 |
| Phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị trong bối cảnh đô thị hóa tăng nhanh. |
Quá trình đô thị hóa có tốc độ tăng nhanh đã đặt ngành nông nghiệp tại các thành phố lớn trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ cả về tư duy lẫn phương thức sản xuất. So với trước đây, nông nghiệp đô thị chủ yếu được nhìn nhận ở vai trò cung cấp lương thực, thực phẩm thì nay đang từng bước được tái định vị như một cấu phần của kinh tế đô thị hiện đại, gắn với sinh thái, công nghệ cao và phát triển bền vững.
Trong thực tiễn, phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị được xem là hướng đi tất yếu nhằm bảo đảm nguồn cung thực phẩm sạch, gia tăng không gian xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần xây dựng đô thị tuần hoàn và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Hơn nữa, mô hình nông nghiệp đô thị quy mô hộ gia đình đang mở ra hướng đi bền vững cho các đô thị lớn. Chỉ với diện tích nhỏ như ban công, sân thượng hay khoảng sân hẹp, người dân hoàn toàn có thể triển khai các mô hình trồng rau thủy canh, địa canh hoặc hệ thống tưới tự động để tạo nguồn thực phẩm sạch cho gia đình.Không chỉ tạo ra nông sản an toàn, các mô hình này còn góp phần gia tăng mảng xanh, giảm nhiệt đô thị, hạn chế rác thải sinh hoạt và tăng tính kết nối cộng đồng, tạo ra hệ sinh thái đô thị bền vững.
TP. Hồ Chí Minh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp đô thị nhờ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động cùng vai trò của Khu Nông nghiệp công nghệ cao. Đến nay, nhiều mô hình nông nghiệp hiện đại đã được triển khai hiệu quả tại TP. Hồ Chí Minh. Điển hình như mô hình “nông trại container di động” vận hành độc lập bằng năng lượng mặt trời kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt tự động; mô hình trồng rau thủy canh trên sân thượng; hay hệ thống nuôi thủy sản tuần hoàn khép kín (RAS) tích hợp camera AI để giám sát môi trường nuôi và quá trình sinh trưởng. Song, điểm nghẽn lớn hiện nay là khả năng kết nối giữa nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường còn hạn chế, khiến nhiều mô hình khó mở rộng quy mô thương mại.
Tại TP. Hà Nội cũng đang đẩy mạnh phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị thông qua việc xây dựng dự thảo Nghị quyết thí điểm cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển lĩnh vực này.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, tốc độ đô thị hóa nhanh đang khiến quỹ đất sản xuất thành phố bị thu hẹp và chia cắt, trong khi mô hình sản xuất truyền thống manh mún không còn mang lại hiệu quả kinh tế cao. Từ thực tế, TP. Hà Nội xác định hướng phát triển mới nông nghiệp không chỉ là lĩnh vực sản xuất mà còn là không gian sinh thái, cảnh quan và dịch vụ đô thị. Do đó, thành phố phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm, nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp đô thị nhằm nâng cao giá trị trên từng đơn vị diện tích đất.
Đáng chú ý, điểm đột phá trong chiến lược phát triển mới của TP. Hà Nội là chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp đô thị với tầm nhìn dài hạn, gắn với tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Theo đó, các mô hình nhà kính, nhà màng, tưới tự động, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hay canh tác tuần hoàn sẽ là xu hướng chủ đạo trong thời gian tới. Hiện Hà Nội đã có hơn 400 mô hình nông nghiệp công nghệ cao, hơn 149 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ và gần 1.000 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa ngày càng gia tăng, phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị không phải là lựa chọn mà trở thành yêu cầu tất yếu đối với các đô thị lớn. Đây vừa là giải pháp bảo đảm an ninh lương thực vừa góp phần xây dựng không gian xanh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao chất lượng sống cho người dân đô thị.
Từ mô hình thực tiễn tại TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh cho thấy, khi những điểm nghẽn về đất đai, vốn, công nghệ và liên kết thị trường được tháo gỡ, phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế xanh, đô thị bền vững và tạo nền tảng cho một nền nông nghiệp hiện đại, đa giá trị trong tương lai.
