Làm chủ công nghệ chiến lược để mở “đường băng” tăng trưởng mới
![]() |
| Tạo “đường chạy” cho công nghệ chiến lược phát triển. |
Từ lợi thế sẵn có đến năng lực làm chủ công nghệ chiến lược
Báo cáo “Nền kinh tế AI của Việt Nam: Cơ hội đột phá và định hướng chiến lược phát triển” của Nhóm Tư vấn Boston Consulting Group dự báo, đến năm 2040, nền kinh tế AI Việt Nam có thể đạt quy mô 120-130 tỷ USD. Con số này cho thấy AI đang chuyển từ một công cụ công nghệ thành động lực tạo lập giá trị, thay đổi cách doanh nghiệp vận hành và cạnh tranh.
Trong bức tranh ấy, Việt Nam đứng trước một bài toán lớn là làm thế nào biến tiềm năng công nghệ thành năng lực kinh tế thực sự. Đầu tư vào AI, bán dẫn hay các công nghệ mũi nhọn sẽ khó tạo đột phá nếu Việt Nam vẫn chủ yếu dừng ở khâu tiếp nhận, gia công hoặc sử dụng công nghệ do nước ngoài phát triển.
AI có thể tạo ra bước nhảy về năng suất, còn bán dẫn giữ vai trò nền tảng vật lý cho phần lớn công nghệ cao. Doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu đạt gần 300 tỷ USD trong quý I/2026, tăng 25% so với quý trước. Quy mô thị trường cùng tốc độ tăng trưởng cho thấy đây đang là một trong những không gian cạnh tranh chiến lược quan trọng nhất.
Việt Nam hiện đi sau nhiều trung tâm bán dẫn lớn, song đang sở hữu những điều kiện thuận lợi để tăng tốc. Nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế như NVIDIA, Qualcomm, Lam Research, Qorvo, AlChip đã mở rộng hoạt động R&D hoặc chuyển dịch một phần chuỗi cung ứng sang Việt Nam, tạo thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái toàn cầu.
Trong nước, Viettel, FPT, Phenikaa cùng các startup như Infrasen, VnChip, Hyphen Deux cũng đang triển khai nhiều dự án liên quan đến bán dẫn. Đây là dấu hiệu đáng chú ý bởi năng lực công nghệ quốc gia chỉ được hình thành bền vững khi doanh nghiệp nội địa trở thành chủ thể phát triển sản phẩm, sở hữu công nghệ và tham gia thị trường.
Một lợi thế quan trọng khác nằm ở nguồn nhân lực. Việt Nam có dân số trẻ, chiếm hơn 60% dân số, cùng khoảng 1,9 triệu lao động trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Trong số đó, khoảng 7.000 kỹ sư đang làm công việc thiết kế chip bán dẫn. Đây là nền tảng đáng kể để mở rộng đội ngũ nhân lực phục vụ AI, bán dẫn và các công nghệ chiến lược.
Doanh nghiệp nội địa phải đi sâu vào chuỗi giá trị
Tuy nhiên, lợi thế về số lượng lao động chưa đủ để tạo ra sức cạnh tranh dài hạn. Công nghệ cao đòi hỏi đội ngũ chuyên gia có khả năng nghiên cứu, thiết kế, kiểm thử, làm chủ quy trình và thương mại hóa sản phẩm. Vì thế, chất lượng nhân lực, khả năng kết nối giữa đại học với doanh nghiệp và môi trường nghiên cứu sẽ quyết định tốc độ bứt phá.
![]() |
| 10 nhóm công nghệ chiến lược. Hình ảnh AI minh họa. |
Tinh thần của Nghị quyết số 19-NQ/TW đã đặt công nghệ chiến lược ở một vị trí mới: AI và các công nghệ mũi nhọn được nhìn nhận như hạ tầng trí tuệ và lực lượng sản xuất chất lượng cao. Cách tiếp cận này cho thấy Việt Nam đang hướng tới thay đổi cấu trúc tăng trưởng, lấy tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo làm nguồn lực trung tâm.
Giáo sư Merit Janow (Đại học Columbia) cho rằng Việt Nam không thể chuyển sang mô hình tăng trưởng mới bằng cách mua sắm, nhập khẩu công nghệ hay chỉ mời gọi các tập đoàn công nghệ nước ngoài. Công nghệ chỉ trở thành tài sản chiến lược khi được làm chủ, ứng dụng và thương mại hóa thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Quan điểm này đặt ra yêu cầu thay đổi cách nhìn về thu hút đầu tư. Việc các tập đoàn quốc tế hiện diện tại Việt Nam tạo ra cơ hội lớn về vốn, thị trường, tiêu chuẩn và chuyển giao kinh nghiệm. Giá trị cao nhất sẽ xuất hiện khi doanh nghiệp Việt Nam có đủ năng lực kết nối với những chuỗi cung ứng này, từng bước tiến từ khâu hỗ trợ lên thiết kế, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.
Đây cũng là lúc vai trò của Nhà nước cần được điều chỉnh theo hướng kiến tạo. Nhà nước cần tạo dựng môi trường thể chế thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, phát triển cơ chế sandbox, kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu và trường đại học, đồng thời duy trì một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và nhất quán.
