 |
| Việc thu hút và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài đã đạt nhiều kết quả tích cực như hoàn thiện dần cơ chế, chính sách; nâng cao vai trò chủ động của Việt Nam |
Nguyên tắc sử dụng vốn chặt chẽ
Ngày 16/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 441/QĐ-TTg phê duyệt Kế hoạch thực hiện Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026-2030.
Theo đó, việc huy động và phân bổ nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài trong giai đoạn này được xác định theo hướng bảo đảm quy mô và cơ cấu phù hợp, đáp ứng nhu cầu vốn đầu tư phát triển của quốc gia, các ngành và địa phương. Nguồn vốn dự kiến được bố trí để phục vụ ba nhóm chính: các dự án đang triển khai và chuyển tiếp từ giai đoạn 2021-2025; các dự án mới đang chuẩn bị đầu tư và có nhu cầu giải ngân trong kỳ; cùng với các dự án hạ tầng lớn, công trình trọng điểm quốc gia chưa xác định cụ thể phương thức đầu tư, cũng như các chương trình, dự án đầu tư công khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Định hướng nổi bật của kế hoạch là ưu tiên bố trí vốn cho các chương trình, dự án có tác động lan tỏa, tạo đột phá và góp phần cải thiện hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội. Trong đó, trọng tâm cao nhất là các dự án hạ tầng có khả năng “chuyển đổi trạng thái” phát triển ở cấp quốc gia, vùng và địa phương, đồng thời giải quyết các vấn đề về môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Nguyên tắc sử dụng vốn được đặt ra chặt chẽ: vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài chỉ dành cho chi đầu tư phát triển, trên cơ sở đánh giá kỹ lưỡng về điều kiện vay, tính khả thi và hiệu quả dự án, bảo đảm cân đối vùng miền, lĩnh vực, đồng thời giữ vững các chỉ tiêu an toàn nợ công và khả năng trả nợ. Nguồn vốn vay nước ngoài cũng được xác định là phần bổ sung sau khi đã huy động tối đa các nguồn lực trong nước và các nguồn vốn có điều kiện thuận lợi hơn.
Đáng chú ý, kế hoạch nhấn mạnh việc ưu tiên thu hút các nguồn vốn có điều kiện vay ưu đãi, ít ràng buộc, thủ tục linh hoạt, đồng thời gắn với cơ hội tiếp nhận chuyển giao công nghệ, kỹ thuật tiên tiến và các khoản viện trợ không hoàn lại.
Dự kiến cần giải ngân 1.031 nghìn tỷ đồng
Theo Bộ Tài chính, trên cơ sở đánh giá giai đoạn 2021-2025, việc thu hút và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài đã đạt nhiều kết quả tích cực như hoàn thiện dần cơ chế, chính sách; nâng cao vai trò chủ động của Việt Nam; nhiều dự án phát huy hiệu quả rõ nét, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an toàn nợ công. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế liên quan đến thể chế, công tác chuẩn bị dự án, tiến độ giải ngân, bố trí vốn đối ứng, giải phóng mặt bằng và năng lực tổ chức thực hiện.
Từ thực tiễn đó, cùng với dự báo nhu cầu đầu tư công trong thời gian tới, tổng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài dự kiến cần giải ngân trong giai đoạn 2026-2030 là khoảng 1.031 nghìn tỷ đồng, tương đương 38,2 tỷ USD. Dù nhu cầu đăng ký vốn của các bộ, ngành, địa phương rất lớn và các đối tác phát triển vẫn sẵn sàng hỗ trợ, việc giải ngân toàn bộ nguồn vốn này được nhận định sẽ đối mặt với không ít thách thức.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, kế hoạch đưa ra 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm: hoàn thiện thể chế, chính sách; tăng cường đàm phán với nhà tài trợ; nâng cao chất lượng chuẩn bị và triển khai dự án; đổi mới phương thức huy động vốn và quản lý rủi ro; thúc đẩy tiếp thu và chuyển giao công nghệ thông qua các chương trình, dự án sử dụng vốn vay nước ngoài.
Kế hoạch đã xác định rõ các nguyên tắc, định hướng và giải pháp thu hút, quản lý, sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài giai đoạn 2026-2030. Đây là nội dung có ý nghĩa định hướng xuyên suốt, làm cơ sở để nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn vốn nước ngoài, bảo đảm phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, an toàn nợ công và yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
