Vùng biển Cà Mau: Giữ vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế

Vùng biển giàu tiềm năng

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, năm 2025, tổng sản lượng thủy sản của tỉnh Cà Mau đạt khoảng 1,2 triệu tấn; diện tích nuôi tôm đạt 435.000 ha. Công nghiệp chế biến thủy sản tiếp tục phát triển ổn định với 89 nhà máy, kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2021 - 2025 đạt trên 10,4 tỷ USD.

Vùng biển Cà Mau rất giàu tiềm năng về hải sản, đặc biệt là sản lượng tôm. Ảnh: CTV

Bên cạnh đó, các lĩnh vực du lịch biển, năng lượng tái tạo và logistics đang trở thành động lực tăng trưởng mới của tỉnh. Hiện nay, tỉnh Cà Mau đã thu hút nhiều dự án điện gió, điện khí quy mô lớn; đồng thời tập trung đầu tư các dự án hạ tầng giao thông, cảng biển nhằm tạo nền tảng phát triển kinh tế biển trong giai đoạn tới.

Giai đoạn 2026 - 2035, tỉnh Cà Mau đứng trước nhiều cơ hội để phát triển trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics quan trọng của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước, gắn với các dự án trọng điểm quốc gia đang được triển khai như cảng biển, đường thủy nội địa, cao tốc, hàng không và đường sắt.

Khi hoàn thành, các dự án sẽ góp phần hình thành hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu ngành nghề của tỉnh.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế biển trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Cà Mau tập trung phát triển nguồn nhân lực ở các lĩnh vực như: Quản lý, khai thác cảng biển; dầu khí; dịch vụ hàng hải; khai thác, chế biến thủy hải sản; logistics biển; năng lượng tái tạo ngoài khơi, nhất là điện gió ngoài khơi.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, tỉnh Cà Mau xác định phát triển kinh tế biển không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế, mà còn là chiến lược phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường, bảo tồn hệ sinh thái, giữ gìn bản sắc văn hóa và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân.

Vị trí kinh tế chiến lược

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã chia sẻ nhiều nội dung quan trọng để giúp Cà Mau phát triển bền vững kinh tế biển trong thời gian tới gồm: Các chính sách, chiến lược về kinh tế biển; Phát triển hạ tầng giao thông - logistics và nhu cầu nguồn nhân lực; tiềm năng phát triển cảng trung chuyển và khu thương mại tự do tại Hòn Khoai…

Cảng Hòn Khoai giữ vị trí chiến lược trong phát triển kinh tế biển (phối cảnh đường ra cụm đảo Hòn Khoai). Ảnh: UBND tỉnh Cà Mau

Theo ông Bùi Văn Quỳ, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn, Phó Tư lệnh Binh đoàn 20, cảng Hòn Khoai của tỉnh Cà Mau đang giữ vị trí chiến lược trong mạng lưới vận tải biển quốc tế khi nằm trên các tuyến hàng hải kết nối Trung Đông, Đông Bắc Á và khu vực ASEAN - Australia.

Theo định hướng đến năm 2040, Hòn Khoai được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics và năng lượng quan trọng của khu vực, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng hàng hoá và năng lượng toàn cầu.

Cảng Hòn Khoai được định hướng phát triển thành hệ sinh thái logistics - công nghiệp tích hợp, gồm trung tâm trung chuyển quốc tế, khu thương mại tự do, cụm công nghiệp phụ trợ, logistics đa phương thức và năng lượng LNG.

Ông Bùi Văn Quỳ cho rằng, cảng Hòn Khoai hội đủ điều kiện để đảm trách vai trò này, bởi cảng Hòn Khoai có độ sâu luồng lớn, có thể tiếp nhận tàu trọng tải lớn mà không cần nạo vét. Đây là lợi thế khác biệt, giúp giảm chi phí đầu tư, vận hành và tạo tiền đề phát triển cảng nước sâu quy mô khu vực và quốc tế.

Đặc biệt, mô hình cảng lưỡng dụng được đánh giá là giải pháp phù hợp, cho phép kết hợp khai thác container, hàng siêu trường siêu trọng và hàng năng lượng trong cùng hệ thống hạ tầng.

Dưới góc nhìn quốc tế, GS.TS Robert Winston Taylor, Khoa Nghiên cứu trái đất và môi trường, Đại học Montclair State (Hoa Kỳ), cho rằng Cà Mau cần đặt phát triển kinh tế biển trong mối quan hệ gắn kết với thích ứng biến đổi khí hậu, thay vì xem đây là hai mục tiêu tách biệt hoặc phải lựa chọn.

Theo GS.TS. Robert Winston Taylor, với lợi thế hệ sinh thái rừng ngập mặn rộng lớn và nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thuỷ sản, logistics biển, Cà Mau có cơ hội trở thành trung tâm kinh tế biển quan trọng của khu vực. Tuy nhiên, địa phương cũng đối mặt với nhiều rủi ro do biến đổi khí hậu như nước biển dâng, sụt lún, xâm nhập mặn và suy giảm nguồn nước ngọt.

Vì vậy, theo GS.TS. Robert Winston Taylor, rừng ngập mặn cần được nhìn nhận như một dạng “hạ tầng sản xuất chiến lược”; trong đó, mô hình tôm - rừng được xem là hướng đi tiêu biểu, kết hợp giữa bảo tồn sinh thái, bảo đảm sinh kế bền vững và xây dựng thương hiệu xuất khẩu xanh.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Vân Anh, Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Kinh tế biển - Logistics, Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu nhấn mạnh việc đặt kinh tế biển trong cấu trúc “hệ sinh thái phát triển” tích hợp, trong đó hạ tầng, thể chế, doanh nghiệp và giáo dục được vận hành trong mối quan hệ hữu cơ, thay vì tồn tại tách biệt như các cấu phần riêng lẻ.

TS. Nguyễn Vân Anh nhận định, Cà Mau có nhiều lợi thế về vị trí địa lý, thuỷ sản, năng lượng tái tạo và tiềm năng phát triển logistics chuỗi lạnh. Tuy nhiên, những “điểm nghẽn” lớn hiện nay là hạ tầng kết nối liên vùng và chất lượng nguồn nhân lực - hai yếu tố quyết định khả năng chuyển hoá lợi thế tự nhiên thành lợi thế cạnh tranh bền vững trong dài hạn.

Theo các chuyên gia, để tháo gỡ hai nút thắt lớn là hạ tầng kết nối liên vùng và chất lượng nguồn nhân lực, cần có sự đồng bộ giữa đầu tư hạ tầng, hoàn thiện cơ chế đặc thù và phát triển hệ sinh thái đào tạo - nghiên cứu gắn với thực tiễn.