Khánh Hòa xây dựng nông thôn mới từ động lực phát triển kinh tế miền núi

Khánh Hòa chú trọng phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong chương trình xây dựng nông thôn mới.

Đánh thức tiềm năng vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Tỉnh Khánh Hòa hiện có gần 300.000 người dân tộc thiểu số, chủ yếu sinh sống tại các xã miền núi. Đây là khu vực còn nhiều khó khăn nhưng cũng sở hữu nhiều tiềm năng phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.

Theo đánh giá của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Khánh Hòa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh vẫn còn không ít thách thức về kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, khi các địa phương phát huy lợi thế sẵn có và thu hút được doanh nghiệp tham gia xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất, giá trị nông nghiệp sẽ được nâng lên, tạo động lực phát triển bền vững.

Khánh Sơn là một trong những địa phương tiêu biểu cho sự chuyển mình đó. Đây là vùng miền núi nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tập trung, trong đó người Raglai chiếm hơn 70% dân số với trên 28.400 người.

Trước đây, đời sống của người dân Khánh Sơn còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo luôn ở mức cao so với mặt bằng chung của tỉnh. Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước cùng các nguồn lực đầu tư phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, diện mạo địa phương đã có nhiều thay đổi rõ nét. Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo giảm dần qua từng năm; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện.

Một trong những điểm sáng của Khánh Sơn là sự phát triển của cây sầu riêng. Hiện nay, loại cây trồng này đã trở thành cây chủ lực của địa phương, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Theo đánh giá của địa phương, nếu xây dựng được thương hiệu, đồng thời có chính sách đầu tư vào chế biến, đóng gói và bao bì, sầu riêng Khánh Sơn sẽ có điều kiện vươn xa hơn trên thị trường. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, cần có những chính sách đặc thù, ưu tiên cho doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị của ngành hàng. Đây cũng là động lực để các địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Thực tế cho thấy, công tác giảm nghèo và nâng cao đời sống vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Khánh Hòa đang mang lại những kết quả rõ nét và ngày càng bền vững khi được gắn với phát triển hạ tầng, giáo dục và sinh kế. Cùng với đó, sự đồng hành của doanh nghiệp đang góp phần đánh thức tiềm năng của khu vực miền núi.

Dự thảo Báo cáo chính trị của tỉnh tiếp tục nhấn mạnh quan điểm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, đồng thời đặt mục tiêu giảm nghèo đa chiều từ 1% đến 1,5% mỗi năm, thể hiện quyết tâm tạo cơ hội phát triển toàn diện và bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Hướng tới nông thôn mới hiện đại, xanh và chuyển đổi số

Song song với việc thúc đẩy phát triển kinh tế vùng khó khăn, Khánh Hòa đang xây dựng lộ trình mới cho chương trình nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.

UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định phê duyệt Đề cương và khái toán kinh phí lập “Đề án xây dựng nông thôn mới”. Phạm vi nghiên cứu của đề án bao gồm toàn bộ các xã trên địa bàn tỉnh thực hiện xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn 2026-2030.

Theo mục tiêu đề ra, đến hết năm 2027, toàn tỉnh có 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó ít nhất 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại. Giai đoạn từ năm 2028 đến năm 2030, các địa phương tiếp tục duy trì kết quả đạt được và phấn đấu gia tăng số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại.

Đề án định hướng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững, gắn với quá trình đô thị hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số nhằm hình thành các khu dân cư thông minh, an toàn và giàu bản sắc văn hóa.

Để tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới, ngày 15/5/2026, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 36/2026/QĐ-UBND về Bộ tiêu chí xã nông thôn mới và quy định tiêu chí xã nông thôn mới hiện đại trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030.

Bộ tiêu chí mới gồm 10 nhóm tiêu chí xã nông thôn mới và 5 nhóm tiêu chí xã nông thôn mới hiện đại, tập trung vào các lĩnh vực trọng tâm như quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường và chuyển đổi số.

Điểm nổi bật của giai đoạn mới là nhiều tiêu chí hiện đại lần đầu tiên được áp dụng như hệ thống camera AI giám sát an ninh toàn xã, mô hình thôn thông minh, thương mại điện tử, số hóa dữ liệu nông nghiệp và môi trường, phát triển kinh tế tuần hoàn và mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Nhiều mô hình chăn nuôi đã được ứng dụng tại các hộ dân vùng dân tộc thiểu số

Theo quy định, các xã phải bảo đảm tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người từ 9,5% đến 12% mỗi năm. Bên cạnh đó, 100% khu dân cư và vùng sản xuất phải được phủ sóng internet. Các yêu cầu về nước sạch, môi trường, đào tạo lao động và an sinh xã hội cũng được nâng lên so với giai đoạn trước.

Đối với xã nông thôn mới hiện đại, các tiêu chí được đặt ở mức cao hơn. Thu nhập bình quân đầu người phải cao hơn ít nhất 10% so với xã đạt chuẩn nông thôn mới thông thường. Đồng thời, địa phương phải triển khai các mô hình nông nghiệp thông minh, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trạm y tế số, trường học số và hệ thống quản trị dữ liệu số phục vụ điều hành.

Theo bộ tiêu chí mới, tỷ lệ hộ gia đình có kết nối internet băng rộng tại các xã nông thôn mới hiện đại phải đạt trên 90%; tối thiểu 70% công trình công cộng được lắp đặt hệ thống năng lượng tái tạo; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt từ 45% trở lên; tỷ lệ nghèo đa chiều giảm xuống dưới 1,5%.

Với việc phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thúc đẩy giảm nghèo bền vững và xây dựng bộ tiêu chí nông thôn mới theo hướng hiện đại, xanh và số hóa, Khánh Hòa đang từng bước tạo nền tảng để hoàn thành mục tiêu đến năm 2027 có 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới, qua đó nâng cao chất lượng đời sống người dân ở cả vùng đồng bằng và miền núi.