 |
| Nông nghiệp hữu cơ không chỉ là lựa chọn phát triển mà còn là một trong những giải pháp quan trọng giúp ngành nông nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. |
Trước những yêu cầu mới của quá trình phát triển đất nước, nông nghiệp hữu cơ đang được kỳ vọng đảm nhận vai trò lớn hơn nhiều so với một phương thức canh tác thân thiện với môi trường. Nếu trước đây hữu cơ thường được hiểu đơn giản là hạn chế sử dụng phân bón hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật tổng hợp, thì hiện nay, lĩnh vực này đang dần trở thành một hướng tiếp cận toàn diện nhằm tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, tái cấu trúc chuỗi giá trị và định hình không gian phát triển nông thôn theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, yêu cầu giảm phát thải ngày càng khắt khe cùng xu hướng tiêu dùng xanh gia tăng trên toàn cầu, nông nghiệp hữu cơ không chỉ là lựa chọn phát triển mà còn là một trong những giải pháp quan trọng giúp ngành nông nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Giá trị của hữu cơ không nằm ở việc loại bỏ các loại vật tư hóa học trong sản xuất mà được hình thành từ cả một hệ sinh thái phát triển bao gồm đất đai, nguồn nước, giống cây trồng, vật nuôi, đa dạng sinh học, tổ chức sản xuất, chế biến, logistics và thị trường tiêu thụ. Thành công của mô hình này được đo bằng thu nhập của người nông dân, chất lượng môi trường sống, niềm tin của người tiêu dùng và khả năng tạo ra giá trị gia tăng bền vững.
Định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ cũng được đặt trong chiến lược lớn về phát triển “tam nông” của đất nước. Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII xác định mục tiêu xây dựng nền “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”. Tiếp đó, Kết luận số 219-KL/TW ngày 26/11/2025 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 85/NQ-CP ngày 4/4/2026 của Chính phủ tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp, bảo vệ môi trường sinh thái và phát huy vai trò chủ thể của người nông dân. Những định hướng này cho thấy nông nghiệp hữu cơ không còn là một lĩnh vực phát triển riêng lẻ mà đang trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của quốc gia.
Tuy nhiên, để biến lợi thế thành động lực tăng trưởng thực chất, nông nghiệp hữu cơ cần vượt qua không ít rào cản. Nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm xanh, an toàn và có khả năng truy xuất nguồn gốc đang gia tăng mạnh mẽ, mở ra cơ hội lớn cho nông sản Việt Nam. Song, để đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe của người tiêu dùng và các thị trường xuất khẩu cao cấp, việc phát triển hữu cơ không thể chỉ dừng ở các mô hình trình diễn hay những sản phẩm được cấp chứng nhận. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng được hệ sinh thái sản xuất bền vững, trong đó người nông dân có thu nhập ổn định để gắn bó với quy trình sản xuất nghiêm ngặt, doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội đầu tư dài hạn, hợp tác xã đủ năng lực quản lý vùng nguyên liệu và chính quyền địa phương duy trì sự đồng hành xuyên suốt.
 |
| Đẩy mạnh phát triển nông nghiệp hữu cơ. |
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái, hữu cơ và tuần hoàn đang từng bước mang lại những kết quả tích cực. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, Đề án phát triển một triệu héc ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang mở ra cách tiếp cận mới đối với ngành hàng lúa gạo. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng, quá trình sản xuất được đánh giá dựa trên các tiêu chí về phát thải, chi phí đầu vào, hiệu quả sử dụng tài nguyên và lợi nhuận của người trồng lúa. Việc tái sử dụng rơm rạ làm phân hữu cơ, nguyên liệu trồng nấm hoặc phục vụ chăn nuôi là minh chứng rõ nét cho tư duy kinh tế tuần hoàn đang được áp dụng trong sản xuất nông nghiệp hiện đại.
Tại Bến Tre, mô hình phát triển dừa hữu cơ cho thấy giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm nguyên liệu mà còn được tạo ra từ chuỗi chế biến sâu và khả năng ngày càng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Ở các tỉnh miền núi như Lai Châu, nông nghiệp hữu cơ lại gắn liền với mục tiêu bảo tồn hệ sinh thái và phát triển sinh kế cộng đồng. Những vùng dược liệu dưới tán rừng, các sản phẩm chè đặc sản, sâm bản địa hay cây ăn quả đặc hữu không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn văn hóa truyền thống và phát huy tri thức bản địa. Đây là minh chứng cho thấy phát triển hữu cơ có thể tạo ra sự hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển xã hội.
Sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ cũng đặt ra yêu cầu mới đối với người nông dân. Trong nền nông nghiệp hiện đại, người nông dân không chỉ là người sản xuất mà còn phải trở thành người quản trị quy trình sản xuất, biết ứng dụng khoa học công nghệ, thực hiện truy xuất nguồn gốc, liên kết sản xuất theo chuỗi và bảo vệ uy tín chung của cộng đồng sản xuất. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Có thể thấy, nông nghiệp hữu cơ đang từng bước khẳng định vai trò là động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp sinh thái, giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững. Khi đất đai được phục hồi, nguồn nước được bảo vệ, người nông dân có sinh kế ổn định hơn, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn và người tiêu dùng ngày càng tin tưởng vào chất lượng nông sản, nông nghiệp hữu cơ sẽ thực sự trở thành động lực kiến tạo nền nông nghiệp sinh thái và nông thôn hiện đại, đúng với mục tiêu phát triển mà Việt Nam đang hướng tới.
