức khoa học công nghệ công lập và viên chức tham gia thành lập, góp vốn, điều hành doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đại biểu Nguyễn Trường Giang cho rằng đây là điểm rất tiến bộ trong dự thảo luật. Song, cần thiết phải có cơ chế kiểm soát, tránh xung đột lợi ích để đảm bảo công khai minh bạch.
Thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả
Cũng quan tâm đến nội dung phân cấp, phân quyền, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn TP. Đà Nẵng) bày tỏ sự đồng tình cao với việc sửa đổi Luật Thủ đô, cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng và tạo điều kiện để Hà Nội phát huy vai trò đặc biệt của mình. Ông nhấn mạnh, Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, là “trái tim của cả nước”, do đó “trái tim có khỏe, có mạnh thì cơ thể mới khỏe và mạnh được”.
Theo đại biểu Tạ Văn Hạ, Thủ đô không chỉ là đầu tàu phát triển, mà còn phải là nơi phát kiến, thử nghiệm chính sách mới. Việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này, theo ông, chính là việc Quốc hội “trao cho Thủ đô Hà Nội, Thăng Long - Hà Nội một sứ mệnh, một cơ hội lịch sử để TP. Hà Nội hiện thực hóa những cái khát vọng phát triển, vươn mình và bay cao trong kỷ nguyên mới”.
Đáng chú ý, dự thảo Luật trao cho Hà Nội tới 192 thẩm quyền, trong đó có nhiều thẩm quyền mới. Đại biểu Tạ Văn Hạ đánh giá đây là bước đột phá rất mạnh mẽ, đặc biệt trong phân cấp, phân quyền.
Tuy nhiên, "cùng với phân quyền mạnh phải là cơ chế kiểm soát quyền lực tương xứng. “Đi đôi với phân quyền mạnh thì phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ”, ông nói, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đánh giá năng lực bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tham mưu chính sách và bảo đảm cơ chế giám sát minh bạch, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.
Đại biểu Tạ Văn Hạ cho rằng, cần thiết lập cơ chế kiểm tra giám sát hiệu quả, đảm bảo công khai minh bạch gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Cùng với đó, cần làm rõ cơ chế tổng đánh giá, tổng kết thí điểm, đảm bảo các chính sách được triển khai có kiểm soát, có sơ kết, tổng kết kịp thời, hoàn thiện và nhân rộng mô hình phù hợp.
Ở góc độ phát triển vùng, đại biểu Tạ Văn Hạ đặc biệt lưu ý đến những tác động xã hội khi đẩy mạnh liên kết vùng Thủ đô. Ông cảnh báo nếu không tính toán kỹ, Thủ đô Hà Nội có thể trở thành “thỏi nam châm quá mạnh” gây mất cân bằng phát triển. Việc liên kết vùng có thể kéo theo giá bất động sản tăng cao, khiến người thu nhập thấp khó tiếp cận nhà ở; đồng thời mức sống tại Hà Nội tăng sẽ lan sang các địa phương lân cận, làm giá hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Đáng lo ngại hơn, lao động chất lượng cao có xu hướng tập trung về Hà Nội, khiến các tỉnh trong vùng gặp khó khăn trong cạnh tranh nguồn nhân lực. Ông dẫn chứng thực tế nhiều khu công nghiệp ở Bắc Ninh đang thiếu lao động, phải tuyển từ các tỉnh vùng cao.
Vì vậy, đại biểu Tạ Văn Hạ đề nghị cần chuyển từ tư duy xây dựng Hà Nội là trung tâm thu hút sang trung tâm lan tỏa, “lấy người dân của vùng Thủ đô để làm thước đo cho mọi chính sách, mọi dự án và mọi liên kết”.
