 |
Đổi mới tư duy xây dựng thể chế
Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, Bộ Tài chính từng bước đổi mới cách tiếp cận trong xây dựng thể chế theo hướng chủ động, linh hoạt hơn, hài hòa giữa yêu cầu quản lý và mục tiêu kiến tạo phát triển, qua đó góp phần mở rộng dư địa cho tăng trưởng.
Ngay sau khi Nghị quyết số 66-NQ/TW được ban hành, Bộ Tài chính đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch hành động đồng bộ. Quyết định số 2099/QĐ-BTC ngày 23/6/2025 ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 140/NQ-CP của Chính phủ đã tạo nền tảng quan trọng để đưa các nhiệm vụ cải cách vào thực tiễn.
Cùng với đó, Đảng ủy Bộ Tài chính đã ban hành nhiều quyết định, kế hoạch nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo, chỉ đạo trong toàn ngành. Việc thành lập Tổ công tác giám sát thường xuyên và ban hành Kế hoạch hành động của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ đã bảo đảm việc triển khai Nghị quyết được thực hiện xuyên suốt, có kiểm tra, giám sát chặt chẽ.
Nhận thức về vai trò của công tác xây dựng và thi hành pháp luật đã có sự thống nhất cao. Các cấp ủy đảng được quán triệt rõ trách nhiệm trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, tăng cường kiểm tra, giám sát việc tổ chức thi hành, qua đó lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật như một nguyên tắc hành động xuyên suốt.
Trên nền tảng đó, công tác hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật tiếp tục được Bộ Tài chính xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt theo hướng chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo”. Bộ Tài chính thể hiện rõ vai trò chủ động, tiên phong trong đề xuất cải cách, hướng tới xây dựng một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, không chỉ phục vụ quản lý mà còn tạo nền tảng cho đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế.
Khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng
Trên nền tảng đổi mới tư duy, Bộ Tài chính đã tham mưu ban hành khối lượng lớn các văn bản quy phạm pháp luật. Năm 2025, Bộ tham mưu ban hành 25 luật, nghị quyết của Quốc hội, 1 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 81 nghị định, 5 nghị quyết của Chính phủ, 7 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 144 thông tư theo thẩm quyền.
Quý I/2026, Bộ tiếp tục trình ban hành 22 nghị định và 35 thông tư, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời khơi thông nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
Các văn bản này không chỉ giải quyết vướng mắc trước mắt mà còn tạo hành lang pháp lý cho những lĩnh vực mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trung tâm tài chính quốc tế hay thị trường tài sản mã hóa, thể hiện rõ vai trò “mở đường” của thể chế.
Cùng với hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, các giải pháp cải cách và tháo gỡ vướng mắc được triển khai đồng bộ, hướng trực tiếp vào khơi thông nguồn lực cho phát triển. Bộ Tài chính đã cắt giảm, đơn giản hóa hàng trăm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, giúp giảm chi phí tuân thủ và thời gian thực hiện cho người dân, doanh nghiệp.
Công tác rà soát, tháo gỡ vướng mắc pháp lý cũng được triển khai quyết liệt. 100% kiến nghị của người dân, doanh nghiệp đã được xử lý, công khai, góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Đặc biệt, trong xử lý các dự án tồn đọng, Bộ Tài chính đã tham gia tích cực. Tính đến 31/3/2026, cả nước có 4.489 dự án gặp khó khăn với tổng mức đầu tư trên 3,3 triệu tỷ đồng; trong đó đã giải quyết được 1.022 dự án và tiếp tục đề xuất hoàn thiện cơ chế để tháo gỡ phần lớn các dự án còn lại.
Trên cơ sở đó, Bộ tiếp tục tham mưu mở rộng cơ chế xử lý, tạo tiền đề giải phóng nguồn lực lớn cho nền kinh tế trong thời gian tới. Đồng thời, các cơ chế cho động lực tăng trưởng mới như kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tiếp tục được hoàn thiện; việc nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các lĩnh vực mới cho thấy pháp luật đang chủ động “mở đường” cho phát triển.
Song song, nguồn lực cho công tác xây dựng pháp luật được bảo đảm với mức chi tối thiểu 0,5% tổng chi ngân sách nhà nước, tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng thể chế trong giai đoạn tiếp theo.
Những nỗ lực cải cách mạnh mẽ của Bộ Tài chính đã thể hiện rõ sự chuyển động quan trọng: Thể chế tài chính đang từng bước chuyển từ công cụ quản lý sang nền tảng phục vụ và kiến tạo phát triển. Những cải cách này không chỉ giải quyết các vướng mắc trước mắt mà còn góp phần hình thành môi trường thể chế minh bạch, ổn định, có khả năng dẫn dắt phát triển trong dài hạn.
Thời gian tới, yêu cầu đặt ra là tiếp tục nâng tầm công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo hướng chủ động, kiến tạo hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững. Trong tiến trình đó, Bộ Tài chính tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những “trụ cột thể chế” quan trọng của nền kinh tế.
