Định hình không gian phát triển mới và động lực chiến lược từ Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”. Ảnh minh họa

Định hình không gian phát triển mới

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm vừa được UBND TP. Hà Nội phê duyệt, Thủ đô Hà Nội được quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn và được được chia thành các giai đoạn phát triển đến năm 2035, 2045, 2065, 2085 và xa hơn.

Điểm nhấn trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm là quan điểm phát triển Thủ đô theo mô hình “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, đồng thời đặt văn hóa ở vị trí cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển. Phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu; giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Đáng chú ý, Quy hoạch xác định Hà Nội phát triển ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy Sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hoá chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng Trung du và miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế; Bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, chủ động ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu; Phát triển theo hướng phù hợp điều kiện tự nhiên và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Thủ đô đóng vai trò điều phối trung tâm kiểm soát các vấn đề ô nhiễm môi trường vùng.

Theo định hướng này, Hà Nội không chỉ phát triển theo chiều ngang mà còn mở rộng mạnh về không gian ngầm, không gian trên cao và hệ sinh thái đô thị số. Thành phố sẽ hình thành cấu trúc phát triển liên kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô, Vùng đồng bằng sông Hồng, Vùng trung du và miền núi phía Bắc cũng như các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Một trong những mục tiêu lớn của quy hoạch là xây dựng Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; là trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính, giáo dục, y tế và nghiên cứu phát triển có vị thế trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo lộ trình quy hoạch, đến năm 2035, tỷ lệ đất xây dựng đô thị sẽ chiếm khoảng 40-45% diện tích tự nhiên. Đến năm 2045, tỷ lệ này tăng lên 45-50%, phát triển theo mô hình “nén - xanh”. Đến năm 2065, tỷ lệ đất xây dựng đô thị đạt khoảng 55-60%, trong khi quỹ đất còn lại được bảo vệ để duy trì hành lang xanh, diện tích rừng và không gian sinh thái của Thủ đô.

Đáng chú ý, quy hoạch cũng lần đầu tiên đưa ra định hướng khai thác không gian đa tầng với quy mô lớn.

Theo đó, đến năm 2045, tỷ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực đô thị trung tâm đạt tối thiểu 20% diện tích đất; đến năm 2065 đạt khoảng 40%. Không gian ngầm được chia thành nhiều cấp độ phục vụ giao thông, hạ tầng kỹ thuật, lưu trữ nước ngầm và các công trình chiến lược. Không gian trên cao cũng được nghiên cứu khai thác mạnh tại các khu vực TOD và các hành lang vành đai, hình thành các tổ hợp cao tầng mật độ lớn nhằm tiết kiệm quỹ đất…

Động lực phát triển từ hạ tầng giao thông và đô thị TOD

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, giao thông tiếp tục được xác định là một trong những đột phá chiến lược.

Theo định hướng được phê duyệt, Hà Nội sẽ phát triển hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại, kết nối nội vùng, liên vùng và quốc tế; thúc đẩy vận tải đa phương thức, kết nối hiệu quả đường bộ, đường sắt, hàng không và đường thủy.

Thành phố đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm quốc gia, hệ thống vành đai, các trục hướng tâm và đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị.

Đáng chú ý, Hà Nội sẽ nghiên cứu đầu tư các tuyến đường sắt đô thị kết nối với các địa phương trong vùng Thủ đô và vùng đồng bằng sông Hồng như Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên...

Với mục tiêu mở rộng không gian phát triển, nâng cao vai trò trung tâm logistics, thương mại và đổi mới sáng tạo của khu vực phía Bắc, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm định hình Hà Nội ở vị trí trung tâm của các hành lang kinh tế quốc tế kết nối với Trung Quốc và Lào; trong đó có các tuyến hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Hà Nội - Thái Nguyên - Cao Bằng; Điện Biên - Sơn La - Hòa Bình - Hà Nội.

Gắn với hệ thống giao thông hiện đại, Thành phố xác định phát triển mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (đô thị TOD). Đây được coi là một trong những nội dung mới mang tính chiến lược trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Theo đó, Hà Nội định hình phát triển 5-10 trung tâm TOD cấp quốc gia, liên vùng; khoảng 20-30 trung tâm TOD cấp thành phố và từ 120-150 điểm TOD cấp khu vực.

Các khu TOD sẽ trở thành hạt nhân phát triển đô thị mới gắn với các tuyến đường sắt đô thị, trung tâm thương mại, dịch vụ và không gian công cộng quy mô lớn.

Đáng chú ý, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm cũng quy hoạch Cảng hàng không thứ hai của vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam, thuộc khu vực xã Ứng Hòa, Chuyên Mỹ, với định hướng trở thành cảng hàng không quốc tế công suất 30-50 triệu khách/năm.

Thành phố định hướng phát triển khu vực sân bay này theo mô hình “đô thị sân bay” kết nối với hệ thống logistics, thương mại và dịch vụ hiện đại. Trong khi đó, sân bay Hòa Lạc và Gia Lâm được nghiên cứu khai thác theo mô hình lưỡng dụng.

Mục tiêu GRDP bình quân đầu người đạt 200.000 USD

Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm xác định, đến năm 2035, TP. Hà Nội có khoảng 14-15 triệu người; đến năm 2045 có khoảng 15-16 triệu người; đến năm 2065 có khoảng 17-19 triệu người; sau năm 2065 đến 2085 và xa hơn ổn định ở mức không quá 20 triệu người.

Thành phố xác định, giai đoạn 2026-2035 là giai đoạn chuyển đổi số, tăng trưởng bứt phá với mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người khoảng 18.800 USD. Giai đoạn này, kinh tế số chiếm 50% GRDP, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10%, TFP đạt 60%, HDI đạt 0,90, chỉ số hạnh phúc 9,2/10.

Giai đoạn 2036-2045: Bứt phá, hiện đại hóa toàn diện tiếp tục duy trì tăng trưởng trên 11%/năm; đến năm 2045, GRDP đạt khoảng 640 tỷ USD, trong đó công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 12% GRDP; thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD; chỉ số hạnh phúc 9,5/10.

Giai đoạn 2046-2065: Hà Nội là thành phố toàn cầu, nâng cao hạnh phúc; tăng trưởng GRDP bình quân trên 5%/năm; đến năm 2065, quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 95.000 USD (tương đương 2,50 tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại).

Giai đoạn 2066-2085: Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 4-5%/năm; GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 200.000 USD…

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được cho là bước đi mang tính chiến lược, mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho Thủ đô; không chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt về hạ tầng, giao thông hay đô thị hóa, đồ án còn đặt nền móng cho mô hình phát triển dài hạn dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và công nghệ số.