Xe máy điện Việt Nam tăng 182%, vượt 657.000 chiếc

Doanh số xe máy điện tại Việt Nam ước đạt hơn 657.000 chiếc trong năm 2025.

Doanh số tăng gần gấp 3, doanh nghiệp nội dẫn dắt thị trường

Thị trường xe máy điện Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn thăm dò sang tăng trưởng nhanh, với quy mô tiêu thụ, số lượng sản phẩm và mức độ tham gia của doanh nghiệp cùng gia tăng. Xu hướng điện hóa phương tiện hai bánh được thúc đẩy bởi chính sách giao thông xanh, quá trình đô thị hóa và sự thay đổi trong lựa chọn của người tiêu dùng trẻ.

Theo Báo cáo thị trường xe máy điện Việt Nam năm 2026 của FiinGroup, doanh số xe máy điện tại Việt Nam ước đạt hơn 657.000 chiếc trong năm 2025, tăng khoảng 182% so với năm 2024. Đây là mức tăng đáng kể trong bối cảnh xe máy xăng vẫn chiếm tỷ trọng chủ đạo trong tổng số khoảng 80,8 triệu xe máy đã đăng ký trên cả nước.

FiinGroup dự báo thị trường có thể duy trì tốc độ tăng trưởng kép khoảng 24% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. Nếu đà tăng được giữ vững, xe máy điện sẽ từng bước mở rộng tỷ trọng trong cơ cấu phương tiện, thay vì chỉ tập trung ở phân khúc người dùng trẻ hoặc nhu cầu di chuyển quãng đường ngắn như trước.

Động lực tăng trưởng đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố. Thu nhập khả dụng cải thiện giúp người tiêu dùng có điều kiện tiếp cận các phương tiện mới; quá trình đô thị hóa làm gia tăng nhu cầu đối với phương tiện nhỏ gọn, chi phí vận hành thấp. Đồng thời, nhận thức về môi trường và giao thông xanh ngày càng được quan tâm.

Năm 2025 ghi nhận hàng loạt sản phẩm mới được giới thiệu, cùng hoạt động mở rộng nhà máy, hệ thống phân phối, trạm sạc và đổi pin. VinFast, YADEA, Honda, Selex Motors, Dat Bike và nhiều thương hiệu khác liên tục bổ sung mẫu xe, hoàn thiện công nghệ và mở rộng hiện diện trên thị trường.

Cấu trúc cạnh tranh của phân khúc xe điện cũng khác đáng kể so với thị trường xe máy chạy xăng. Nếu xe xăng lâu nay chủ yếu do các thương hiệu nước ngoài chi phối, doanh nghiệp trong nước đang giữ vai trò dẫn dắt ở phân khúc xe máy điện, với tổng thị phần trên 50%.

Toàn thị trường vẫn có mức độ tập trung cao khi 10 nhà sản xuất lớn nhất chiếm 90,7% doanh số năm 2025. Trong đó, VinFast giữ vị trí nổi bật, tiếp theo là YADEA; phần còn lại được phân bổ cho các hãng trong nước, doanh nghiệp nước ngoài và những thương hiệu mới gia nhập.

Lợi thế của doanh nghiệp nội nằm ở khả năng nắm bắt nhu cầu di chuyển, phát triển sản phẩm phù hợp với điều kiện sử dụng tại Việt Nam và chủ động xây dựng hệ sinh thái. VinFast đẩy mạnh cả phương tiện và hạ tầng sạc; Selex Motors tập trung vào đổi pin và khách hàng vận tải; Dat Bike theo đuổi dòng xe có hiệu suất cao và quãng đường di chuyển dài.

Sự tham gia của các nền tảng gọi xe, giao hàng cũng trở thành chất xúc tác cho thị trường. Đây là nhóm khách hàng có tần suất sử dụng phương tiện cao, nhạy cảm với chi phí nhiên liệu và thời gian nạp năng lượng. Điện hóa đội xe có thể giúp doanh nghiệp vận tải giảm chi phí vận hành, đồng thời tạo ra lượng cầu tương đối ổn định cho nhà sản xuất.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi phụ thuộc vào hiệu quả kinh tế trong toàn bộ vòng đời phương tiện. Giá mua ban đầu, tuổi thọ pin, chi phí thay pin, khả năng sửa chữa, giá trị bán lại và mức độ thuận tiện của hạ tầng vẫn là những yếu tố được người tiêu dùng cân nhắc.

