Huy động vốn bằng USD có giúp doanh nghiệp giảm chi phí?

Lãi suất tham khảo của trái phiếu USD kỳ hạn 5 năm do doanh nghiệp hàng đầu phát hành (%). Nguồn: FiinRatings

Lãi suất thấp hơn chưa đồng nghĩa vốn rẻ hơn

Theo báo cáo thị trường vốn nợ Việt Nam của FiinRatings vừa công bố, chi phí phát hành trái phiếu USD kỳ hạn 5 năm của doanh nghiệp hàng đầu vào khoảng 8,45%/năm, thấp hơn mức 10,8% của trái phiếu VND ngành bất động sản trong nước. Tuy nhiên, khi tính thêm chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá, lợi thế này có thể thay đổi.

Trong tính toán của FiinRatings, chi phí hoán đổi sang VND khoảng 3,34% đưa tổng chi phí sau phòng ngừa lên gần 11,8%. Như vậy, mức thấp hơn khoảng 2,35 điểm phần trăm khi so sánh bằng lãi suất danh nghĩa chuyển thành mức cao hơn khoảng 1 điểm phần trăm sau khi bổ sung chi phí bảo vệ trước biến động tỷ giá.

Các con số trên là ước tính tham khảo theo từng cấu phần, dựa trên dữ liệu quan sát từ ngày 10–17/9/2026, chưa phải báo giá giao dịch và chưa bao gồm phí bên thứ ba như phí thu xếp, phí cấu trúc. Chi phí thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng tín nhiệm, điều khoản trái phiếu và khả năng tiếp cận thị trường của từng doanh nghiệp.

Điểm khác biệt nằm ở đồng tiền tạo ra doanh thu. Theo FiinRatings, doanh nghiệp có nguồn thu USD có thể tận dụng lợi thế chi phí vốn ngoại tệ tốt hơn. Dòng tiền bằng USD tạo nguồn thanh toán lãi và gốc, qua đó giảm nhu cầu chuyển đổi từ VND để thực hiện nghĩa vụ nợ.

Tuy nhiên, khả năng cân đối này cần được xem xét theo quy mô và thời điểm thu tiền. Một doanh nghiệp có doanh thu USD vẫn cần đánh giá liệu dòng tiền đó có đủ, có ổn định và có phù hợp với lịch trả nợ hay không. Khoảng thiếu hụt giữa nguồn thu và nghĩa vụ thanh toán vẫn có thể phát sinh nhu cầu mua ngoại tệ hoặc phòng ngừa tỷ giá.

Với doanh nghiệp chủ yếu thu bằng VND, khoản nợ USD tạo ra sự khác biệt giữa đồng tiền thu nhập và đồng tiền trả nợ. Khi USD tăng giá so với VND, doanh nghiệp cần nhiều nội tệ hơn để mua cùng một lượng USD thanh toán cho trái chủ. Lãi suất trái phiếu có thể được cố định, nhưng số tiền VND thực chi vẫn biến động theo tỷ giá.

Phòng ngừa tỷ giá giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong dự toán dòng tiền trả nợ. Đổi lại, chi phí của công cụ phòng ngừa phải được đưa vào tổng chi phí huy động ngay từ khi lựa chọn phương án tài trợ.

Theo FiinRatings, giao dịch hoán đổi VND ở các kỳ hạn dài còn hạn chế, khiến chi phí phòng ngừa tỷ giá có thể cao hơn, nhất là với khoản nợ kéo dài 5 năm. Trong khi đó, mức chi phí 11,8% trong báo cáo được ước tính dựa trên điểm kỳ hạn một năm. Vì vậy, con số này chỉ mang tính tham khảo, chưa phải mức chi phí được cố định cho suốt thời hạn trái phiếu.

Xếp hạng tín nhiệm và điều kiện phát hành ảnh hưởng đến chi phí vốn

Ngoài tỷ giá, chi phí huy động vốn quốc tế còn phụ thuộc vào mức độ rủi ro mà nhà đầu tư đánh giá đối với doanh nghiệp. Theo mô hình tham khảo của FiinRatings, lãi suất trái phiếu USD gồm lãi suất cơ sở, chênh lệch tín dụng doanh nghiệp và phần bù rủi ro quốc gia.

Các đợt phát hành trái phiếu ngoại tệ gần đây và dự kiến. Nguồn: FiinRatings

Xếp hạng tín nhiệm quốc gia có thể hạn chế khả năng giảm chi phí vốn của doanh nghiệp Việt Nam. Các cơ chế bảo lãnh từ Chính phủ, tổ chức đa phương và công cụ tăng cường tín dụng có thể giúp một số tổ chức tiếp cận vốn với điều kiện thuận lợi hơn. Ở cấp doanh nghiệp, xếp hạng tín nhiệm cung cấp cơ sở đánh giá khả năng trả nợ, bên cạnh dòng tiền, mức vay nợ, tài sản bảo đảm và các cam kết với nhà đầu tư.

FiinRatings nhận định thị trường trái phiếu quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam còn ở giai đoạn đầu, với điều kiện phát hành khá khác nhau. Trái phiếu gắn với quyền nhận cổ phiếu có thể có lãi suất thấp hơn, nhưng doanh nghiệp phải dành thêm quyền lợi cho nhà đầu tư. Các khoản vốn từ định chế tài chính phát triển thường đi kèm yêu cầu về sử dụng vốn và cam kết môi trường, xã hội, quản trị. Vì vậy, lãi suất của một đợt phát hành chưa đủ làm mức tham chiếu cho doanh nghiệp khác.

Phí thu xếp và phí cấu trúc cũng cần được tính vào tổng chi phí huy động. Theo báo cáo, các khoản phí này chưa nằm trong mức ước tính 11,8% sau phòng ngừa tỷ giá, nên có thể làm chi phí vốn quốc tế tăng thêm.

Vốn ngoại vẫn giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn tài trợ và tiếp cận vốn trung, dài hạn. Tuy nhiên, lợi thế chi phí phụ thuộc vào đồng tiền tạo ra doanh thu. Doanh nghiệp có nguồn thu USD ổn định có thể thuận lợi hơn khi vay USD; doanh nghiệp thu bằng VND cần tính đủ chi phí phòng ngừa tỷ giá, phí giao dịch và các nghĩa vụ đi kèm. Quyết định huy động vì thế cần dựa trên tổng chi phí thực tế và khả năng trả nợ, thay vì chỉ nhìn vào lãi suất công bố.