Nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Quang cảnh Hội nghị Nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh - Góc nhìn pháp luật và thực tiễn".

Chuyển mạnh từ hỗ trợ phân tán sang hỗ trợ pháp lý có trọng tâm

Theo các chuyên gia, nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ, hạn chế rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Phát biểu khai mạc Hội nghị Nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh - Góc nhìn pháp luật và thực tiễn", ông Cao Đăng Vinh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) nhấn mạnh, Quyết định số 84/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là bước cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Theo đó, Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030 được triển khai nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận kịp thời các quy định pháp luật, nâng cao năng lực tuân thủ và giảm chi phí thực hiện. Chương trình cũng hướng tới xây dựng hệ thống hỗ trợ pháp lý đồng bộ, chuyên nghiệp và lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Ông Cao Đăng Vinh cho rằng, trong bối cảnh DNNVV và hộ kinh doanh chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, việc nâng cao hiệu quả thực thi chính sách không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững mà còn phản ánh chất lượng quản lý nhà nước và năng lực tổ chức thi hành pháp luật.

Hội nghị là diễn đàn để cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi thực chất, nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai chính sách, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện cơ chế hỗ trợ pháp lý, nâng cao chất lượng tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi.

Tại Hội nghị, TS. Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) cho biết, trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, trong đó DNNVV và hộ kinh doanh được xác định là lực lượng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.

Theo ông, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 84/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho DNNVV, hộ kinh doanh giai đoạn 2026-2030 thể hiện sự chuyển đổi rõ nét từ phương thức hỗ trợ phân tán sang hỗ trợ có trọng tâm, có hệ thống và bám sát nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

“Chương trình đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể như hoàn thiện thể chế, mở rộng khả năng tiếp cận cơ sở dữ liệu pháp luật miễn phí, nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác hỗ trợ pháp lý và tăng tỷ lệ giải quyết các yêu cầu tư vấn của doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật, giảm chi phí và rủi ro pháp lý trong hoạt động sản xuất, kinh doanh,” TS. Trần Minh Sơn nhấn mạnh.

Theo TS. Trần Minh Sơn, thời gian qua, công tác hỗ trợ pháp lý đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống văn bản pháp luật ngày càng được hoàn thiện; nội dung hỗ trợ không còn dừng ở phổ biến pháp luật mà đã mở rộng sang tư vấn, đối thoại, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và ứng dụng nền tảng số.

Việc tổ chức các hội nghị lấy ý kiến doanh nghiệp đối với dự thảo chính sách, văn bản quy phạm pháp luật có tác động lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng góp phần tăng cường đối thoại, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng với những quy định mới.

Thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Bên cạnh những kết quả đạt được, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều hạn chế cần sớm được khắc phục để nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.

Theo TS. Trần Minh Sơn, khoảng cách giữa chính sách và khả năng tiếp cận thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, vẫn còn khá lớn. Nhiều chủ thể còn thiếu thông tin, thiếu kỹ năng nhận diện rủi ro pháp lý và khó tiếp cận các dịch vụ tư vấn thường xuyên.

Nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh: Internet

Cùng với đó, sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và các tổ chức đại diện doanh nghiệp chưa thật sự đồng bộ, khiến hoạt động hỗ trợ ở một số nơi còn phân tán, chưa sát với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Trong khi đó, yêu cầu tuân thủ pháp luật ngày càng cao ở các lĩnh vực như thuế, hóa đơn điện tử, thương mại điện tử, dữ liệu, môi trường hay chuyển đổi số, nhưng phần lớn DNNVV chưa có bộ phận pháp chế chuyên trách.

Đồng quan điểm, Luật sư Lê Trung Sơn, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, Giám đốc Công ty Luật hợp danh Niềm Tin Việt cho rằng, công tác hỗ trợ pháp lý hiện nay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp hiện không chỉ cần được phổ biến pháp luật mà cần được đồng hành trong suốt quá trình hoạt động, từ hướng dẫn áp dụng quy định, cảnh báo sớm rủi ro đến hỗ trợ xử lý các vướng mắc trước khi phát sinh tranh chấp. Nội dung hỗ trợ cũng cần được cập nhật theo các vấn đề pháp lý mới của nền kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Theo ông, khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh, còn hạn chế do thiếu bộ phận pháp chế chuyên trách. Hoạt động hỗ trợ ở nhiều nơi vẫn thiên về phổ biến quy định, chưa đáp ứng nhu cầu tư vấn, giải quyết các tình huống pháp lý phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, nguồn lực dành cho công tác hỗ trợ pháp lý còn mỏng; việc huy động luật sư, chuyên gia và hiệp hội doanh nghiệp chưa thường xuyên; ứng dụng công nghệ số, tư vấn trực tuyến và trí tuệ nhân tạo mới ở giai đoạn đầu. Đặc biệt, hộ kinh doanh vẫn là nhóm khó tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ pháp lý nhất, trong khi ngày càng chịu tác động của các quy định mới về thuế, hóa đơn điện tử, thương mại điện tử và chuyển đổi số.

Để nâng cao hiệu quả hỗ trợ pháp lý trong thời gian tới, TS. Trần Minh Sơn cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng đồng bộ, khả thi; sớm sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV và các văn bản hướng dẫn liên quan, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ miễn phí dịch vụ tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh.

Bên cạnh đó, cần đổi mới phương thức hỗ trợ theo nhu cầu của từng nhóm đối tượng, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật; đồng thời đơn giản hóa thủ tục, đổi mới cơ chế thanh toán kinh phí hỗ trợ theo hướng khoán chi theo kết quả nhằm giảm chi phí tuân thủ, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Các tham luận tại Hội nghị cũng tập trung phân tích việc triển khai Quyết định số 84/QĐ-TTg; những điểm mới trong chính sách hỗ trợ DNNVV và hộ kinh doanh; các chính sách về tiếp cận thông tin, tư vấn pháp luật cũng như những khó khăn trong thực hiện chính sách hỗ trợ về thuế, phí, lệ phí, đất đai, chuyển đổi số và các cơ chế ưu đãi.

Nhiều ý kiến đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ pháp lý theo hướng thực chất, giảm chi phí tuân thủ pháp luật, nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn và tăng khả năng tiếp cận chính sách đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp của người khuyết tật và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật.

Các đại biểu cho rằng, khi hệ thống hỗ trợ pháp lý được tổ chức đồng bộ, chuyên nghiệp và bám sát nhu cầu thực tiễn, đây sẽ trở thành một trong những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế tư nhân theo các chủ trương của Đảng và Nhà nước.