UBND TP. Hồ Chí Minh đề xuất giữ nguyên 168 phường, xã, đặc khu

Trụ sở UBND phường Dĩ An, TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Phạm Thọ

Cơ sở đề xuất của Thành phố

Đề xuất được UBND TP. Hồ Chí Minh nêu trong Tờ trình số 1168/TTr-UBND về kết quả thực hiện chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy và tiếp tục nghiên cứu phương án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã. Theo quy trình, tờ trình được UBND thành phố trình Đảng ủy UBND TP. Hồ Chí Minh để báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, cho chủ trương.

Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, từ tháng 7/2025, Thành phố đã thực hiện phân cấp, ủy quyền hơn 1.000 nhiệm vụ trên 9 lĩnh vực, đồng thời đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Những thay đổi này góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Trong bối cảnh mô hình mới đang tiếp tục được hoàn thiện, UBND Thành phố cho rằng việc giữ ổn định địa giới cấp xã là cần thiết để tập trung nâng cao hiệu quả vận hành thay vì tiếp tục thực hiện các đợt sắp xếp, sáp nhập.

Qua tự rà soát, 165 trong tổng số 168 phường, xã, đặc khu đề xuất giữ nguyên hiện trạng. Trong số này có 54 đơn vị chưa đáp ứng một trong hai tiêu chí về diện tích hoặc dân số.

Cụ thể, 52 địa phương có dân số từ 30.000 người trở lên nhưng chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích, gồm 48 phường có diện tích dưới 5,5 km2 và 4 xã có diện tích dưới 30 km2.

Hai đơn vị còn lại là xã Thạnh An và đặc khu Côn Đảo chưa đạt tiêu chuẩn về dân số nhưng có diện tích từ 75 km2 trở lên, đồng thời có vị trí biệt lập, cách xa đất liền.

Ngoài ra, trong quá trình rà soát, phường Xóm Chiếu, phường Khánh Hội và xã Long Sơn có đề xuất sáp nhập với các địa phương liền kề. Tuy nhiên, UBND TP. Hồ Chí Minh nhận định hồ sơ hiện chưa thể hiện đầy đủ việc trao đổi, lấy ý kiến cũng như sự đồng thuận của các địa phương liên quan.

Trong khi đó, 4 xã Long Hải, Bình Chánh, Bà Điểm và Hóc Môn đang xây dựng đề án thành lập phường trên cơ sở giữ nguyên địa giới. Sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập 4 phường trên cơ sở nguyên trạng 4 xã theo quy định tại khoản 2 Điều 9 Luật Tổ chức chính quyền địa phương thì 4 phường này sẽ được áp dụng tiêu chuẩn diện tích tự nhiên là 5,5 km2.

Từ đó, UBND TP. Hồ Chí Minh dẫn căn cứ pháp lý cho rằng, các đơn vị này không bắt buộc phải đánh giá lại tiêu chuẩn. Bởi, toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu được thành lập từ ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trước thời điểm nghị quyết về tiêu chuẩn đơn vị hành chính có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Theo điều khoản chuyển tiếp, những đơn vị hành chính được hình thành trước thời điểm Nghị quyết mới có hiệu lực không phải đánh giá lại tiêu chuẩn. Vì vậy, Thành phố cho rằng việc một số phường, xã chưa đáp ứng tiêu chí mới không đồng nghĩa phải tiếp tục sắp xếp ngay.

Một yếu tố khác được TP. Hồ Chí Minh tính đến là Bộ Nội vụ đang được giao nghiên cứu mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu, dự kiến báo cáo Chính phủ trong tháng 10/2026.

Theo Thành phố, việc chờ các nguyên tắc, tiêu chí mới sẽ giúp việc đánh giá, sắp xếp được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng các đơn vị hành chính phải điều chỉnh, sáp nhập nhiều lần trong thời gian ngắn.

Người dân đến giao dịch tại trụ sở UBND phường Cát Lái. Ảnh: Phạm Thọ

Tránh xáo trộn bộ máy, dữ liệu và các dự án

Một trong những lý do chính để TP. Hồ Chí Minh đề xuất giữ nguyên 168 phường, xã là yêu cầu ổn định tổ chức bộ máy sau quá trình sắp xếp quy mô lớn.

Theo UBND Thành phố, nếu tiếp tục sáp nhập hoặc điều chỉnh địa giới, nhiều vấn đề liên quan đến cán bộ, tài sản công, tài chính - kế toán, hệ thống thông tin và dữ liệu hành chính sẽ phải được xử lý lại. Quá trình này có thể làm phát sinh thêm chi phí và ảnh hưởng đến hoạt động của chính quyền cơ sở.

TP. Hồ Chí Minh hiện đang tập trung triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội những tháng cuối năm 2026, trong đó có mục tiêu tăng trưởng 2 con số, phấn đấu GRDP tăng trên 10%, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công; đồng thời triển khai các dự án trọng điểm, thực hiện quy hoạch, chỉnh trang đô thị, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Thành phố cho rằng việc tiếp tục thay đổi tổ chức, địa giới trong giai đoạn này có thể gây xáo trộn tâm lý đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, đồng thời làm phân tán nguồn lực đang được dành cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Với người dân và doanh nghiệp, việc thay đổi địa giới cũng kéo theo yêu cầu cập nhật thông tin địa chỉ trên nhiều loại hồ sơ, hệ thống và giao dịch. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, TP. Hồ Chí Minh vừa hoàn thành việc sắp xếp 5.947 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư thành 3.923 đơn vị. Nếu tiếp tục điều chỉnh cấp xã, tên gọi và địa chỉ hành chính có thể tiếp tục thay đổi, tạo thêm áp lực cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Thành phố cũng lo ngại việc điều chỉnh địa giới có thể tác động đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng và tiến độ các dự án trọng điểm đang triển khai.

Đối với một số địa bàn có đặc thù về địa lý, quốc phòng, an ninh, việc duy trì ổn định cũng được xem là yếu tố cần cân nhắc khi nghiên cứu phương án sắp xếp.

Từ các lý do trên, UBND TP. Hồ Chí Minh đề xuất giữ nguyên toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu trong giai đoạn trước mắt.

Giai đoạn 2026-2030, Thành phố định hướng tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, chuyển đổi số, cải cách hành chính và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ phù hợp với quy mô, đặc điểm và khối lượng công việc của từng địa bàn.