Danh mục đầu tư của người Việt đang mất cân đối

Danh mục đầu tư của người Việt vẫn nghiêng về bất động sản.

Bất động sản vẫn chiếm ưu thế trong danh mục đầu tư

Sự chênh lệch trong cơ cấu tài sản cho thấy, danh mục đầu tư của người Việt vẫn tập trung chủ yếu vào bất động sản. Trong khi đây tiếp tục là kênh tích lũy tài sản chủ đạo, các tài sản tài chính như cổ phiếu và trái phiếu mới chiếm tỷ trọng khá khiêm tốn trong tổng tài sản.

Theo số liệu VinaCapital dẫn từ Báo cáo IPO của Techcom Capital (đối với Việt Nam) và Capgemini (đối với các thị trường châu Á), khoảng 70% tổng tài sản của người Việt hiện nằm ở bất động sản, trong khi tiền mặt và tiền gửi chiếm khoảng 20%, cổ phiếu khoảng 8%, còn trái phiếu và các tài sản khác chỉ khoảng 1%.

Trong khi đó, tại các thị trường châu Á được tham chiếu, cơ cấu tài sản có sự cân bằng hơn đáng kể. Bất động sản chỉ chiếm khoảng 21% tổng tài sản, cổ phiếu và tiền gửi cùng ở mức 23%, trái phiếu đạt 19% và các tài sản khác khoảng 14%.

Từ đây có thể thấy, khoảng cách không chỉ nằm ở tỷ trọng bất động sản, mà còn ở mức độ tham gia của các tài sản tài chính trong danh mục đầu tư. Nếu cộng cả cổ phiếu và trái phiếu, nhóm tài sản tài chính của người Việt hiện mới chiếm khoảng 9% tổng tài sản, thấp hơn nhiều so với mức khoảng 42% tại các thị trường châu Á được VinaCapital tham chiếu.

Nguồn: Báo cáo IPO Techcom Capital (8/2025) và Capgemini; VinaCapital trình bày.

Theo phân tích của VinaCapital, quy mô tài sản đầu tư vào chứng khoán của nhà đầu tư cá nhân hiện chỉ tương đương khoảng 1/10 giá trị tài sản đầu tư vào bất động sản. Điều này cho thấy, bất động sản vẫn là kênh nắm giữ tài sản chủ đạo, trong khi cổ phiếu và các tài sản tài chính chưa trở thành cấu phần phổ biến trong danh mục đầu tư của phần lớn người dân.

Cơ cấu tài sản hiện nay cũng cho thấy, dư địa mở rộng của các tài sản tài chính vẫn còn đáng kể. Khi thu nhập và quy mô tài sản tiếp tục gia tăng, nhu cầu đa dạng hóa danh mục được kỳ vọng sẽ rõ nét hơn, thay vì tập trung quá lớn vào một loại tài sản.

Vì sao tài sản tài chính vẫn lép vế?

Mặc dù thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển mạnh trong nhiều năm qua, tỷ trọng cổ phiếu và trái phiếu trong tổng tài sản của người dân vẫn ở mức khá thấp. Theo VinaCapital, nguyên nhân không nằm ở tiềm năng của các tài sản tài chính, mà chủ yếu đến từ thói quen đầu tư và góc nhìn còn thiên về ngắn hạn của nhiều nhà đầu tư cá nhân.

Trong nhiều năm qua, bất động sản được xem là kênh tích lũy tài sản quen thuộc nhờ đặc tính nắm giữ dài hạn và tâm lý ưu tiên tài sản hữu hình của người Việt. Ngược lại, thị trường chứng khoán thường gắn với những biến động ngắn hạn, khiến không ít nhà đầu tư đưa ra quyết định dựa trên diễn biến của thị trường hơn là mục tiêu tích lũy tài sản trong dài hạn.

