Chuyển đổi xanh đang mở dư địa tăng trưởng mới cho doanh nghiệp Việt

Chuyển đổi xanh được xem là động lực mới cho tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp Việt Nam.

Đón đầu xu hướng kinh tế xanh

Tại Hội thảo “Ứng dụng nền tảng số trong kiểm kê khí nhà kính và quản trị phát thải cho doanh nghiệp Việt Nam” diễn ra ngày 12/6 tại TP. Hà Nội, nhiều chuyên gia nhận định chuyển đổi xanh đang mở ra một không gian phát triển mới cho khu vực doanh nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng về quy mô, doanh nghiệp ngày nay phải hướng tới mục tiêu tăng trưởng dựa trên hiệu quả sử dụng tài nguyên, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải carbon.

Theo ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương quan trọng nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong chiến lược phát triển mới, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đồng thời là lực lượng nòng cốt trong tiến trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

“Thực tế cho thấy các tiêu chuẩn môi trường đang dần trở thành “tấm vé thông hành” để hàng hóa thâm nhập thị trường quốc tế”. Ông Phạm Đức Nghiệm Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ

Ông Phạm Đức Nghiệm cho rằng, cùng với chuyển đổi số, xu hướng tăng trưởng xanh đang tạo ra động lực phát triển mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng lực quản trị mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn xanh, các quỹ đầu tư phát triển bền vững và những thị trường có giá trị gia tăng cao. Đây là những lợi thế quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Nhiều quốc gia và khu vực kinh tế lớn đã đưa các tiêu chí phát thải carbon vào hệ thống thương mại. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp muốn duy trì thị phần xuất khẩu không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng sản phẩm mà còn phải chứng minh được mức độ thân thiện với môi trường trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Từ góc độ quản lý Nhà nước, ông Lương Quang Huy, Trưởng Phòng Quản lý phát thải khí nhà kính và Bảo vệ tầng ozone, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung chính sách quản lý phát thải khí nhà kính. Số lượng cơ sở thuộc diện kiểm kê khí nhà kính ngày càng gia tăng, phản ánh quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết giảm phát thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Song song với đó, việc xây dựng thị trường carbon trong nước đang được đẩy mạnh. Khi cơ chế này đi vào vận hành, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với áp lực cắt giảm phát thải mà còn có thêm cơ hội tạo ra nguồn thu từ tín chỉ carbon. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, biến các nỗ lực bảo vệ môi trường thành giá trị kinh tế cụ thể, góp phần hình thành các ngành nghề và thị trường mới trong nền kinh tế xanh.

Khai thác giá trị từ dữ liệu carbon

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không hề dễ dàng. Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn gặp khó khăn trong việc kiểm kê và quản lý phát thải. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn chế về nguồn lực tài chính, nhân sự chuyên môn và hệ thống dữ liệu. Trong khi đó, các yêu cầu về minh bạch thông tin môi trường từ khách hàng và đối tác quốc tế ngày càng khắt khe.

Theo ông Bùi Lâm Anh, Giám đốc Phát triển sản phẩm Lead On GHG, một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là dữ liệu phát thải thường phân tán ở nhiều bộ phận khác nhau trong doanh nghiệp. Điều này khiến việc tổng hợp, tính toán và xây dựng báo cáo mất nhiều thời gian, chi phí. Đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc thuê chuyên gia tư vấn bên ngoài còn tạo thêm áp lực tài chính đáng kể.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số đang trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho quá trình chuyển đổi xanh. Các nền tảng quản lý phát thải giúp doanh nghiệp tự động hóa việc thu thập dữ liệu, tính toán lượng khí nhà kính phát sinh và xây dựng báo cáo theo các tiêu chuẩn quốc tế. Không chỉ giúp giảm chi phí vận hành, những công cụ này còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược phát triển bền vững dựa trên dữ liệu thực tế.

Đáng chú ý, lợi ích của việc quản lý phát thải không chỉ nằm ở khả năng đáp ứng quy định pháp lý. Khi kiểm soát tốt mức tiêu thụ năng lượng, nguyên liệu và nhiên liệu, doanh nghiệp có thể phát hiện các điểm lãng phí trong sản xuất, từ đó tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều ngành đang chịu áp lực cạnh tranh về giá và chi phí đầu vào.

Theo bà Lê Vy, Trưởng đại diện Comtest Group Việt Nam, xu hướng giảm phát thải hiện nay đang lan rộng trên toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu. Các tập đoàn đa quốc gia không chỉ yêu cầu báo cáo phát thải từ nhà máy sản xuất mà còn từ các nhà cung cấp cấp dưới. Điều đó cho thấy phát triển xanh không còn là lựa chọn riêng của từng doanh nghiệp mà đã trở thành yêu cầu chung của toàn bộ hệ sinh thái sản xuất và kinh doanh.

Các chuyên gia nhận định rằng trong tương lai, dữ liệu phát thải sẽ trở thành một loại tài sản chiến lược của doanh nghiệp. Những đơn vị sở hữu hệ thống dữ liệu minh bạch, có khả năng chứng minh hiệu quả giảm phát thải và truy xuất nguồn gốc carbon sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc tiếp cận khách hàng, nhà đầu tư cũng như các nguồn vốn xanh quốc tế. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng khi tiêu chí môi trường đang được đưa vào các quyết định đầu tư và thương mại trên phạm vi toàn cầu.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển đổi xanh kết hợp với chuyển đổi số sẽ mở ra cơ hội nâng cấp mô hình quản trị, nâng cao năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị quốc tế. Trong dài hạn, đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp nền kinh tế nâng cao sức chống chịu, tăng khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong một thế giới đang thay đổi mạnh mẽ theo hướng xanh hóa.