Chuyên gia Hội đồng Vàng Thế giới chỉ ra nghịch lý của thị trường vàng Việt Nam

Ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (trừ Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại WGC.

Trong phiên giao dịch ngày 8/5/2026, giá vàng SJC được niêm yết quanh mức 164,5 - 167,5 triệu đồng/lượng, cao hơn khoảng 16 triệu đồng/lượng so với giá vàng thế giới quy đổi. Trong khi đó, giá vàng giao ngay quốc tế tăng trở lại lên khoảng 4.717 USD/ounce sau phiên giảm nhẹ trước đó.

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026 của Cục Thống kê, chỉ số giá vàng trong nước tháng 4/2026 giảm 6,71% so với tháng trước do giá vàng thế giới điều chỉnh giảm sau giai đoạn tăng mạnh. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, chỉ số giá vàng vẫn tăng tới 54,24%; bình quân 4 tháng đầu năm tăng 75,13%.

Trình bày tại họp báo thông tin về thị trường vàng của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) ngày 8/5/2026, ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (trừ Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại WGC cho biết, tổng nhu cầu vàng toàn cầu quý I/2026 đạt 1.231 tấn, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước, còn giá trị nhu cầu tăng lên mức kỷ lục 193 tỷ USD, tăng 74%. Động lực chính đến từ việc giá vàng tăng cao.

Ông Shaokai Fan cho hay, dòng vốn vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng toàn cầu tiếp tục tăng mạnh trong 2 tháng đầu năm. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, khi xung đột Iran leo thang và giá vàng biến động mạnh, thị trường bắt đầu xuất hiện sự phân hóa rõ nét giữa châu Á và phương Tây. Các quỹ ETF niêm yết tại phương Tây ghi nhận dòng vốn rút ra, trong khi dòng tiền tiếp tục chảy mạnh vào các quỹ ETF tại châu Á, nên tổng thể lượng vàng nắm giữ của các quỹ ETF toàn cầu vẫn tăng”, ông nói.

Bên cạnh ETF, nhu cầu vàng miếng và vàng xu toàn cầu cũng tăng mạnh 42% so với cùng kỳ năm trước nhờ tâm lý tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn. Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc và Nhật Bản đều ghi nhận sức mua tăng mạnh đối với vàng vật chất.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ hoạ: AI

Tuy nhiên, Việt Nam lại là trường hợp khá khác biệt trong ASEAN. Theo WGC, nhu cầu vàng miếng và vàng xu tại Việt Nam quý I/2026 giảm 24% so với cùng kỳ, xuống còn 9 tấn, dù tăng 31% so với quý IV/2025. Trong khi Indonesia và Thái Lan đều ghi nhận nhu cầu vàng vật chất tăng mạnh, thị trường Việt Nam lại chứng kiến xu hướng ngược chiều.

Lý giải về diễn biến này, ông Shaokai Fan cho rằng, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nguồn cung vàng trong nước bị hạn chế, khiến chênh lệch giá vàng nội địa và thế giới bị đẩy lên cao, qua đó làm giảm động lực mua vàng miếng của nhà đầu tư.

“Trong bối cảnh thiếu nguồn cung vàng miếng và vàng xu, nhà đầu tư Việt Nam đã chuyển sang vàng nhẫn và vàng trang sức như một kênh đầu tư thay thế”, ông Shaokai Fan nói.

Điều này cũng khiến Việt Nam trở thành thị trường hiếm hoi có nhu cầu vàng trang sức tăng mạnh trong khi xu hướng toàn cầu đi xuống. Theo WGC, nhu cầu vàng trang sức toàn cầu quý I giảm 23% xuống còn 300 tấn do giá vàng neo cao. Ngược lại, tại Việt Nam, giá trị nhu cầu vàng trang sức tăng kỷ lục 28% so với quý trước, đạt 472 triệu USD.

Trả lời câu hỏi của phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính về sự khác biệt trong hành vi đầu tư vàng của Việt Nam so với ASEAN và rủi ro mua vàng ở vùng giá cao, ông Shaokai Fan nhận định, về bản chất, hành vi nắm giữ vàng của người dân Việt Nam không khác nhiều so với khu vực khi nhiều quốc gia ASEAN đều đối mặt với lạm phát và biến động tiền tệ. Tuy nhiên, khác biệt lớn nhất của Việt Nam nằm ở cấu trúc thị trường và khả năng tiếp cận vàng.

Đối với rủi ro đầu tư vàng ở vùng giá cao, đại diện WGC cho rằng vàng nên được nhìn nhận như tài sản chiến lược dài hạn thay vì công cụ đầu cơ ngắn hạn. Giá vàng có thể biến động mạnh trong ngắn hạn nhưng vẫn đóng vai trò ổn định giá trị danh mục đầu tư và tăng khả năng chống chịu trước biến động kinh tế.

Chia sẻ về yêu cầu nghiên cứu giải pháp huy động vàng trong dân mà Thủ tướng Chính phủ vừa đặt ra, ông Shaokai Fan cho biết, nhiều quốc gia từng triển khai các mô hình tương tự nhằm đưa lượng “vàng dưới gối” vào lưu thông trong nền kinh tế. Trường hợp của Thổ Nhĩ Kỳ là ví dụ đáng chú ý khi vàng được chấp nhận rộng rãi trong hệ thống ngân hàng. Người dân có thể gửi vàng tại ngân hàng, dùng vàng làm tài sản bảo đảm để vay vốn hoặc sử dụng trong thanh toán.

Theo ông Shaokai Fan, để vàng thực sự được luân chuyển trong nền kinh tế thì điều kiện tiên quyết là vàng phải được chấp nhận trong hệ thống tài chính - ngân hàng và cần có thay đổi về quy định pháp lý để hỗ trợ quá trình này.

Một nội dung khác cũng được quan tâm là câu chuyện chênh lệch giá vàng trong nước - thế giới. Ông Shaokai Fan cho rằng việc chênh lệch giá giảm từ khoảng 30 triệu đồng xuống còn 16-17 triệu đồng/lượng là tín hiệu tích cực, phản ánh nhà đầu tư đang thận trọng hơn sau giai đoạn giá vàng biến động mạnh. Tuy nhiên, mức chênh lệch hiện nay của Việt Nam vẫn rất cao nếu so với các thị trường lớn như Trung Quốc hay Ấn Độ, khi chỉ khoảng 14-20 USD/ounce, trong khi Việt Nam tương đương khoảng 600 USD/ounce, nên còn dư địa rất lớn để Việt Nam giảm chênh lệch giá vàng.

Đại diện WGC cho rằng, để giảm áp lực chênh lệch giá, Việt Nam cần sớm làm rõ cơ chế hạn ngạch nhập khẩu vàng và cho phép nhập khẩu vàng theo cơ chế mới. Đồng thời, việc có thêm nhiều doanh nghiệp tham gia sản xuất vàng miếng cũng có thể giúp cải thiện nguồn cung và ổn định thị trường trong dài hạn.