 |
| Khơi thông dòng vốn, thúc đẩy tăng trưởng dài hạn. |
Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 2 con số giai đoạn 2026-2030 đang đặt Việt Nam trước yêu cầu chưa từng có về huy động nguồn lực. Trong khi nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với kỳ vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, những biến động địa chính trị, áp lực lạm phát và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục phủ bóng lên triển vọng dòng vốn.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân đã và đang khẳng định những đóng góp lớn từ vị thế vững chắc của mình. Doanh nghiệp tư nhân không chỉ đóng góp phần lớn vào GDP, tạo ra hàng triệu việc làm, mà nay đã vươn lên trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, dẫn dắt nhiều chuỗi cung ứng và định hình năng lực cạnh tranh của quốc gia trên trường quốc tế. Việc tháo gỡ điểm nghẽn về vốn không chỉ tiếp sức cho doanh nghiệp mà còn tạo đòn bẩy cho cả nền kinh tế trong giai đoạn tăng tốc mới.
Theo đánh giá của các chuyên gia, kinh tế thế giới đang tiếp tục đối mặt nhiều bất định lớn từ xung đột địa chính trị, áp lực lạm phát và biến động giá năng lượng, gây ảnh hưởng trực tiếp tới môi trường tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh đó, việc khơi thông dòng vốn cần được thực hiện hài hòa giữa yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính. Đồng thời, cần thay đổi căn bản cấu trúc huy động vốn của nền kinh tế.
Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng, bước sang năm 2026, bài toán vốn đầu tư trở nên khó khăn hơn nhiều. Mục tiêu tăng trưởng cho 5 năm tới đã được đẩy lên mức 10%/năm, lạm phát dự kiến 4,5% mỗi năm. Để giảm rủi ro, yêu cầu quan trọng là phải nâng hiệu quả sử dụng vốn. Với ICOR giai đoạn 2021-2025 lên tới 6,4, nên muốn đạt tăng trưởng thực 10% thì phải duy trì tỷ lệ đầu tư rất cao. Nếu đưa ICOR xuống khoảng 4,5-4,8 như định hướng của Chính phủ giai đoạn 2026-2030 thì áp lực huy động vốn sẽ giảm đáng kể.
Trong kịch bản đầu tư 40% GDP, để đạt mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát đề ra thì tổng vốn đầu tư 5 năm có thể lên tới gần 40 triệu tỷ đồng. Trong đó, mục tiêu đầu tư công chiếm 20-22%, tương ứng khoảng 8-9 triệu tỷ đồng hay 8-9% GDP. Ngược lại, nếu muốn đầu tư công giữ vai trò tích cực hơn thì quy mô có thể nâng lên 10%, thậm chí 12% GDP. Theo hướng này, trước hết, đầu tư từ ngân sách nhà nước có thể tăng từ 6,6% hiện nay lên khoảng 8% GDP, trong đó 4,5% GDP từ thuế, phí và 3,5% GDP từ trái phiếu chính phủ. Phần còn lại, khoảng 2-4% GDP có thể đến từ tín dụng đầu tư nhà nước, vay nợ địa phương và vốn tự có của doanh nghiệp nhà nước.
“Nếu các dự án đầu tư công không được lựa chọn cẩn thận, dàn trải, thiếu khả năng dẫn dắt và lan tỏa, nó không chỉ gây nguy cơ bất ổn vĩ mô mà còn có thể đẩy mặt bằng lãi suất lên, gây ra hiệu ứng chèn lấn đầu tư tư nhân và tiêu dùng xã hội, qua đó làm suy yếu chính mục tiêu tăng trưởng”, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh.
Để huy động được số vốn đầu tư lên đến gần 40 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới, đầu tư công có thể nâng lên khoảng 10% GDP và phải tập trung vào hạ tầng chiến lược, có sức lan tỏa cao, tránh dàn trải, mở rộng thiếu kiểm soát. Cùng với đó, tín dụng ngân hàng duy trì ở mức hợp lý, đáp ứng khoảng 12% GDP cho đầu tư xã hội, ưu tiên sản xuất, hạn chế đầu cơ; cải cách mạnh mẽ thị trường vốn, nâng quy mô huy động qua cổ phiếu và trái phiếu lên ít nhất 4% GDP; thúc đẩy kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ khởi nghiệp và nâng tỷ phần vốn tự có cho đầu tư lên khoảng 6% GDP; tăng cường thu hút FDI có chất lượng, phấn đấu đóng góp ít nhất 6% GDP vào tổng vốn đầu tư nền kinh tế. Đặc biệt, cần phát triển các kênh tài chính mới thông qua Trung tâm tài chính quốc tế, fintech và các mô hình huy động vốn hiện đại, mục tiêu là bổ sung khoảng 0,5-1,0% GDP cho đầu tư phát triển trong 5 năm tới.