Chuyển từ quản lý đề tài sang tạo sản phẩm
Theo Vụ trưởng Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) Nguyễn Phú Hùng, công nghệ chiến lược có chu kỳ phát triển dài, rủi ro công nghệ cao và đòi hỏi sự tham gia đồng thời của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học cùng cơ quan quản lý. Vì vậy, phương thức quản lý cần khác căn bản so với các nhiệm vụ khoa học và công nghệ thông thường.
Sự thay đổi ấy đang được thể hiện qua hàng loạt chính sách mới. Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược cùng Nghị định số 260/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật Công nghệ cao tạo thêm khuôn khổ để tập trung nguồn lực, thúc đẩy nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ.
![]() |
| Mục tiêu Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược. Ảnh AI minh họa. |
Ngày 6/8, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1493/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng ban hành các thông tư hướng dẫn, qua đó hình thành hành lang pháp lý cho quá trình tổ chức thực hiện các nhiệm vụ công nghệ chiến lược.
Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định nhấn mạnh ba yêu cầu cốt lõi để phát triển công nghệ chiến lược gồm: chuyển từ quản lý nặng về thủ tục sang quản lý theo kết quả đầu ra; bắt đầu từ bài toán thực tế thay vì đề xuất nhiệm vụ; lấy năng lực làm chủ công nghệ và sản phẩm ứng dụng thực tế làm thước đo.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt với những lĩnh vực có tốc độ thay đổi nhanh như AI và bán dẫn. Thay vì phân bổ nguồn lực theo tư duy “cấp kinh phí cho đề tài”, chính sách cần hướng tới việc giải quyết những bài toán cụ thể của đất nước, tạo sản phẩm có khả năng kiểm chứng trên thị trường và hình thành năng lực công nghệ lâu dài.
Theo định hướng của Thứ trưởng Lê Xuân Định, mỗi nhiệm vụ sẽ được chia thành các gói công việc với những mốc đánh giá cụ thể. Nếu không đạt chỉ tiêu hoặc tiến độ, nhiệm vụ có thể kết thúc để giải phóng nguồn lực cho những hướng nghiên cứu có triển vọng hơn. Đây là cách quản trị gần với thực tiễn phát triển công nghệ và đầu tư đổi mới sáng tạo.
Cùng với đó, việc tăng quyền tự chủ chuyên môn, giảm thủ tục hành chính và bảo đảm mức thù lao tương xứng cho nhà khoa học là điều kiện quan trọng để thu hút nhân tài. Những lĩnh vực khan hiếm chuyên gia như thiết kế chip, AI nền tảng hay công nghệ lõi cần cơ chế đủ linh hoạt để giữ chân và thu hút đội ngũ giỏi.
Các nhiệm vụ công nghệ chiến lược cũng sẽ từng bước được quản lý đồng bộ trên môi trường số. Thông tin cập nhật trên hệ thống quản lý nhiệm vụ và Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có giá trị pháp lý, góp phần giảm hồ sơ giấy, rút ngắn quy trình và hạn chế việc thực hiện lại các thủ tục hành chính.
Tin tức khác
Ưu đãi thuế tạo “vốn mồi”, tiếp sức cho Fintech và đổi mới sáng tạo
Cơ hội mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp Việt
Tuân thủ quy định về thương mại điện tử giúp người kinh doanh hạn chế rủi ro về pháp lý và hoạt động hiệu quả
AI mở ra cơ hội bứt phá cho lĩnh vực tài chính Việt Nam
Thị trường bán dẫn 2.100 tỷ USD: Đâu là chìa khóa để Việt Nam bứt phá?
Vinh danh 6 sáng kiến chuyển đổi kép mang lại giá trị thiết thực cho doanh nghiệp
Gỡ điểm nghẽn vốn và công nghệ, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi kép
PODCAST: Chính sách xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp đến hết ngày 30/6/2028: Ai được hưởng?
PODCAST: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội
PODCAST: Thị trường chứng khoán Việt Nam tuần giao dịch 16-20/11/2026
PODCAST: Bộ Tài chính thúc đẩy hợp tác huy động vốn quốc tế bên lề APEC 2026
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Dấu ấn đổi mới, trách nhiệm và khát vọng phát triển
Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
Bế mạc Kỳ họp thứ hai: Quốc hội thông qua 38 luật, quyết định nhiều vấn đề quan trọng
Tuyên bố chung giữa Việt Nam và Azerbaijan
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev
Dự án du lịch động lực được hưởng nhiều ưu đãi thuế, miễn giảm tiền thuê đất
Quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
Luật sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tăng trách nhiệm bảo vệ người lao động
Hơn 1 tháng, Vibrant HCMC ghi nhận doanh thu bán lẻ trên 60.000 tỷ đồng
Kinh tế dữ liệu trước cơ hội bứt phá từ hành lang pháp lý mới
Muốn tăng trưởng 2 con số, Việt Nam phải tạo dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt
Vietnam Airlines ký hợp tác đầu tư 20 triệu USD, Hòa Phát triển khai dự án bến cảng tổng hợp - container
Chủ động quản trị xuất siêu, nâng cao hiệu quả thương mại quốc tế
Bộ Tài chính triển khai các giải pháp hỗ trợ kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước
Tăng trưởng 2 con số vừa là quyết tâm phát triển, vừa là yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng
TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải pháp, quyết tâm đạt tăng trưởng 2 con số










