 |
| Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững tạo những chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội. |
Hạ tầng khởi sắc, diện mạo nông thôn đổi thay
Sau 5 năm triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tiếp tục khẳng định hiệu quả, tạo những chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn.
Ngay từ đầu giai đoạn 2021-2025, hệ thống cơ chế, chính sách được hoàn thiện tương đối đồng bộ. Trung ương đã ban hành 148 văn bản phục vụ Chương trình xây dựng nông thôn mới và 33 văn bản phục vụ Chương trình giảm nghèo bền vững. Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia được thành lập thống nhất từ Trung ương đến địa phương, góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều phối và tổ chức thực hiện.
Công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn được chú trọng với hơn 12.000 lượt cán bộ được tập huấn về xây dựng nông thôn mới và hơn 734.000 lượt cán bộ, cộng tác viên được tập huấn về giảm nghèo. Công tác kiểm tra, giám sát được triển khai đồng bộ với hơn 6.700 đoàn kiểm tra từ Trung ương đến địa phương.
Nhờ đó, các mục tiêu chủ yếu của Chương trình xây dựng nông thôn mới cơ bản đạt và vượt kế hoạch đề ra. Đến hết năm 2025, tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 79,3%, tăng 10,6 điểm phần trăm so với cuối năm 2021 và tiệm cận mục tiêu 80%. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao đạt 42,4%, vượt mục tiêu 40%, tăng hơn 5 lần so với cuối năm 2021. Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu đạt 12,3%, vượt mục tiêu 10%, tăng hơn 17 lần so với đầu giai đoạn.
Diện mạo nông thôn tiếp tục thay đổi tích cực nhờ hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư đồng bộ. Đến nay, 87,3% số xã đạt tiêu chí giao thông; 98,1% số xã đạt tiêu chí thủy lợi và phòng, chống thiên tai; 96,5% số xã đạt tiêu chí điện. Hơn 4.966 công trình tại các huyện nghèo và xã đặc biệt khó khăn được xây dựng, duy tu, bảo dưỡng. Gần 90.000 hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ nhà ở bền vững.
Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa tiếp tục được quan tâm đầu tư. Cả nước có 87,5% số xã đạt tiêu chí trường học; 95,6% số xã đạt tiêu chí giáo dục và đào tạo; 85,7% số xã đạt tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa và 95,2% số xã đạt tiêu chí văn hóa.
Công tác bảo vệ môi trường ngày càng được chú trọng. Khoảng 70% chất thải rắn được thu gom, xử lý; 58% người dân nông thôn sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; 86,1% số xã đạt tiêu chí môi trường và an toàn thực phẩm. Nhiều địa phương đã hình thành các tuyến đường, khu dân cư “sáng - xanh - sạch - đẹp”, góp phần nâng cao chất lượng sống và mỹ quan nông thôn.
Bên cạnh đó, quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội tiếp tục được giữ vững. Lực lượng công an, quân sự cơ sở được kiện toàn, nhiều mô hình tự quản phát huy hiệu quả. Đến nay, 95,4% số xã đạt tiêu chí quốc phòng và an ninh.
Giảm nghèo bền vững, khơi dậy nội lực phát triển
Cùng với xây dựng nông thôn mới, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững tiếp tục tạo chuyển biến tích cực, góp phần cải thiện đời sống người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Đến cuối năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm còn 1,93%, giảm 3,27 điểm phần trăm so với cuối năm 2022, bình quân giảm 1,03%/năm, đạt mục tiêu giảm từ 1-1,5%/năm. Tỷ lệ xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo thoát khỏi tình trạng khó khăn đạt 35,2%, vượt mục tiêu 30%.
Một trong những điểm sáng của giai đoạn này là việc chuyển mạnh từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ phát triển sinh kế, tạo việc làm và nâng cao năng lực cho người dân. Trên phạm vi cả nước đã triển khai hơn 10.500 mô hình sinh kế, vượt xa mục tiêu tối thiểu 1.000 mô hình. Có 10.587 dự án hỗ trợ sinh kế được triển khai với trên 205.585 hộ dân tham gia.
Cùng với đó, hơn 134.000 lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo được hỗ trợ kết nối việc làm thành công, vượt 34% so với chỉ tiêu tối thiểu 100.000 lao động.
Phát triển kinh tế nông thôn tiếp tục là động lực quan trọng trong giảm nghèo bền vững. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được triển khai sâu rộng với 16.543 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên và 8.924 chủ thể OCOP. Hệ thống hợp tác xã nông nghiệp tiếp tục phát triển với khoảng 22.162 hợp tác xã đang hoạt động, góp phần thúc đẩy liên kết sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản và tạo thêm việc làm tại chỗ.
Công tác chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 16 tuổi giảm còn 25,42%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu dưới 34%.
Để thực hiện các mục tiêu của 2 chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn lực đầu tư tiếp tục được huy động mạnh mẽ. Đối với Chương trình xây dựng nông thôn mới, tổng nguồn lực huy động đến hết tháng 5/2025 đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, trong đó vốn tín dụng chiếm 60,8%, nguồn lực từ doanh nghiệp và người dân chiếm 23,1%. Đối với Chương trình giảm nghèo bền vững, tổng vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 44.607 tỷ đồng; ngân sách địa phương huy động khoảng 2.882 tỷ đồng; các nguồn lực khác đạt khoảng 8.903 tỷ đồng.
Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 tiếp tục khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Hạ tầng nông thôn ngày càng hoàn thiện, dịch vụ thiết yếu được mở rộng, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, cơ cấu kinh tế và lao động chuyển dịch tích cực, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Đặc biệt, các phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, “Toàn dân xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” đã lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội. Hàng triệu hộ dân đã tự nguyện hiến hơn 98,2 triệu m² đất, đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng và hàng triệu ngày công lao động, trở thành minh chứng sinh động cho vai trò chủ thể của người dân trong quá trình phát triển nông thôn và giảm nghèo bền vững.
