Trí tuệ nhân tạo AI đang được định vị ra sao trong bức tranh tài sản số?

Nếu AI là bộ não của kinh tế số, thì trung tâm dữ liệu chính là nơi bộ não đó "đặt trụ sở". Ảnh: Internet.

Khi AI không còn là câu chuyện thuần công nghệ

Trong nhiều năm, AI thường được nhắc đến cùng với các phần mềm thông minh, thuật toán học máy hay những trợ lý ảo ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, nhìn từ thực tế vận hành của nền kinh tế số, AI không thể tồn tại như một "thực thể trên mây". Để các mô hình AI hoạt động liên tục, xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ và phục vụ hàng triệu người dùng cùng lúc, phía sau luôn là những yêu cầu rất cụ thể về điện năng, hệ thống làm mát, truyền tải và trung tâm dữ liệu.

Dữ liệu từ SHS Research cho thấy, chính các yếu tố hạ tầng vật chất này mới là điều kiện vận hành cốt lõi của AI trong thực tế. Trung tâm dữ liệu – nơi lưu trữ và xử lý dữ liệu – đóng vai trò "trái tim" của cả hệ thống, từ điện toán đám mây (công nghệ cung cấp tài nguyên máy tính qua internet), dữ liệu lớn (những tập dữ liệu có quy mô và tốc độ xử lý rất cao) đến các mô hình trí tuệ nhân tạo. Đây cũng là loại hình hạ tầng đòi hỏi cường độ sử dụng điện lớn, yêu cầu khắt khe về truyền tải, nguồn dự phòng và công nghệ làm mát.

Từ cách tiếp cận đó, AI không còn chỉ là sân chơi của các doanh nghiệp phần mềm. Sự mở rộng của AI đồng thời đặt ra yêu cầu tương ứng về hệ thống điện, truyền tải và hạ tầng dữ liệu. Nói cách khác, mỗi bước tiến của AI trong ứng dụng đều song hành với một bước mở rộng về hạ tầng vật chất phía sau. Đây là điểm mà SHS Research đặc biệt nhấn mạnh khi đặt AI trong bức tranh tổng thể của quá trình số hóa nền kinh tế.

Đáng chú ý, thay vì nhìn AI theo nhịp phát triển ngắn hạn, cách tiếp cận của báo cáo đặt AI trong một chu kỳ dài hơn, gắn với sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của nền kinh tế số. AI vì thế không được xem là một sản phẩm công nghệ đơn lẻ, mà là một phần của "lớp hạ tầng" cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trung tâm dữ liệu – "điểm tựa" vật lý của AI trong nền kinh tế số

Nếu AI là bộ não của kinh tế số, thì trung tâm dữ liệu chính là nơi bộ não đó "đặt trụ sở". Từ lưu trữ dữ liệu, xử lý thông tin đến vận hành các mô hình AI, mọi hoạt động cốt lõi đều diễn ra tại các trung tâm dữ liệu. Điều này khiến trung tâm dữ liệu trở thành một loại hạ tầng không thể thiếu, chứ không còn là một phân khúc kỹ thuật thuần túy.

Theo SHS Research, trung tâm dữ liệu mang đặc điểm của một loại tài sản hạ tầng đặc thù, nơi phải hội tụ đồng thời ba yếu tố: quỹ đất phù hợp, nguồn điện ổn định và hạ tầng viễn thông chất lượng cao. Việc phát triển trung tâm dữ liệu vì thế luôn gắn với hệ thống điện, mạng viễn thông và không gian hạ tầng kỹ thuật đi kèm, chứ không thể tách rời từng mảnh.

Thực tế những năm gần đây cho thấy, nhu cầu xử lý dữ liệu và ứng dụng AI gia tăng trên phạm vi toàn cầu đang kéo theo sự mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu tại nhiều khu vực. Quá trình này không chỉ làm tăng nhu cầu về mặt bằng kỹ thuật, mà còn thúc đẩy các dịch vụ liên quan như nhà xưởng chuyên dụng, hạ tầng viễn thông, dịch vụ hậu cần cho dữ liệu và các không gian vận hành kỹ thuật.

Nhìn từ cấu trúc tài sản của nền kinh tế số, trung tâm dữ liệu vì vậy không chỉ là nơi đặt máy chủ, mà đang trở thành một mắt xích then chốt trong toàn bộ chuỗi vận hành số. AI, từ đó, không còn được nhìn chỉ ở lớp ứng dụng "nhìn thấy được", mà còn hiện diện rõ ràng ở lớp hạ tầng vật lý – nơi tạo ra năng lực vận hành thực chất.

Khi AI được đặt vào nhóm "tài sản" của nền kinh tế

Một trong những điểm đáng chú ý trong Báo cáo Wealth Management Vol.8 là cách SHS Research tiếp cận AI như một lớp "tài sản" mới của nền kinh tế số. Các dự báo quốc tế được báo cáo dẫn lại cho thấy quy mô thị trường liên quan đến AI toàn cầu có thể đạt khoảng 2.600 tỷ USD vào năm 2030, phản ánh tốc độ mở rộng rất nhanh của toàn bộ hệ sinh thái kinh tế xoay quanh AI.

Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở con số quy mô thị trường, mà ở cách AI được đặt vào cấu trúc chuỗi giá trị. Theo phân tích, chuỗi giá trị AI được chia thành ba lớp gồm hạ tầng và trung tâm dữ liệu, lớp ứng dụng AI và lớp dịch vụ – nền tảng hỗ trợ. Trong đó, lớp hạ tầng và trung tâm dữ liệu chiếm tỷ trọng lớn nhất về vốn đầu tư.

Cách phân lớp này cho thấy bản chất phát triển của AI không chỉ là câu chuyện mở rộng ứng dụng phần mềm, mà gắn với một quá trình mở rộng tài sản cố định quy mô lớn, thông qua đầu tư vào hạ tầng, trung tâm dữ liệu và các hệ thống kỹ thuật đi kèm. Đây chính là ranh giới quan trọng giữa cách nhìn AI như một sản phẩm công nghệ và cách nhìn AI như một cấu phần của nền kinh tế số.

Đặt trong bối cảnh đó, AI không còn chỉ được xem là một xu hướng công nghệ mang tính thời điểm, mà đang được nhìn nhận như một bộ phận có tính cấu trúc trong chiến lược phát triển dài hạn của kinh tế số. Với nhà đầu tư cá nhân, cách tiếp cận này giúp việc theo dõi AI gắn chặt hơn với logic của thị trường tài sản, nơi giá trị không chỉ đến từ sản phẩm ứng dụng, mà còn đến từ toàn bộ hệ sinh thái hạ tầng, kỹ thuật và dịch vụ hỗ trợ phía sau.