 |
| Ngành nông nghiệp ưu tiên nâng cao hiệu quả thay vì mở rộng quy mô |
Quý I/2026 đánh dấu bước chuyển rõ nét của ngành nông nghiệp Việt Nam theo hướng phát triển có chọn lọc, khi các địa phương ưu tiên nâng cao hiệu quả thay vì mở rộng quy mô. Hoạt động gieo trồng vụ Đông Xuân được triển khai đồng bộ trên cả nước, trong khi khu vực đồng bằng sông Cửu Long bước vào thu hoạch sớm, đảm bảo nguồn cung và ổn định thị trường.
Theo số liệu từ Bộ Nông Nghiệp và Môi trường, tính đến cuối tháng 3/2026, diện tích gieo cấy lúa Đông Xuân đạt khoảng 2,92 triệu ha, giảm 1,3% so với cùng kỳ năm 2025. Sự sụt giảm này chủ yếu đến từ quá trình chuyển đổi những diện tích canh tác kém hiệu quả sang cây trồng khác, nuôi trồng thủy sản hoặc phục vụ phát triển công nghiệp, hạ tầng. Dù diện tích giảm, năng suất lúa vẫn duy trì ổn định ở mức 68,7 tạ/ha, cho thấy hiệu quả trong ứng dụng giống mới và kỹ thuật canh tác tiên tiến. Tuy nhiên, do diện tích thu hoạch giảm, sản lượng lúa Đông Xuân ước đạt 3,64 triệu tấn, giảm 5,5%.
Trong cơ cấu cây trồng, xu hướng điều chỉnh tiếp tục diễn ra mạnh mẽ. Diện tích gieo trồng ngô giảm 2,9%, lạc giảm 1,3%, trong khi rau các loại tăng nhẹ 0,4% và đậu các loại tăng 0,7%. Điều này phản ánh sự dịch chuyển sang những nhóm cây có giá trị kinh tế cao hơn và phù hợp hơn với nhu cầu thị trường. Khoai lang duy trì ổn định diện tích, cho thấy vai trò của các cây trồng truyền thống vẫn được giữ vững trong cơ cấu sản xuất.
Một điểm sáng nổi bật trong bức tranh ngành nông nghiệp quý I/2026 là nhóm cây lâu năm có sản lượng nhiều loại trái cây chủ lực tăng trưởng khá nhờ giá bán thuận lợi và mở rộng diện tích trong các năm trước. Cụ thể, sầu riêng tăng mạnh 15%, mít tăng 12,8%, chuối tăng 5,3% và bưởi tăng 5,8%. Các cây công nghiệp lâu năm như dừa, điều, hồ tiêu, chè cũng ghi nhận mức tăng ổn định, điều này cho thấy hiệu quả của việc đầu tư thâm canh và áp dụng khoa học kỹ thuật.
Ở lĩnh vực chăn nuôi, xu hướng phục hồi tiếp tục được củng cố. Chăn nuôi lợn tăng trưởng 2,9% về tổng đàn. Chăn nuôi gia cầm cũng phát triển ổn định với tổng đàn tăng 3,3%, nhờ áp dụng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học và liên kết chuỗi. Ngược lại, chăn nuôi trâu, bò tiếp tục gặp khó khăn khi tổng đàn giảm do hiệu quả kinh tế thấp và tác động của thiên tai, dù sản lượng vẫn được duy trì nhờ cải thiện giống và kỹ thuật.
Thủy sản tiếp tục là trụ cột tăng trưởng của ngành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, quý I/2026, tổng sản lượng thủy sản đạt 2,18 triệu tấn, tăng 3,2%, trong đó nuôi trồng tăng mạnh 5,4% nhờ mở rộng mô hình thâm canh và ứng dụng công nghệ cao. Sản lượng cá tra tăng 5,9% và tôm thẻ chân trắng tăng 8,5%, cho thấy hiệu quả của việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Trong khi đó, hoạt động khai thác biển chịu áp lực từ chi phí nhiên liệu tăng, khiến sản lượng tăng chậm.
Lĩnh vực lâm nghiệp cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực khi diện tích rừng trồng mới và sản lượng gỗ khai thác đều tăng, trong khi diện tích rừng bị thiệt hại giảm mạnh nhờ tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy.
Có thể thấy, bức tranh nông nghiệp quý I/2026 có xu hướng chuyển dịch rõ rệt từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu. Việc giảm diện tích ở một số lĩnh vực không còn là yếu tố tiêu cực mà phản ánh quá trình tái cơ cấu đang đi đúng hướng, tập trung vào nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng. Đây là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp tiếp tục phát triển bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.
