Kinh tế nhà nước dẫn dắt, tạo động lực tăng trưởng mới

Nghị quyết số 79-NQ/TW khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất quan trọng để Nhà nước định hướng, điều tiết và ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng ngày càng cấp thiết, Nghị quyết số 79-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo xung lực mới, nâng cao hiệu quả dẫn dắt và lan tỏa của khu vực kinh tế nhà nước, góp phần thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Khẳng định vai trò chủ đạo trong mô hình tăng trưởng mới

Nghị quyết số 79-NQ/TW được ban hành trong bối cảnh nền kinh tế đang đứng trước những yêu cầu mới về chất lượng tăng trưởng, khả năng chống chịu trước biến động và sức cạnh tranh dài hạn. Thực tiễn cho thấy, mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào khai thác nguồn lực truyền thống đã bộc lộ không ít hạn chế, trong khi dư địa tăng trưởng từ khu vực tư nhân và khu vực đầu tư nước ngoài cũng chịu tác động rõ rệt từ những biến động kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 79-NQ/TW một lần nữa khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất quan trọng để Nhà nước định hướng, điều tiết và ổn định kinh tế vĩ mô. Không chỉ dừng ở việc nêu rõ vị trí, vai trò, Nghị quyết còn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ phương thức phát triển, quản trị và sử dụng nguồn lực của khu vực kinh tế nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Điểm nổi bật của Nghị quyết số 79-NQ/TW là cách tiếp cận toàn diện, gắn vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước với nhiệm vụ tạo động lực tăng trưởng mới. Theo đó, kinh tế nhà nước không chỉ thực hiện chức năng "bệ đỡ" cho nền kinh tế trong những thời điểm khó khăn mà còn phải đi đầu trong những lĩnh vực then chốt, có tính nền tảng, tạo sức lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.

Trên tinh thần đó, các doanh nghiệp nhà nước, các tập đoàn và tổng công ty nhà nước được xác định là lực lượng nòng cốt trong việc đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, cung ứng những sản phẩm, dịch vụ thiết yếu mà khu vực tư nhân khó hoặc chưa thể tham gia hiệu quả. Đồng thời, khu vực kinh tế nhà nước cũng được yêu cầu tiên phong trong đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Một nội dung quan trọng của Nghị quyết số 79-NQ/TW là nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ giữa kinh tế nhà nước và các thành phần kinh tế khác. Vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước không được hiểu là bao cấp hay thay thế khu vực tư nhân, mà là dẫn dắt, kiến tạo và tạo điều kiện để các khu vực kinh tế cùng phát triển.

Theo đó, kinh tế nhà nước được định hướng tập trung vào những lĩnh vực then chốt, có ý nghĩa chiến lược, từ đó tạo nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Thông qua các dự án đầu tư lớn, các chương trình phát triển hạ tầng, năng lượng, logistics, công nghiệp nền tảng, kinh tế nhà nước đóng vai trò "đầu kéo", mở ra không gian phát triển mới cho các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác.

Nghị quyết số 79-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp giữa khu vực kinh tế nhà nước và khu vực kinh tế tư nhân trên cơ sở bình đẳng, minh bạch, tuân thủ cơ chế thị trường. Điều này không chỉ góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải trong đầu tư mà còn phát huy tối đa nguồn lực xã hội cho phát triển.

Tạo động lực lan tỏa cho các khu vực kinh tế khác

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước còn thể hiện ở khả năng giữ vững các lĩnh vực trọng yếu, bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh lương thực. Đồng thời nâng cao năng lực tham gia và thích ứng của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài. Đây là những yếu tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng bền vững và ổn định lâu dài.

Một điểm nhấn xuyên suốt của Nghị quyết số 79-NQ/TW là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý, quản trị và giám sát đối với khu vực kinh tế nhà nước. Thực tiễn cho thấy, hiệu quả hoạt động của một bộ phận doanh nghiệp nhà nước chưa tương xứng với nguồn lực được giao, ảnh hưởng đến vai trò dẫn dắt và lan tỏa của khu vực này.

Trên tinh thần đó, Nghị quyết nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế, tách bạch rõ chức năng quản lý nhà nước với chức năng đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, nâng cao trách nhiệm giải trình và tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp nhà nước. Cùng với đó là yêu cầu áp dụng các chuẩn mực quản trị tiên tiến, tiệm cận thông lệ quốc tế, coi hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội là thước đo quan trọng.

Việc đổi mới quản trị không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nhà nước chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, kịp thời nắm bắt cơ hội thị trường. Khi được trao quyền gắn với trách nhiệm rõ ràng, khu vực kinh tế nhà nước sẽ có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học – công nghệ.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 79-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước, phòng ngừa và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đây là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin của xã hội, tạo nền tảng vững chắc cho khu vực kinh tế nhà nước thực hiện tốt vai trò dẫn dắt trong giai đoạn phát triển mới.

Tại Phiên họp thứ Nhất của Ban Chỉ đạo Quốc gia triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước diễn ra vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính - Trưởng Ban Chỉ đạo nhấn mạnh các bộ, ngành, địa phương triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW linh hoạt, chủ động, phù hợp với tình hình, góp phần vào tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và giai đoạn tới.

Thủ tướng Chính phủ lưu ý cần rà soát kỹ các định hướng chính sách tại Nghị quyết số 79-NQ/TW để đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt, khác với quy định của luật hiện hành hoặc chưa có quy định của pháp luật để đưa vào dự thảo Nghị quyết của Quốc hội nhằm giải quyết các vấn đề cấp bách, mang tính chất thí điểm, làm cơ sở triển khai thực hiện ngay hoặc đề xuất sửa đổi bổ sung các luật hiện hành theo lộ trình phù hợp với các vấn đề đã chín, đã rõ, trong tổng thể chung của hệ thống pháp luật.