Cuộc đua hạ tầng đi cùng áp lực vốn và chi phí sản xuất

Bên cạnh sản phẩm, hạ tầng cung cấp năng lượng đang trở thành một trong những yếu tố quyết định tốc độ phổ biến xe máy điện. Hiện nay, sạc pin vẫn là mô hình chủ đạo, trong đó người dùng sở hữu pin và sạc tại nhà hoặc các trạm công cộng.

Mô hình này phù hợp với người dùng cá nhân có chỗ đỗ xe và điều kiện tiếp cận nguồn điện ổn định. Tuy nhiên, thời gian sạc và sự thiếu đồng bộ giữa các chuẩn kết nối có thể hạn chế tính tiện dụng đối với người thường xuyên di chuyển.

Trong khi đó, đổi pin đang phát triển nhanh nhờ khả năng rút ngắn thời gian bổ sung năng lượng. Mô hình này đặc biệt phù hợp với tài xế giao hàng, gọi xe và các đội phương tiện thương mại. Việc không phải chờ sạc nhiều giờ giúp phương tiện duy trì thời gian vận hành và tăng hiệu quả khai thác.

Dù vậy, đổi pin đòi hỏi nguồn vốn lớn để xây dựng mạng lưới, quản lý pin và bảo đảm số lượng pin dự phòng. Sự khác biệt về thiết kế, dung lượng và tiêu chuẩn pin giữa các hãng cũng đặt ra bài toán về khả năng dùng chung hạ tầng.

Công nghệ pin vì vậy đang trở thành trọng tâm nghiên cứu và phát triển. Bên cạnh việc nâng mật độ năng lượng và rút ngắn thời gian sạc, các nhà sản xuất đang quan tâm tới pin bán rắn và pin thể rắn nhằm cải thiện độ an toàn, hiệu suất và quãng đường di chuyển. Tái chế pin cũng là một thị trường tiềm năng, dù mức độ phát triển hiện còn thấp.

Quá trình mở rộng nhanh khiến ngành xe máy điện có mức độ thâm dụng vốn cao. Theo FiinGroup, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu của các nhà sản xuất Việt Nam ở mức khoảng 3,1 lần, cao hơn đáng kể mức 0,8 lần của nhóm doanh nghiệp Trung Quốc.

Chênh lệch này phản ánh nhu cầu vốn lớn dành cho mở rộng nhà máy, phát triển sản phẩm, đầu tư công nghệ pin, hệ thống phân phối và hạ tầng năng lượng. Cùng với đó, giá vốn hàng bán chiếm khoảng 84% doanh thu thuần, cho thấy dư địa lợi nhuận còn hạn chế khi sản lượng chưa đạt quy mô tối ưu.

Áp lực tài chính có thể lớn hơn đối với doanh nghiệp mới, bởi họ phải đồng thời đầu tư sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển hệ sinh thái. Nếu doanh số không tăng tương ứng, chi phí khấu hao, lãi vay và vận hành hạ tầng có thể ảnh hưởng đáng kể tới hiệu quả kinh doanh.

Ở chiều ngược lại, tốc độ tăng trưởng thị trường và định hướng chính sách đang mở ra dư địa cho các dòng vốn mới. Theo FiinGroup, ngành xe máy điện được hưởng một số ưu đãi về thuế, khu công nghiệp, dự án quy mô lớn, nghiên cứu và phát triển, công nghệ cao. Mục tiêu dài hạn hướng tới giao thông xanh và điện hóa phương tiện vào năm 2050 tiếp tục tạo nền tảng cho doanh nghiệp đầu tư.

Từ nay đến năm 2030, cạnh tranh dự kiến không dừng ở giá bán hay mẫu mã. Khả năng kiểm soát chi phí sản xuất, phát triển công nghệ pin, mở rộng hạ tầng và cung cấp giải pháp tài chính sẽ quyết định vị thế của mỗi doanh nghiệp. Thị trường đang tăng tốc, nhưng con đường tiến tới phổ biến rộng rãi vẫn phụ thuộc vào việc giải đồng thời bài toán sản phẩm, vốn và hệ sinh thái.