 |
| Nông nghiệp cần cú hích công nghệ và thể chế để phát triển. |
Nông nghiệp vẫn "khát" nguồn lực
Tại Hội thảo "Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026", nhiều chuyên gia đã cùng nhìn nhận lại vị thế của ngành nông nghiệp trong bức tranh phát triển tổng thể. Theo Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn Tài chính và Tiền tệ quốc gia, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào các giải pháp ngắn hạn mà cần một chiến lược dài hơi, có thể kéo dài đến năm 2045 hoặc xa hơn. Điều này đồng nghĩa với việc phải tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ chạy theo con số.
Một trong những yêu cầu cốt lõi là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, đảm bảo an ninh năng lượng và duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý không chỉ là điều kiện nền tảng mà còn là "đòn bẩy mềm" giúp doanh nghiệp và người dân yên tâm đầu tư, sản xuất. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, ổn định thôi là chưa đủ, điều quan trọng hơn là sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có.
Thị trường vốn dù đã có bước phát triển nhưng vẫn thiếu tính bền vững và chưa đủ sức hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư dài hạn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải khơi thông các "điểm nghẽn" về thể chế, từ đó giải phóng nguồn lực đang bị "giam giữ" trong các dự án chậm triển khai hoặc các kênh đầu tư kém hiệu quả. |
Thực tế cho thấy, nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng và đầu tư công. Theo ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, dù dư nợ tín dụng tăng tới gần 19%, nhưng tăng trưởng GDP chỉ đạt khoảng 8%. Con số này phản ánh một thực tế đáng suy ngẫm là hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế, dòng tiền chưa thực sự chảy vào những khu vực tạo ra giá trị gia tăng cao.
Một nguồn lực khác cũng được nhắc đến là dòng tiền nhàn rỗi trong dân cư, ước tính lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng. Nếu có cơ chế phù hợp để chuyển hóa dòng tiền này vào sản xuất kinh doanh, nền kinh tế sẽ có thêm một cú hích đáng kể. Nhưng để làm được điều đó, niềm tin thị trường và môi trường đầu tư minh bạch là yếu tố then chốt.
Trong bức tranh chung ấy, nông nghiệp được coi như một "mỏ vàng" chưa được khai thác đúng mức. Dù có nhiều tiềm năng, nhưng tỷ trọng tín dụng dành cho lĩnh vực này hiện chỉ chiếm khoảng 11% tổng dư nợ, thấp hơn nhiều so với bất động sản. Nguyên nhân không chỉ nằm ở rủi ro tự nhiên mà còn ở những rào cản về tài sản đảm bảo, quy mô sản xuất và khả năng tiếp cận vốn.
Nâng cấp nông nghiệp bằng công nghệ và liên kết
Theo các chuyên gia, muốn nông nghiệp thực sự trở thành động lực tăng trưởng, cần một cách tiếp cận hoàn toàn mới. Không thể tiếp tục sản xuất theo kiểu truyền thống, manh mún, mà phải chuyển sang mô hình hiện đại, ứng dụng công nghệ cao và hướng đến chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, công nghệ chế biến sâu và tiêu chuẩn sản xuất xanh sẽ là "chìa khóa" để nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.
Nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, sức mạnh nội sinh của nông nghiệp không nằm ở những công nghệ bề nổi mà ở nền tảng nghiên cứu cơ bản. Các lĩnh vực như di truyền học, lai tạo giống, công nghệ vaccine hay dự báo khí hậu cần được đầu tư dài hạn, tạo nền tảng khoa học vững chắc cho phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo ông Thắng, chính nền tảng nghiên cứu bài bản sẽ giúp ngành nông nghiệp chủ động thích ứng trước những thách thức ngày càng lớn. Biến đổi khí hậu, dịch bệnh và áp lực cạnh tranh quốc tế đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới toàn diện. Khi khoa học công nghệ trở thành trụ cột, nông nghiệp không chỉ ứng phó mà còn có thể tận dụng cơ hội để chuyển mình, hướng tới mô hình tăng trưởng xanh, hiện đại và hiệu quả hơn trong dài hạn.
Bên cạnh đó, mô hình liên kết "4 nhà" gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân tiếp tục được khẳng định là hướng đi tất yếu. Trong cấu trúc này, hợp tác xã cần được tái định vị như một doanh nghiệp nông nghiệp hiện đại, đóng vai trò trung tâm tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm, qua đó góp phần hoàn thiện chuỗi giá trị và phát triển nông nghiệp bền vững.
Bên cạnh cơ hội, nền kinh tế vẫn đối mặt nhiều rủi ro như phân mảnh thương mại, chính sách thuế quan và xung đột địa chính trị, có thể làm gia tăng lạm phát, gây áp lực lên tỷ giá và lãi suất. Trong bối cảnh đó, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, Việt Nam cần ứng xử linh hoạt với kinh tế toàn cầu, đồng thời giữ vững ổn định vĩ mô, đặc biệt kiểm soát lạm phát và chi phí vốn.
Theo TS. Võ Trí Thành, một trong những dư địa quan trọng của nền kinh tế nằm ở nguồn lực trong dân cư. Hiện nay, lượng tiền nhàn rỗi dưới dạng tiết kiệm, vàng và ngoại tệ được ước tính lên tới hàng chục tỷ USD, tương đương khoảng 500.000 tỷ đồng, nhưng chưa được đưa hiệu quả vào sản xuất kinh doanh. Nếu có cơ chế phù hợp để dẫn vốn, đây sẽ là nguồn lực lớn thúc đẩy tăng trưởng.
Bên cạnh đó, việc tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho khoảng 800-1.000 dự án đang đình trệ có thể giúp giải phóng hàng trăm nghìn tỷ đồng vào nền kinh tế. Kết hợp với cải cách thể chế và hỗ trợ doanh nghiệp, những dòng vốn này sẽ tạo cú hích đáng kể, góp phần phục hồi tăng trưởng trong ngắn hạn và củng cố nền tảng phát triển dài hạn.
