Thị trường chứng khoán Việt Nam trước bài toán dòng vốn sau nâng hạng

Nhà đầu tư cần chọn lọc doanh nghiệp dựa trên triển vọng lợi nhuận và sức khỏe tài chính. Ảnh: Thu Dịu

Dòng vốn ngoại chưa đảo chiều sau nâng hạng

Theo báo cáo thị trường tháng 9 của Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS), thanh khoản bình quân trên HoSE giảm 5,3%, còn 16.459 tỷ đồng/phiên, thấp nhất kể từ tháng 2/2025 và thấp hơn khoảng 38% so với bình quân năm 2025. Đây cũng là tháng giảm thanh khoản thứ tư liên tiếp, cho thấy dòng tiền chưa cải thiện rõ rệt ngay sau sự kiện nâng hạng.

Áp lực điều chỉnh tập trung ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là ngân hàng và nhóm Vingroup. Trong tháng 9, chỉ có 5/19 nhóm ngành tăng điểm, so với 18/19 nhóm trong tháng 8. Dầu khí tăng 9,2%, bảo hiểm tăng 8,7%, trong khi dịch vụ tài chính giảm 10,8% và hàng cá nhân, gia dụng giảm 11,7%.

Diễn biến giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục gây sức ép lên thị trường. TVS ghi nhận khối ngoại bán ròng khoảng 4.800 tỷ đồng trên HoSE trong tháng 9, gần gấp ba lần mức 1.643,9 tỷ đồng của tháng 8 và đánh dấu tháng bán ròng thứ chín liên tiếp từ đầu năm.

Báo cáo chiến lược tháng 10 của Công ty Chứng khoán Rồng Việt cũng ghi nhận khối ngoại bán ròng 4.830 tỷ đồng trên HoSE. Đáng chú ý, riêng giai đoạn từ ngày 21-30/9, giá trị bán ròng lên khoảng 4.447 tỷ đồng, chiếm hơn 90% tổng mức bán ròng cả tháng. Rồng Việt đồng thời ghi nhận giá trị khớp lệnh bình quân trên HoSE đạt 13.240 tỷ đồng/phiên, giảm 6,4% so với tháng 8. Dù cách tính thanh khoản khác nhau giữa hai đơn vị, các số liệu cùng cho thấy thị trường chưa có chuyển biến tích cực rõ rệt sau nâng hạng.

Tuy nhiên, việc khối ngoại tiếp tục bán ròng chưa đồng nghĩa cơ hội thu hút vốn quốc tế đã suy giảm. Trong ngắn hạn, TVS cho rằng, áp lực bán ròng của khối ngoại có thể tiếp diễn khi USD mạnh, tỷ giá USD/VND neo cao và các đợt giải ngân tiếp theo của quỹ theo FTSE chưa diễn ra. Bên cạnh đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm trong tháng 9, đưa biên độ lên 3,75-4%/năm và phát tín hiệu có thể tăng thêm một lần trong năm 2026.

Tại Việt Nam, dù lãi suất qua đêm liên ngân hàng giảm về quanh 1%/năm vào cuối tháng sau khi Ngân hàng Nhà nước bơm ròng hơn 34.000 tỷ đồng, lãi suất kỳ hạn 3 tháng vẫn tăng lên 7,2%/năm, cho thấy áp lực lãi suất trung hạn chưa hạ nhiệt.

Giữ dòng vốn dài hạn bằng chất lượng doanh nghiệp

Bước sang tháng 10/2026, TVS dự báo VN-Index có thể giao dịch trong vùng 1.670-1.800 điểm, với xu hướng điều chỉnh chiếm ưu thế trong nửa đầu tháng. Chỉ số có thể phục hồi kỹ thuật vào nửa cuối tháng khi mùa công bố kết quả kinh doanh quý III bắt đầu. Tuy nhiên, triển vọng thị trường vẫn phụ thuộc vào dòng vốn ngoại, quyết định lãi suất của Fed ngày 29/10 và thanh khoản hệ thống ngân hàng.

Đồng thời, định giá thấp chưa đủ để xác nhận thị trường đã tạo đáy. TVS không loại trừ khả năng P/E tiếp tục thu hẹp về vùng 11,5-12 lần trong tháng 10 nếu áp lực bán ròng và các yếu tố vĩ mô bất lợi kéo dài. Vì vậy, triển vọng phục hồi cần được đánh giá cùng chất lượng lợi nhuận, tình hình tài chính và khả năng tạo dòng tiền của doanh nghiệp.

Theo ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Kaf, nhà đầu tư cần phân biệt cách vận động của từng nhóm vốn sau nâng hạng. Trong khi quỹ thụ động điều chỉnh danh mục theo cơ cấu chỉ số, quỹ chủ động lựa chọn cổ phiếu dựa trên triển vọng kinh doanh, định giá và rủi ro. Do đó, việc thị trường được nâng hạng không đồng nghĩa các quỹ chủ động sẽ lập tức giải ngân. Ngay cả khi một số cổ phiếu được mua theo cơ cấu chỉ số, tổng giao dịch của khối ngoại vẫn có thể ở trạng thái bán ròng nếu các nhóm nhà đầu tư khác bán ra nhiều hơn.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Hoàng Thị Tuyết Hạnh, Phó Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán OCBS cho rằng, các quỹ chủ động còn xem xét chất lượng lợi nhuận, dòng tiền, định giá và thanh khoản trước khi phân bổ vốn. Một số doanh nghiệp có triển vọng kinh doanh tốt nhưng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp hoặc không còn nhiều dư địa sở hữu nước ngoài có thể gặp khó khăn trong việc thu hút các khoản đầu tư quy mô lớn.

Bà Hạnh cũng nhấn mạnh doanh nghiệp muốn duy trì sức hút với nhà đầu tư dài hạn cần nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin. Nhà đầu tư quan tâm đến hiệu quả sử dụng vốn, khả năng chuyển lợi nhuận thành dòng tiền thực tế và tính nhất quán trong thực hiện chiến lược. Minh bạch giao dịch với bên liên quan, kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ cổ đông thiểu số cũng ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn của các quỹ.

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, các chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư duy trì tỷ trọng cổ phiếu quanh 50%, hạn chế sử dụng đòn bẩy và ưu tiên giải ngân thăm dò tại các vùng hỗ trợ. Nhóm ngân hàng được đánh giá tích cực nhờ định giá thấp hơn mức bình quân 5 năm, trong khi dầu khí có thể hưởng lợi khi giá dầu thế giới duy trì ở mức cao. Với bất động sản, nhà đầu tư cần thận trọng trước áp lực từ mặt bằng lãi suất còn cao.