TP. Hồ Chí Minh: Tái cấu trúc công nghiệp, nâng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Không gian phát triển mới tạo dư địa tái cấu trúc công nghiệp

Tại Diễn đàn “Công nghiệp 4.0 và Chuỗi cung ứng thông minh - Động lực mới cho TP. Hồ Chí Minh” diễn ra ngày 17/6, các chuyên gia cho rằng quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội quan trọng để TP. Hồ Chí Minh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cùng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và dữ liệu lớn đang tạo điều kiện để Việt Nam nói chung và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nói riêng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đáng chú ý, sau khi mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chí Minh và vùng phụ cận hiện có hơn 43.000 doanh nghiệp công nghiệp cùng 90 khu công nghiệp, khu chế xuất (KCN-KCX), tạo nền tảng để hình thành các cụm công nghiệp công nghệ cao liên vùng và phát triển chuỗi cung ứng thông minh.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo VCCI, thành phố vẫn đang đối mặt với những thách thức về hạ tầng kết nối, chi phí logistics, năng suất lao động và tỷ lệ nội địa hóa. Trong bối cảnh các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về phát triển bền vững, doanh nghiệp và các khu công nghiệp cần thực hiện đồng thời chuyển đổi số và chuyển đổi xanh để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ phát triển kinh tế, ông Nguyễn Thành Trung, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh cho biết, mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 đòi hỏi Thành phố phải đẩy mạnh mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, sản xuất thông minh và logistics hiện đại.

Bên cạnh các giải pháp truyền thống như cải cách thủ tục hành chính, thu hút đầu tư, hỗ trợ xuất khẩu và mở rộng thị trường quốc tế, TP. Hồ Chí Minh đang tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, đồng thời định hình các không gian kinh tế mới như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, khu công nghiệp thông minh và hệ thống logistics hiện đại.

Các diễn giả chia sẻ về hệ sinh thái 4.0 và chuỗi cung ứng thông minh. Ảnh: T.D

Xây dựng hệ sinh thái sản xuất và logistics tích hợp

Theo ông Lê Văn Danh, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, năng lực cạnh tranh của các nền kinh tế hiện nay ngày càng được quyết định bởi mức độ thông minh hóa sản xuất, hiệu quả logistics và khả năng kết nối chuỗi giá trị toàn cầu.

Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế về cảng biển, hàng không, khu công nghiệp và quy mô thị trường, TP. Hồ Chí Minh vẫn còn những điểm nghẽn về hạ tầng kết nối, chi phí logistics, cơ cấu vận tải và năng lực công nghệ của doanh nghiệp logistics.

Để nâng cao sức cạnh tranh công nghiệp và thu hút dòng vốn đầu tư công nghệ cao, TP. Hồ Chí Minh đang định hướng phát triển hệ sinh thái tích hợp giữa sản xuất thông minh, logistics hiện đại và khu thương mại tự do. Thành phố đặt mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực logistics, xây dựng các trung tâm logistics đạt chuẩn quốc tế, phát triển chuỗi cung ứng xanh và ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, vận hành.

Ông Nguyễn Trung Tín, Phó Trưởng Ban Quản lý các KCX-KCN TP. Hồ Chí Minh (HEPZA) cho biết, xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu cùng yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình phát triển khu chế xuất, khu công nghiệp theo hướng hiện đại, thông minh và có khả năng thích ứng cao hơn.

Theo ông Nguyễn Trung Tín, sau khi mở rộng không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh có điều kiện thuận lợi để hình thành hệ sinh thái công nghiệp - logistics - công nghệ cao mang tính liên kết vùng. Sự liên kết này sẽ tạo nên chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ nghiên cứu, sản xuất đến logistics và xuất khẩu, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng và thu hút các tập đoàn đầu tư nước ngoài (FDI) chiến lược.

Để hiện thực hóa mục tiêu, HEPZA đang xây dựng đề án chuyển đổi các KCX-KCN theo mô hình sinh thái, thông minh và chuẩn quốc tế; ưu tiên thu hút các ngành công nghệ cao, bán dẫn, tự động hóa, trung tâm dữ liệu và công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng lớn. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, phát triển hạ tầng logistics và thúc đẩy chuyển đổi số nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ góc nhìn quốc tế, ông Mickaël Driol, CEO Mekong Partners cho rằng, cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư công nghiệp hiện nay không còn xoay quanh chi phí lao động hay ưu đãi đầu tư, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào năng lực điều phối chuỗi cung ứng và khả năng quản trị rủi ro.

Theo đó, ông Mickaël Driol cho rằng, bài toán đặt ra với TP. Hồ Chí Minh hiện nay không còn là khả năng thu hút công nghiệp mà là khả năng điều phối công nghiệp và các mạng lưới sản xuất trong khu vực. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, các nhà đầu tư sẽ ưu tiên những địa phương có khả năng kết nối hiệu quả giữa hạ tầng, logistics, dữ liệu và thủ tục hành chính.

Từ các định hướng về phát triển KCN thông minh, logistics hiện đại, khu thương mại tự do và liên kết vùng, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, sản xuất đến logistics và xuất khẩu. Đây được xem là nền tảng để thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và gia tăng vai trò trong mạng lưới cung ứng của khu vực và thế giới.