Gỡ vướng niêm yết cho doanh nghiệp FDI

Mở rộng sự hiện diện của doanh nghiệp FDI trên sàn chứng khoán được kỳ vọng kết nối hiệu quả hơn giữa đầu tư trực tiếp và thị trường vốn Việt Nam.

Doanh nghiệp FDI cần chuẩn bị sớm cho lộ trình niêm yết

Sau hơn 3 thập kỷ thu hút đầu tư nước ngoài, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, sự hiện diện của khối doanh nghiệp này trên thị trường chứng khoán vẫn chưa tương xứng với quy mô hoạt động và đóng góp thực tế.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, mở rộng cơ hội niêm yết cho doanh nghiệp FDI có thể mang lại lợi ích hai chiều. Doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn phục vụ mở rộng sản xuất, kinh doanh; trong khi thị trường được bổ sung hàng hóa có chất lượng, đa dạng lựa chọn đầu tư và phản ánh đầy đủ hơn cơ cấu của nền kinh tế.

Yêu cầu này càng trở nên đáng chú ý khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển thị trường vốn và hội nhập sâu hơn với thị trường tài chính quốc tế. Sức hấp dẫn của thị trường không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng giao dịch, mức độ thuận lợi trong tiếp cận của nhà đầu tư, mà còn được quyết định bởi chất lượng, quy mô và tính đa dạng của doanh nghiệp niêm yết.

Theo ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường nước ngoài SSI, cơ cấu dòng tiền trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng chuyên nghiệp hơn, với vai trò ngày càng lớn của nhà đầu tư tổ chức. Diễn biến này đặt ra nhu cầu bổ sung những thương vụ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) có chất lượng, trong đó doanh nghiệp FDI có thể trở thành nguồn cung tiềm năng.

Tuy nhiên, niêm yết không đơn thuần là việc đưa cổ phiếu vào giao dịch trên sở giao dịch chứng khoán, mà là quá trình chuẩn bị có hệ thống. Doanh nghiệp cần rà soát toàn diện điều kiện pháp lý, cơ cấu sở hữu, tình hình tài chính; đồng thời nâng cấp quản trị, chuẩn hóa báo cáo, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công bố thông tin và xây dựng quan hệ với cộng đồng nhà đầu tư.

Đối với doanh nghiệp FDI, quá trình chuẩn bị có những yêu cầu đặc thù do liên quan đồng thời đến pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, chứng khoán và quản lý ngoại hối. Những khác biệt về cấu trúc sở hữu, quy trình chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, quyền chuyển nhượng vốn và luân chuyển dòng tiền xuyên biên giới cũng cần được xử lý phù hợp trước khi triển khai IPO và niêm yết.

Bởi vậy, lộ trình tham gia thị trường vốn cần được xây dựng từ sớm, dựa trên mức độ sẵn sàng và chiến lược phát triển dài hạn của từng doanh nghiệp, thay vì chỉ bắt đầu khi phát sinh nhu cầu huy động vốn. Việc chuẩn bị sớm cũng giúp doanh nghiệp có thêm thời gian hoàn thiện hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ và báo cáo tài chính theo tiêu chuẩn của thị trường đại chúng.

Trong quá trình này, các tổ chức tư vấn và ngân hàng đầu tư giữ vai trò kết nối nhu cầu phát triển của doanh nghiệp với yêu cầu của thị trường. Hoạt động tư vấn cần bao quát từ đánh giá khả năng niêm yết, xây dựng cấu trúc vốn, hoàn thiện nền tảng quản trị đến lựa chọn thời điểm chào bán, tiếp cận nhà đầu tư và duy trì chất lượng doanh nghiệp sau khi cổ phiếu lên sàn.

Nếu các vướng mắc được tháo gỡ bằng cơ chế rõ ràng và sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, sở giao dịch, doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn, cánh cửa thị trường vốn đối với doanh nghiệp FDI sẽ được mở rộng. Qua đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp có thể từng bước kết nối sâu hơn với thị trường chứng khoán trong nước.