Theo VinaCapital, việc quá tập trung vào biến động của từng phiên giao dịch khiến nhiều nhà đầu tư bỏ qua giá trị tích lũy của cổ phiếu trong cả một chu kỳ dài. Khi thị trường điều chỉnh, tâm lý lo ngại thua lỗ thường dẫn đến quyết định bán ra hoặc đứng ngoài thị trường, thay vì tiếp tục nắm giữ theo mục tiêu đầu tư dài hạn.

Ở góc độ này, khoảng cách giữa Việt Nam và nhiều thị trường phát triển không chỉ nằm ở quy mô thị trường vốn, mà còn ở tư duy quản lý tài sản. Tại nhiều quốc gia, cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư hay các sản phẩm tài chính được xem là những cấu phần quan trọng trong danh mục đầu tư dài hạn, thay vì chỉ là kênh tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn.

VinaCapital cho rằng, nếu kéo dài thời gian đầu tư lên 10–20 năm và tính cả phần cổ tức được tái đầu tư, cổ phiếu có khả năng tạo mức tăng trưởng đáng kể so với nhiều loại tài sản khác. Theo VinaCapital, điều này cho thấy hiệu quả của cổ phiếu cần được đánh giá trong cả một chu kỳ đầu tư, thay vì chỉ nhìn vào biến động của từng giai đoạn ngắn trên thị trường.

Thực tế cũng cho thấy, mỗi nhóm tài sản đều có những ưu điểm riêng. Bất động sản phù hợp với mục tiêu tích lũy tài sản dài hạn; tiền gửi đáp ứng nhu cầu an toàn và thanh khoản; trong khi cổ phiếu hướng tới mục tiêu gia tăng giá trị tài sản theo thời gian. Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc lựa chọn giữa các kênh đầu tư, mà là xác định tỷ trọng phù hợp của từng loại tài sản trong tổng danh mục.

Phân bổ tài sản sẽ trở thành xu hướng?

Khi quy mô tài sản gia tăng, mục tiêu đầu tư của nhiều cá nhân cũng có xu hướng thay đổi. Nếu ở giai đoạn đầu, ưu tiên là tích lũy tài sản, thì khi giá trị tài sản lớn hơn, yêu cầu đặt ra là vừa bảo toàn vốn, vừa duy trì khả năng tăng trưởng dài hạn. Đây cũng là thời điểm việc quản lý danh mục trở nên quan trọng hơn so với việc tìm kiếm một kênh sinh lời đơn lẻ.

Theo VinaCapital, hiệu quả đầu tư không đến từ việc lựa chọn một loại tài sản “tốt nhất”, mà phụ thuộc vào cách kết hợp nhiều nhóm tài sản phù hợp với mục tiêu tài chính, độ tuổi và mức độ chấp nhận rủi ro của từng cá nhân. Cách tiếp cận này đã trở thành thông lệ tại nhiều thị trường phát triển, nơi danh mục đầu tư được xây dựng theo chiến lược phân bổ tài sản và được điều chỉnh định kỳ thay vì liên tục chạy theo biến động của thị trường.

Đối với Việt Nam, khi thị trường vốn tiếp tục phát triển, sản phẩm đầu tư ngày càng đa dạng và quy mô tài sản cá nhân gia tăng, nhu cầu quản lý tài sản theo hướng chuyên nghiệp được kỳ vọng sẽ mở rộng. Đây cũng là điều kiện để các quỹ mở, quỹ hưu trí và các giải pháp quản lý tài sản có thêm dư địa phát triển trong những năm tới.

Ở góc độ dài hạn, sự dịch chuyển từ tư duy lựa chọn một kênh đầu tư sang xây dựng danh mục phân bổ hợp lý không chỉ giúp nhà đầu tư đa dạng hóa rủi ro, mà còn góp phần gia tăng vai trò của các tài sản tài chính trong nền kinh tế.

Theo VinaCapital, đây cũng là xu hướng phổ biến tại nhiều thị trường phát triển và có thể dần trở nên rõ nét hơn khi thị trường vốn Việt Nam tiếp tục mở rộng.