 |
| Hội thảo “Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng” do Báo Tiền Phong tổ chức sáng 21/7. |
Tái cơ cấu không chỉ là sắp xếp lại doanh nghiệp
Sau gần 40 năm đổi mới, khu vực doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm các cân đối lớn, ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Tuy nhiên, quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện. Trong khi đó, yêu cầu phát huy vai trò dẫn dắt của khu vực doanh nghiệp nhà nước đối với tăng trưởng, đầu tư và đổi mới sáng tạo ngày càng trở nên cấp thiết.
Phát biểu tại Hội thảo “Tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng” do Báo Tiền Phong tổ chức sáng 21/7, tại Hà Nội, ông Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong khẳng định, doanh nghiệp nhà nước luôn giữ vị trí đặc biệt trong nền kinh tế, đảm nhận nhiều lĩnh vực then chốt, góp phần bảo đảm các cân đối lớn, ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện những nhiệm vụ chiến lược của đất nước.
Theo ông Phùng Công Sưởng, những năm qua, công tác sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa và cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhiều tập đoàn, tổng công ty từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh và tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong các lĩnh vực trọng yếu.
Tuy nhiên, quá trình tái cơ cấu vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Tiến độ cổ phần hóa, thoái vốn còn chậm; một số dự án chưa hiệu quả chưa được xử lý dứt điểm; chất lượng quản trị tại nhiều doanh nghiệp chưa theo kịp yêu cầu phát triển; hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước tại một số đơn vị chưa tương xứng với quy mô vốn đang nắm giữ.
 |
| Ông Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong khẳng định, doanh nghiệp nhà nước luôn giữ vị trí đặc biệt trong nền kinh tế, đảm nhận nhiều lĩnh vực then chốt. |
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp nhà nước cũng cao hơn. Theo Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ là sắp xếp lại tổ chức hay xử lý những tồn tại của quá khứ, mà phải chuyển mạnh sang quản trị vốn nhà nước theo nguyên tắc thị trường, sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực công và xây dựng những doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt các ngành, lĩnh vực chiến lược.
Từ yêu cầu đó, hội thảo tập trung làm rõ nhiều vấn đề cốt lõi, trong đó có việc tháo gỡ các điểm nghẽn trong quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước; nâng cao hiệu quả quản trị và sử dụng vốn nhà nước; đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách để doanh nghiệp nhà nước thực sự phát huy vai trò mở đường, dẫn dắt và tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.
Ông Phùng Công Sưởng bày tỏ kỳ vọng, các ý kiến, kinh nghiệm và kiến nghị tại hội thảo sẽ góp thêm cơ sở thực tiễn và luận cứ khoa học cho quá trình hoàn thiện chính sách, đồng thời hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với yêu cầu mới.
Chuyển từ tư duy sắp xếp doanh nghiệp sang cơ cấu lại nguồn lực để kiến tạo tăng trưởng
Phát biểu định hướng tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng, trong bối cảnh mới, việc triển khai tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước cần được tiếp cận bằng tư duy mới, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.
Theo ông Nguyễn Đức Hiển, doanh nghiệp nhà nước chỉ là một cấu phần của kinh tế nhà nước. Nghị quyết số 79-NQ/TW được xây dựng trên cơ sở tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 12-NQ/TW, đồng thời đưa ra nhiều chủ trương và tư duy mới nhằm tiếp tục đổi mới doanh nghiệp nhà nước, nâng cao tính minh bạch, sử dụng hiệu quả nguồn lực và phát huy vai trò trong các lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế.
Đáng chú ý, theo ông Nguyễn Đức Hiển, nếu tiếp tục nhìn nhận tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước chủ yếu dưới góc độ cổ phần hóa hay giảm số lượng doanh nghiệp thì sẽ không đáp ứng được yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
 |
| Ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương. |
Điểm mới cần được quán triệt là phải chuyển từ tư duy “sắp xếp doanh nghiệp” sang “cơ cấu lại, phân bổ lại và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực”. Quá trình cơ cấu lại phải được thực hiện đồng bộ trên nhiều phương diện, từ quản trị doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, vốn, tài sản, đất đai, công nghệ, nguồn nhân lực đến chiến lược đầu tư và phát triển thị trường.
Theo tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW, doanh nghiệp nhà nước cần chuyển từ tư duy chủ yếu nắm giữ tài sản sang tư duy sử dụng tài sản để kiến tạo phát triển; từ tư duy cổ phần hóa, thoái vốn đơn thuần sang quản trị hiệu quả danh mục vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Cùng với đó, cần xác định rõ những ngành, lĩnh vực chiến lược, nền tảng và thiết yếu mà doanh nghiệp nhà nước phải giữ vai trò dẫn dắt; đồng thời hình thành các doanh nghiệp đầu chuỗi, tạo sự liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước với khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhằm xây dựng các hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh hoàn chỉnh.
Hoàn thiện thể chế để doanh nghiệp nhà nước phát huy vai trò dẫn dắt
Bên cạnh yêu cầu đổi mới tư duy, ông Nguyễn Đức Hiển cho rằng, một trong những nội dung trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn để doanh nghiệp nhà nước có đủ quyền tự chủ trong đầu tư, sản xuất, kinh doanh, đồng thời vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ vốn và tài sản nhà nước.
Theo đó, cần tiếp tục rà soát Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp cùng các quy định liên quan để xác định những nội dung cần sửa đổi, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 79-NQ/TW.
Cùng với quá trình phân cấp, phân quyền đã được triển khai trong thời gian qua, cần tiếp tục nghiên cứu các cơ chế mạnh hơn nhằm nâng cao quyền chủ động của doanh nghiệp, đồng thời nghiên cứu mô hình quản trị phù hợp để bảo đảm hiệu lực quản lý nhưng không làm gia tăng tầng nấc trung gian hay bộ máy cồng kềnh.
Theo ông Nguyễn Đức Hiển, một nội dung rất quan trọng được Nghị quyết số 79-NQ/TW đặt ra là đến năm 2030, 100% doanh nghiệp nhà nước áp dụng tiêu chuẩn quản trị của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Vì thế, cần thay đổi cơ chế đánh giá hiệu quả, chuyển từ dựa vào chỉ tiêu tài chính hằng năm sang đánh giá tổng thể để doanh nghiệp yên tâm đầu tư vào những ngành mạo hiểm, đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ.
Đối với giai đoạn tới, ông Nguyễn Đức Hiển cho rằng cần nghiên cứu lựa chọn những doanh nghiệp đủ năng lực để phát triển thành các doanh nghiệp đầu chuỗi trong các ngành, lĩnh vực chiến lược; đồng thời tiếp tục thực hiện cổ phần hóa, thoái vốn, hợp nhất và chuyển giao doanh nghiệp theo đúng nguyên tắc, tiêu chí và lộ trình đã được xác định.
Song song với đó là xây dựng cơ chế liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhằm hình thành các chuỗi giá trị hoàn chỉnh; đẩy nhanh nghiên cứu cơ cấu lại toàn diện mô hình hoạt động của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia để thực hiện các nhiệm vụ đầu tư chiến lược và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.
Theo ông Nguyễn Đức Hiển, tinh thần của Nghị quyết số 79-NQ/TW đã mở ra nhiều tư duy mới và giải pháp mang tính đột phá đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước. “Điều quan trọng hiện nay là các chủ trương cần sớm được thể chế hóa, đồng thời các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp cần thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách để các cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện”, Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh.
