Từ nâng hạng thị trường đến mục tiêu khơi thông dòng vốn

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Thị trường chứng khoán được kỳ vọng trở thành “huyết mạch vốn”

Phát biểu khai mạc Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026 (Vietnam Investment Forum 2026 Summer Summit) do VietnamBiz và Việt Nam Mới phối hợp tổ chức vào ngày 11/6/2026 tại Hà Nội, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, Việt Nam đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa lịch sử khi Đảng, Quốc hội và Chính phủ đặt mục tiêu đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ tăng trưởng cao hơn và bền vững hơn.

Theo ông Bùi Hoàng Hải, để hiện thực hóa mục tiêu này, nhu cầu huy động vốn cho đầu tư phát triển là rất lớn. Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán không còn đơn thuần là một kênh dẫn vốn mà đang được kỳ vọng trở thành “huyết mạch vốn” của nền kinh tế.

Sau 26 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia. Quy mô thị trường cổ phiếu hiện tương đương khoảng 80% GDP. Nếu tính cả thị trường trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu riêng lẻ, tổng quy mô thị trường vốn đạt khoảng 110-120% GDP. Thanh khoản thị trường cũng duy trì ở mức cao với giá trị giao dịch bình quân hơn 1 tỷ USD mỗi ngày, tương đương các thị trường lớn trong khu vực như Singapore và Thái Lan. Đặc biệt, số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt mốc 13 triệu, cao hơn nhiều so với mục tiêu 10 triệu tài khoản từng được đặt ra cho năm 2025.

Bước sang năm 2026, dù môi trường quốc tế còn nhiều biến động, thị trường chứng khoán vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong tháng 5, giá trị giao dịch bình quân đạt hơn 26.000 tỷ đồng mỗi phiên; tính từ đầu năm đạt khoảng 31.000 tỷ đồng mỗi phiên, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, dòng vốn nội địa ổn định, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết phục hồi và công tác quản lý, giám sát được tăng cường đã góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Tuy nhiên, thị trường đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về minh bạch, năng lực cạnh tranh quốc tế và khả năng thích ứng với các biến động tài chính toàn cầu.

Quang cảnh Diễn đàn.

Để đáp ứng yêu cầu đó, Chính phủ, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã triển khai nhiều đề án quan trọng như Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Đề án nâng hạng thị trường, Đề án phát triển các định chế tài chính và Đề án đón nhận dòng vốn đầu tư mới. Trọng tâm hiện nay là triển khai 6 nhóm giải pháp gồm hoàn thiện thể chế; thúc đẩy nâng hạng thị trường; phát triển đồng bộ cung - cầu vốn; đa dạng hóa sản phẩm và thị trường mới; hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, giám sát; đồng thời nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và xây dựng văn hóa đầu tư bền vững.

Trong đó, nâng hạng thị trường được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Sau khi FTSE Russell tiếp tục duy trì lộ trình xem xét đưa cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số từ tháng 9/2026, cơ quan quản lý đang đẩy nhanh việc vận hành hệ thống đối tác bù trừ trung tâm (CCP), triển khai cơ chế tài khoản tổng (Omnibus Account) và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để hướng tới mục tiêu được công nhận là thị trường mới nổi.

Theo ông Hải, việc nâng hạng không chỉ giúp thu hút dòng vốn đầu tư thụ động mà còn mở rộng cơ hội đón nhận các dòng vốn chủ động quy mô lớn từ quốc tế. Mức độ quan tâm của các quỹ đầu tư toàn cầu đối với thị trường Việt Nam hiện ở mức rất cao, tạo nền tảng thuận lợi để thu hút thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế trong thời gian tới.

Ông Hải cho biết mức độ quan tâm của các quỹ đầu tư lớn trên thế giới đối với thị trường Việt Nam đang gia tăng rõ rệt. Đây được xem là cơ hội quan trọng để thu hút thêm dòng vốn quốc tế, góp phần mở rộng nguồn lực cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Song song với quá trình nâng hạng, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đang thúc đẩy phát triển đồng bộ cung - cầu vốn thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, khuyến khích doanh nghiệp lớn niêm yết, đồng thời phát triển các quỹ hưu trí, quỹ bất động sản và quỹ thị trường tiền tệ nhằm gia tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức.

Các chuyên gia tham gia thảo luận tại Diễn đàn.

Tiền không thiếu, vấn đề là hấp thụ vốn

Trong khi thị trường vốn tiếp tục được mở rộng, nhiều chuyên gia tại Diễn đàn cho rằng, thách thức hiện nay không nằm ở việc thiếu nguồn lực tài chính mà ở khả năng đưa dòng vốn đi vào nền kinh tế thực.

Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) đã có những chia sẻ về nghịch lý dòng tiền trong nền kinh tế, khi tín dụng hiện tương đương khoảng 140-150% GDP, phản ánh lượng vốn trong hệ thống không hề nhỏ. Dù vậy, tăng trưởng tín dụng đến cuối tháng 5 mới đạt khoảng 6%, cho thấy tốc độ luân chuyển vốn còn chậm. “Câu hỏi không phải nền kinh tế có thiếu tiền hay không mà là có chỗ để giải ngân tiền hay không”, ông Nguyễn Duy Linh nhấn mạnh.

Theo Tổng Giám đốc SHS, nhiều nút thắt tồn tại từ thị trường bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và các vấn đề pháp lý chưa được xử lý triệt để vẫn đang ảnh hưởng tới khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, niềm tin của khu vực doanh nghiệp chưa thực sự phục hồi khi môi trường kinh doanh toàn cầu còn nhiều bất định, đặc biệt là các rủi ro liên quan đến thương mại quốc tế và địa chính trị. Vì thế cần đồng thời thúc đẩy đầu tư công, xử lý các vướng mắc pháp lý và phát triển đồng bộ thị trường vốn.

Một trong những động lực quan trọng đối với tăng trưởng năm nay được nhiều chuyên gia nhắc tới là đầu tư công. Theo ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội khóa XVI, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công thể hiện quyết tâm rất lớn của Chính phủ, nhưng đây là nhiệm vụ không dễ thực hiện khi mỗi dự án đều có những khó khăn riêng về giải phóng mặt bằng, nguồn nguyên vật liệu và cơ chế triển khai.

Ông Phan Đức Hiếu cho biết, hai vướng mắc phổ biến được nhiều địa phương phản ánh là thiếu nguồn vật liệu san lấp phục vụ các dự án hạ tầng và tình trạng giá nguyên vật liệu tăng mạnh làm phát sinh chi phí đầu tư.

Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright đánh giá, nếu tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 95% kế hoạch năm thì đây đã là kết quả rất tích cực. Với quy mô đầu tư công hiện đã vượt 1 triệu tỷ đồng, ngay cả khi giải ngân đạt 95%, tổng vốn đầu tư công vẫn tăng khoảng 18,5% so với năm trước và đủ tạo ra lực đẩy đáng kể cho nền kinh tế. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất ổn, đầu tư công vẫn là một trong những nguồn vốn ổn định và chắc chắn nhất đối với tăng trưởng.

Bên cạnh vốn trong nước, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Theo các chuyên gia, vốn FDI đăng ký trong 5 tháng đầu năm tăng khoảng 10% so với cùng kỳ và đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Đáng chú ý, khoảng 83% dòng vốn tập trung vào lĩnh vực chế biến, chế tạo.

Ông Phan Đức Hiếu cho rằng, xu hướng thặng dư thương mại giảm dần đã xuất hiện từ các năm trước và cần được xử lý bằng các giải pháp mang tính chiến lược hơn. Việt Nam cần xây dựng các chuỗi giá trị do doanh nghiệp trong nước dẫn dắt, phát triển các doanh nghiệp đầu tàu có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời thúc đẩy đầu tư ra nước ngoài một cách bài bản.

Bên cạnh các yếu tố nội tại, dòng vốn vào nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới vẫn chịu tác động đáng kể từ môi trường bên ngoài. Theo ông Nguyễn Xuân Thành, rủi ro lớn nhất đối với Việt Nam trong trường hợp lãi suất toàn cầu tiếp tục duy trì ở mức cao không nằm ở tăng trưởng kinh tế mà ở áp lực lên dòng vốn quốc tế và thị trường tài chính. Nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục giữ lãi suất cao hoặc thậm chí tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát, dòng vốn đầu tư quốc tế có thể dịch chuyển mạnh hơn về các thị trường phát triển.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng việc phát triển đồng bộ thị trường vốn, nâng cao hiệu quả đầu tư công và cải thiện khả năng hấp thụ FDI sẽ là những yếu tố quyết định để dòng vốn thực sự trở thành động lực cho mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong giai đoạn tới. Khi nguồn lực tài chính không còn là điểm nghẽn lớn nhất, thách thức sẽ nằm ở việc phân bổ vốn đúng địa chỉ, đúng thời điểm và tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ tới khu vực sản xuất, kinh doanh.