TP. Hồ Chí Minh triển khai khu thương mại tự do, đón dòng vốn đầu tư mới

Đại diện nhà đầu tư giới thiệu thông tin về Khu thương mại tự do tại khu vực Cái Mép Hạ. Ảnh: T.H

23 sở, ngành triển khai khu thương mại tự do

Hiện nay, TP. Hồ Chí Minh đã quy hoạch 4 khu thương mại tự do gồm: Khu thương mại tự do Cần Giờ quy mô khoảng 1.000 - 2.000 ha gắn với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ; Khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ quy mô khoảng 3.800 ha; Khu thương mại tự do tại phường An Bình quy mô khoảng 100 ha; và Khu thương mại tự do tại xã Bàu Bàng quy mô khoảng 100 ha.

Để thúc đẩy quá trình hiện thực hóa các khu thương mại tự do, UBND TP. Hồ Chí Minh đã quyết định thành lập Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh do ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh làm Trưởng ban. Ông Bùi Minh Trí, Trưởng ban Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp (Hepza) giữ vai trò Phó Trưởng ban thường trực.

Ban Chỉ đạo còn có sự tham gia của lãnh đạo 22 đơn vị, trong đó có nhiều cơ quan thuộc lĩnh vực tài chính như Sở Tài chính, Thuế và Hải quan.

Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai thực hiện; giám sát, kiểm tra việc triển khai Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, định kỳ đánh giá toàn diện các mục tiêu, giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ thí điểm chính sách và báo cáo kết quả với các cấp có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, Ban Chỉ đạo sẽ đóng vai trò điều phối, hướng dẫn đơn vị vận hành khu thương mại tự do giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh; định kỳ rà soát, phối hợp với các bộ, ngành Trung ương, các nhà đầu tư và nhà khoa học để nghiên cứu, đề xuất các chính sách cải cách toàn diện về thương mại, đầu tư, tài chính, khoa học công nghệ, thu hút nhân tài cùng các chính sách liên quan.

Việc thành lập Ban Chỉ đạo được xem là bước tiếp theo trong quá trình TP. Hồ Chí Minh xúc tiến các thủ tục thành lập khu thương mại tự do theo Nghị quyết số 260/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, FTZ là bước đi chiến lược để hoàn thiện hạ tầng trung tâm logistics vùng Đông Nam Bộ.

“FTZ sẽ góp phần phát huy tiềm năng, lợi thế của Thành phố trong thúc đẩy xuất nhập khẩu, thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài, tạo thêm giá trị gia tăng cho nền kinh tế và đưa Việt Nam dịch chuyển lên trong chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Vinh nhấn mạnh.

Khu vực cảng Cái Mép có lợi thế đón tàu hàng có tải trọng lớn, tạo lợi thế phát triển khu thương mại tự do. Ảnh: T.H

Theo ông Võ Thanh Phong, Phó Trưởng ban Hepza, FTZ được thành lập nhằm thí điểm các cơ chế, chính sách vượt trội để thu hút đầu tư, tài chính, thương mại, dịch vụ và nhân lực chất lượng cao. FTZ không chỉ là khu vực kinh tế, mà còn là không gian thử nghiệm thế hệ mới, đưa TP. Hồ Chí Minh tiến gần hơn mục tiêu trở thành trung tâm tài chính, thương mại và logistics của khu vực.

Ưu tiên phát triển khu lõi Cái Mép Hạ

Trong số 4 khu thương mại tự do đã được quy hoạch, TP. Hồ Chí Minh xác định sẽ ưu tiên thành lập khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ, thuộc phường Tân Phước và phường Tân Hải trên địa bàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Đây là khu vực có nhiều lợi thế về kinh tế biển, dịch vụ logistics và cảng biển quốc tế. Khu thương mại tự do tại Cái Mép Hạ được xác định là khu lõi, gắn với cảng biển nước sâu nhằm phát huy tối đa lợi thế của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, nơi hiện là điểm đến quen thuộc của nhiều hãng tàu container lớn trong mạng lưới vận tải toàn cầu.

Từ khu lõi Cái Mép Hạ, trong trường hợp điều kiện trong nước và quốc tế thuận lợi, UBND TP. Hồ Chí Minh có thể mở rộng các phân khu bổ sung tại những vị trí đã được xác định trong quy hoạch, gồm khu vực Cần Giờ gắn với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và các khu vực Bàu Bàng, An Bình gắn với tuyến đường sắt xuyên Á.

Song song với việc chuẩn bị hạ tầng cho FTZ, HĐND TP. Hồ Chí Minh vừa thông qua tờ trình của UBND Thành phố về chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác để thực hiện dự án đầu tư xây dựng cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ. Diện tích đề nghị chuyển mục đích sử dụng là 19,97 ha rừng phòng hộ.

Dự án cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ được triển khai tại phường Tân Phước. Chủ đầu tư là liên danh gồm Công ty CP Vận tải và Thương mại Quốc tế , Tập đoàn Geleximco - Công ty CP và Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước - Công ty TNHH.

Việc phát triển khu thương mại tự do gắn với cảng biển được kỳ vọng sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh mới cho Thành phố, đồng thời hình thành hệ sinh thái logistics, thương mại và dịch vụ hiện đại.

Theo chuyên gia Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách Công và Quản lý, Đại học Fulbright Việt Nam, TP. Hồ Chí Minh hội đủ nhiều yếu tố để phát triển FTZ gắn với trung tâm hàng hải quốc tế.

Mô hình Khu thương mại tự do tại Cái Mép Hạ

“Thành phố đã được mở rộng không gian phát triển, hình thành sự gắn kết chặt chẽ giữa đô thị - công nghiệp - logistics. Mô hình FTZ sẽ là động lực tăng trưởng mới, góp phần tái định vị TP. Hồ Chí Minh thành trung tâm logistics tích hợp, có sức cạnh tranh trong khu vực”, ông Tuấn nhận định. Đồng thời, việc hoàn thiện các công trình hạ tầng trọng điểm, đặc biệt là kết nối với sân bay Long Thành và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, sẽ giúp khơi thông dòng chảy logistics liên vùng.

Ông Phạm Quốc Long, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Gemadept cho rằng TP. Hồ Chí Minh đang hội tụ đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm hàng hải tầm cỡ thế giới, tuy nhiên hệ thống cảng và dịch vụ vẫn còn thiếu đồng bộ.

Theo ông Long, giải pháp là phát triển đồng bộ trung tâm hàng hải quốc tế gắn với FTZ, Trung tâm tài chính quốc tế và hệ sinh thái dịch vụ liền bờ. Cách tiếp cận này không chỉ giúp gia tăng nguồn thu từ dịch vụ cảng, mà còn đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc thành lập Ban Chỉ đạo triển khai Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh cho thấy quyết tâm của Thành phố trong việc hiện thực hóa mô hình phát triển mới. Với khu lõi Cái Mép Hạ được ưu tiên triển khai đầu tiên, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước chuẩn bị các điều kiện cần thiết để xây dựng khu thương mại tự do, tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao vị thế của Thành phố trong mạng lưới logistics và thương mại quốc tế.