Mở rộng nguồn hàng gắn với phát triển vốn dài hạn

Đưa thêm doanh nghiệp FDI lên sàn có thể góp phần mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, chiều sâu của thị trường vốn không chỉ được đo bằng số lượng doanh nghiệp niêm yết, mà còn phụ thuộc vào khả năng huy động, phân bổ nguồn lực qua nhiều kênh và sự phát triển của cơ sở nhà đầu tư dài hạn.

Ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Thị trường nước ngoài SSI phát biểu tại hội thảo “Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam” do SSI tổ chức ngày 28/7.

Do đó, mở rộng nguồn hàng cần được thực hiện đồng thời với hoàn thiện các cấu phần khác của thị trường tài chính, bao gồm thị trường trái phiếu doanh nghiệp, hoạt động xếp hạng tín nhiệm và hệ thống quỹ hưu trí.

Trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, xếp hạng tín nhiệm là một trong những công cụ cung cấp cơ sở độc lập để đánh giá khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính của tổ chức phát hành. Khi thông tin về rủi ro được chuẩn hóa, minh bạch và có khả năng so sánh, nhà đầu tư sẽ có thêm căn cứ phân tích, định giá trái phiếu theo chất lượng tín dụng, thay vì chủ yếu dựa vào mức lãi suất hoặc tài sản bảo đảm.

Sự phát triển của hoạt động xếp hạng tín nhiệm cũng tạo điều kiện để dòng vốn được phân bổ theo chất lượng của từng tổ chức phát hành. Đây là nền tảng cần thiết để thị trường trái phiếu doanh nghiệp vận hành theo hướng phân hóa rõ hơn, nâng cao kỷ luật và hỗ trợ doanh nghiệp có nền tảng tốt tiếp cận nguồn vốn với chi phí phù hợp.

Ở phía cầu đầu tư, việc phát triển các quỹ hưu trí có thể góp phần hình thành lớp nhà đầu tư tổ chức mang tính dài hạn. Với đặc điểm tích lũy thường xuyên và chiến lược đầu tư theo kỳ hạn dài, nguồn vốn từ các quỹ hưu trí có khả năng hỗ trợ nhu cầu huy động vốn trung, dài hạn của doanh nghiệp, đồng thời giảm mức độ phụ thuộc của thị trường vào các dòng tiền ngắn hạn.

Việc thu hút doanh nghiệp FDI tham gia thị trường chứng khoán vì vậy cần được đặt trong bài toán phát triển tổng thể. Bổ sung nguồn hàng phải song hành với đa dạng hóa kênh dẫn vốn, nâng cao năng lực đánh giá rủi ro và mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức. Khi các yếu tố này được củng cố đồng thời, thị trường mới có thể nâng cao khả năng tiếp nhận và phân bổ hiệu quả dòng vốn trong nước, quốc tế.

Bên cạnh hoàn thiện cơ chế trong nước, tăng cường kết nối với các thị trường tài chính quốc tế cũng có thể hỗ trợ doanh nghiệp FDI tiếp cận thị trường vốn Việt Nam. Nhật Bản hiện là một trong những đối tác đầu tư lâu dài, với cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Tuy nhiên, sự kết nối giữa hoạt động đầu tư trực tiếp của doanh nghiệp Nhật Bản và thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa.

Việc cung cấp đầy đủ thông tin về điều kiện, cơ hội và lộ trình niêm yết có thể giúp doanh nghiệp FDI chủ động hơn trong kế hoạch huy động vốn. Đồng thời, hợp tác giữa các định chế tài chính Việt Nam và quốc tế sẽ tạo cầu nối hai chiều, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận hệ sinh thái thị trường vốn trong nước và mở rộng cơ hội để nhà đầu tư quốc tế tham gia thị trường Việt Nam.