Ngành Ngân hàng 2026 tăng trưởng giữa lạc quan và thận trọng

Đầu tư vào AI và hạ tầng dữ liệu trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều ngân hàng trong năm 2026.

Kinh tế chậm lại, biên lợi nhuận thu hẹp

Trong Báo cáo Triển vọng Ngân hàng và Thị trường vốn 2026, Deloitte Việt Nam nhận định, 2026 là “năm của những lựa chọn táo bạo”, khi các ngân hàng phải đồng thời xử lý bất định vĩ mô, kỳ vọng về AI và khả năng xuất hiện mang tính đột phá của stablecoin. Tăng trưởng vì vậy không còn là câu chuyện đơn thuần mở rộng bảng cân đối, mà là bài toán cân bằng giữa lạc quan và thận trọng.

Theo kịch bản cơ sở của Deloitte, kinh tế Mỹ có thể tăng trưởng khoảng 1,4% trong năm 2026, thấp hơn mức 1,8% của năm 2025. Lạm phát được dự báo quanh 3,2% và lãi suất điều hành có thể giảm về khoảng 3,125% vào cuối năm. Thị trường lao động suy yếu nhẹ với tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,5%.

Môi trường này tác động trực tiếp tới thu nhập lãi thuần. Sau khi cải thiện 4% trong nửa đầu 2025, tăng trưởng thu nhập lãi năm 2026 được dự báo chỉ ở mức khiêm tốn do lợi suất cho vay giảm theo mặt bằng lãi suất. Dù chi phí tiền gửi đã hạ xuống khoảng 2,5% trong 6 tháng đầu 2025, cạnh tranh huy động vốn vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt với các ngân hàng khu vực.

Tăng trưởng tín dụng có thể hồi phục khi lãi suất giảm, nhất là ở mảng doanh nghiệp. Deloitte Việt Nam ghi nhận dư nợ cho vay công nghiệp và thương mại đã giảm 5,6% trong nửa đầu năm 2025, song nhu cầu vay có thể cải thiện nhờ chi phí vốn thấp hơn và đầu tư vào AI, trung tâm dữ liệu. Dù vậy, cạnh tranh từ các tổ chức phi ngân hàng và quỹ tín dụng tư nhân vẫn là sức ép đáng kể.

Ở mảng bán lẻ, tăng trưởng cho vay thẻ tín dụng được dự báo ổn định trở lại sau khi giảm 2,8% trong nửa đầu 2025. Chất lượng tài sản nhìn chung vẫn trong tầm kiểm soát, dù tỷ lệ thất nghiệp tăng có thể khiến chi phí dự phòng nhích lên.

Lạc quan có chọn lọc

Trong bối cảnh thu nhập lãi chững lại, thu nhập ngoài lãi tiếp tục là trụ đỡ quan trọng. Theo phân tích của Deloitte Việt Nam, tỷ trọng thu nhập ngoài lãi trong tổng doanh thu có xu hướng tăng dần trong giai đoạn 2025-2027. Hoạt động ngân hàng đầu tư và thị trường vốn được kỳ vọng sôi động hơn nhờ chi phí vốn thấp, kéo theo nhu cầu phát hành cổ phiếu và trái phiếu gia tăng. Mảng quản lý tài sản và tư vấn cho khách hàng giàu có cũng được dự báo tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu khiêm tốn đồng nghĩa hệ số hiệu quả có thể nhích lên khoảng 56,9% trong năm 2026, cao hơn mức 56,3% năm 2025. Chi phí nhân sự và đầu tư công nghệ tiếp tục tạo áp lực, buộc ngân hàng phải siết chặt kỷ luật chi phí và nâng cao năng suất.

Điểm tích cực là nền tảng vốn của hệ thống vẫn vững chắc. Tỷ lệ vốn cấp 1 phổ thông (CET1) bình quân duy trì trên 14% trong 5 năm gần đây. Nhóm 20 ngân hàng lớn nhất thậm chí ghi nhận hơn 250 tỷ USD vốn dư thừa trong nửa đầu 2025. Điều này tạo dư địa để chi trả cổ tức, mua lại cổ phiếu và tài trợ cho đầu tư chiến lược, bao gồm chuyển đổi số và AI.

Bên cạnh yếu tố vĩ mô, Deloitte Việt Nam nhấn mạnh năm 2026 còn là bước ngoặt về công nghệ. AI đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang công nghiệp hóa ở quy mô doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều sáng kiến vẫn bị phân mảnh, thiếu chiến lược thống nhất và khó chứng minh hiệu quả đầu tư. Ngân hàng muốn duy trì tăng trưởng bền vững cần xây dựng tầm nhìn AI cấp tập đoàn, đo lường ROI kỷ luật và củng cố hạ tầng dữ liệu sẵn sàng cho AI.

Song song đó, sự phát triển của stablecoin thanh toán có thể làm thay đổi cấu trúc huy động vốn. Deloitte Việt Nam ước tính hơn 1.000 tỷ USD tiền gửi có thể đối diện rủi ro dịch chuyển nếu stablecoin tăng trưởng mạnh. Đây là thách thức lớn với nguồn vốn chi phí thấp truyền thống, nhưng cũng mở ra cơ hội mới trong chuỗi giá trị tài sản số.

Tựu chung, bức tranh ngân hàng 2026 không u ám, song đòi hỏi sự thận trọng chiến lược. Tăng trưởng vẫn hiện hữu nhờ nền tảng vốn vững, thu nhập ngoài lãi cải thiện và đầu tư công nghệ đúng hướng. Tuy nhiên, lạc quan chỉ thực sự bền vững khi đi kèm kỷ luật chi phí, quản trị rủi ro chặt chẽ và khả năng thích ứng nhanh trước những thay đổi cấu trúc của hệ thống tài chính.