Cởi trói thể chế - định hình tương lai
Chiều ngày 23/4/2026, Quốc hội bấm nút thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi), một dấu mốc đáng chú ý không chỉ với riêng TP. Hà Nội mà còn với tiến trình cải cách thể chế quốc gia. Điểm nhấn gây chú ý mạnh mẽ là 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội được trao cho chính quyền thành phố, đi kèm hiệu lực ngay từ ngày 1/7/2026 tới đây. Con số "quyền lực" này phát đi thông điệp chính trị rõ ràng: Hà Nội phải được “cởi trói” để phát triển xứng tầm và cũng đòi hỏi thành phố phải tự chứng minh mình đủ năng lực để gánh vác quyền lực lớn hơn.
 |
| Với 97,60% đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi), trao cho Hà Nội một mức độ tự chủ chưa từng có. |
Nhìn thẳng vào thực tế, Hà Nội đã từ lâu rơi vào một nghịch lý: là trung tâm đầu não của cả nước, nhưng không phải lúc nào cũng có đủ công cụ để hành động nhanh, linh hoạt và hiệu quả như một đô thị đặc biệt. Những “điểm nghẽn” về hạ tầng, giao thông, môi trường, quy hoạch chồng chéo… không phải là câu chuyện mới. Nhưng điều đáng nói là nhiều giải pháp đã bị chậm trễ không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì thiếu thẩm quyền quyết định.
“Nếu phải xin cơ chế cho từng vấn đề cụ thể sẽ mất nhiều thời gian và có thể bỏ lỡ cơ hội phát triển. Chính vì vậy, việc trao quyền chủ động cho Thủ đô là yêu cầu tất yếu”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy nhấn mạnh.
Vì vậy, việc trao 199 thẩm quyền đặc thù lần này cho TP. Hà Nội có thể xem là một bước tái cấu trúc thể chế ở quy mô lớn. Nó mở ra một không gian hành động mới cho chính quyền thành phố: chủ động hơn trong quy hoạch, linh hoạt hơn trong tài chính - ngân sách, quyết đoán hơn trong đầu tư công và quản lý đô thị. Nói cách khác, Hà Nội được trao cơ hội để tự thiết kế con đường phát triển của mình.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho rằng, tư duy xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này đã chuyển mạnh từ “quản lý” sang “quản trị phát triển”. Hà Nội không chỉ thực thi các chính sách do Trung ương ban hành, mà được trao quyền chủ động hơn trong việc thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách phù hợp với thực tiễn.
Một trong những định hướng xuyên suốt của Luật Thủ đô (sửa đổi) là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền Thủ đô gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện.
Khi quyền lực được trao xuống gần thực tiễn hơn, chính sách có cơ hội “chạm đất” nhanh hơn. Một dự án hạ tầng không còn phải đi qua quá nhiều tầng nấc phê duyệt. Một quyết định điều chỉnh quy hoạch có thể được xử lý kịp thời, thay vì kéo dài nhiều năm. Một sáng kiến về phát triển đô thị thông minh có thể được thí điểm mà không cần chờ đợi cơ chế chung. Đó chính là yếu tố "tốc độ" - điều mà một đô thị năng động cần có.
Một khía cạnh khác tạo nên sức hút của Luật Thủ đô lần này là khả năng biến Hà Nội thành “phòng thí nghiệm chính sách”. Với các cơ chế đặc thù, thành phố có thể thử nghiệm những mô hình quản lý mới, từ phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, đến các chính sách thu hút nhân tài, cải cách giáo dục, thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Nếu thành công, những mô hình này không chỉ dừng lại ở Hà Nội, mà có thể trở thành kinh nghiệm để nhân rộng trên phạm vi cả nước.
Điều đó đặt Hà Nội vào một vai trò lớn hơn, không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính cả nước, mà còn là đầu tàu cải cách với "một Thủ đô dám thử nghiệm, dám chịu trách nhiệm và dám đi trước để tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ".
 |
| Với Luật Thủ đô (sửa đổi), Hà Nội được trao cơ hội để tự thiết kế con đường phát triển của mình. |
Bài kiểm tra về năng lực quản trị
Quyền lực không bao giờ là câu chuyện một chiều. Trao quyền nhiều hơn cũng đồng nghĩa với việc đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm. Nếu không kiểm soát tốt, chính những cơ chế vượt trội có thể trở thành kẽ hở cho lợi ích cục bộ, cho sự tùy tiện trong quản lý, thậm chí là cho những sai lầm khó sửa chữa.
Câu hỏi được đặt ra là "Hà Nội dùng quyền như thế nào?". Điều này đòi hỏi ở chính quyền thành phố về năng lực thực thi, tư duy dài hạn và đặc biệt là tính minh bạch. Hà Nội sẽ phải chứng minh rằng không chỉ nhanh hơn, mà còn tốt hơn - trong chất lượng ra quyết định, trong hiệu quả đầu tư, và trong sự hài lòng của người dân.
Có một thực tế cần nhìn nhận thẳng thắn đó là Hà Nội không thiếu quy hoạch, không thiếu chiến lược, cũng không thiếu quyết tâm. Điều thiếu, trong nhiều thời điểm, là sự nhất quán trong thực thi và khả năng theo đuổi mục tiêu đến cùng. Luật Thủ đô mới, với 199 thẩm quyền đặc thù, sẽ không tự động giải quyết những vấn đề đó nhưng sẽ tạo điều kiện để Hà Nội bứt phá mạnh mẽ trong giai đoạn phát triển mới bằng sự đổi mới cách vận hành, bằng tinh thần dám làm và dám chịu trách nhiệm.
Hà Nội đang đứng trước một cơ hội hiếm có để tái định vị mình - không chỉ là một Thủ đô giàu truyền thống, mà còn là một đô thị hiện đại, sáng tạo và đáng sống. 199 thẩm quyền đặc thù là một con số lớn, nhưng lớn hơn con số đó là kỳ vọng. Kỳ vọng về một Hà Nội dám thay đổi, dám khác biệt và dám chịu trách nhiệm cho tương lai của mình.
Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được thông qua; giờ là lúc thực tiễn để Hà Nội chứng mình thành phố sẽ tăng tốc đến đâu và vươn xa tới mức nào với những quyền lực vừa được trao.
