Nghệ An bứt phá xuất khẩu, định hình trung tâm sản xuất mới Bắc Trung Bộ

Nghệ An bứt phá xuất khẩu, định hình trung tâm sản xuất mới Bắc Trung Bộ.

Nghệ An đang nổi lên là một trong những điểm sáng về xuất khẩu của khu vực Bắc Trung Bộ khi liên tục ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao, cơ cấu hàng hóa chuyển dịch mạnh sang công nghiệp chế biến và khả năng hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2022–2025 không chỉ cho thấy quy mô xuất khẩu mở rộng nhanh mà còn phản ánh bước chuyển đáng chú ý trong mô hình tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Từ mức kim ngạch xuất khẩu 2,188 tỷ USD năm 2022, đến năm 2023, xuất khẩu của Nghệ An đạt 2,44 tỷ USD, tăng 11,7%. Đặc biệt, giai đoạn 2024–2025 ghi nhận sự tăng tốc mạnh mẽ khi kim ngạch lần lượt đạt 3,17 tỷ USD và 4,67 tỷ USD. Tính chung cả giai đoạn, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt khoảng 27%/năm. Đây là mức tăng trưởng cao, cho thấy dư địa phát triển xuất khẩu của Nghệ An đang được khai thác hiệu quả.

Điểm đáng chú ý là cơ cấu xuất khẩu của tỉnh đang thay đổi rõ nét theo hướng hiện đại hơn. Nếu như trước đây xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào sản phẩm thô thì hiện nay nhóm hàng công nghiệp chế biến đã chiếm khoảng 89% tổng kim ngạch xuất khẩu. Điều này cho thấy quá trình công nghiệp hóa, tái cơ cấu kinh tế và nâng cao giá trị gia tăng của Nghệ An đang diễn ra mạnh mẽ.

Động lực lớn nhất cho tăng trưởng xuất khẩu đến từ sự phát triển nhanh của khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo cùng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Hàng loạt tập đoàn lớn như Luxshare-ICT, Goertek, Foxconn, Ju Teng, Sunny Optical Technology hay Everwin Precision đã đầu tư vào Khu kinh tế Đông Nam cùng các khu công nghiệp VSIP và WHA Industrial Zone.

Các dự án điện tử, linh kiện công nghệ cao liên tục đi vào hoạt động không chỉ tạo nguồn thu xuất khẩu lớn mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp mới tại Nghệ An. Tỉnh đang từng bước trở thành trung tâm sản xuất linh kiện, thiết bị điện tử mới của khu vực Bắc Trung Bộ, tạo nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với ngành điện tử, nhiều lĩnh vực khác như dệt may, da giày, chế biến gỗ, viên nén năng lượng hay nông sản chế biến cũng ghi nhận sự phát triển tích cực. Sự đa dạng của các ngành hàng giúp cơ cấu xuất khẩu của tỉnh ngày càng bền vững hơn, hạn chế phụ thuộc vào một số nhóm hàng truyền thống.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Nghệ An đang chuyển mạnh sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn gắn với chế biến và xuất khẩu. Nhiều vùng nguyên liệu tập trung đối với chè, mía, sắn, lạc, rau màu và cây ăn quả đã được hình thành. Việc áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, HACCP, truy xuất nguồn gốc và cấp mã số vùng trồng đang góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Đáng chú ý, ngành gỗ và khoáng sản, xu hướng chuyển từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu ngày càng rõ nét. Các sản phẩm như ván MDF, viên nén mùn cưa, đá mỹ nghệ, bột đá siêu mịn hay hạt phụ gia nhựa đang tạo giá trị gia tăng cao hơn cho kinh tế của tỉnh..

Khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của Nghệ An cũng ngày càng mở rộng. Đến nay, hàng hóa của tỉnh đã có mặt tại hơn 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trung Quốc và Hoa Kỳ hiện là hai thị trường xuất khẩu lớn nhất, lần lượt chiếm khoảng 19,5% và 19% tổng kim ngạch xuất khẩu. Ngoài ra, các thị trường Đông Nam Á, Hàn Quốc, Hồng Kông và châu Âu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Việc Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP hay RCEP đang mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp Nghệ An mở rộng thị trường xuất khẩu. Các FTA không chỉ giúp doanh nghiệp hưởng ưu đãi thuế quan mà còn tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, Nghệ An đang có thêm nhiều lợi thế để thu hút đầu tư quốc tế. Với quỹ đất rộng, nguồn lao động dồi dào, vị trí kết nối thuận lợi và hạ tầng khu công nghiệp ngày càng hoàn thiện, tỉnh đang trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều tập đoàn lớn.

Hạ tầng giao thông cũng từng bước được cải thiện với hệ thống cao tốc Bắc - Nam, cảng biển Cửa Lò, sân bay Vinh và các tuyến giao thông kết nối liên vùng. Đây là yếu tố quan trọng giúp giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao sức cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu.

Nghệ An hướng tới phát triển xuất khẩu bền vững, nâng cao giá trị gia tăng. (Ảnh minh họa)

Song song với phát triển hạ tầng, công tác xúc tiến thương mại được tỉnh đẩy mạnh thông qua nhiều đoàn công tác tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Australia, châu Âu và các nước ASEAN nhằm tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường. Nhiều hội nghị giao thương trực tuyến với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài được duy trì thường xuyên, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, xu hướng tiêu dùng và các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.

Các doanh nghiệp của tỉnh cũng tích cực tham gia nhiều hội chợ quốc tế lớn như FOODEXPO, Finefood Sydney, hội chợ Việt - Trung cùng các chương trình kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu nhằm mở rộng cơ hội hợp tác và xuất khẩu.

Nghệ An đang định hướng phát triển xuất khẩu theo hướng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 9 tỷ USD, trong đó hàng công nghiệp chế biến chiếm trên 95% tổng kim ngạch.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghệ An sẽ tiếp tục ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ, mở rộng logistics, đẩy mạnh chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới.

Với nền tảng đang được tạo dựng cùng quyết tâm đổi mới và hội nhập mạnh mẽ, Nghệ An đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá xuất khẩu, từng bước định hình trung tâm sản xuất mới Bắc Trung Bộ trong giai đoạn tới.