Du lịch y tế cần một hệ sinh thái để bứt phá

Du khách nước ngoài trải nghiệm dịch vụ y tế tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh

“Mỏ vàng” cần được khơi thông

Thông tin tại tọa đàm “Khơi thông ‘mỏ vàng’ du lịch y tế” diễn ngày 30/9 do Báo Dân Trí tổ chức, TS. Huỳnh Thị Phượng, nguyên Điều dưỡng trưởng Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh cho biết, thống kê của Bộ Y tế mỗi năm có trên 300.000 khách nước ngoài đến Việt Nam du lịch kết hợp sử dụng dịch vụ y tế, với tổng mức chi tiêu gồm khám chữa bệnh, lưu trú, đi lại và các dịch vụ đi kèm dao động 1-2 tỷ USD. Đây là quy mô cho thấy du lịch y tế không còn chỉ là một phân khúc bổ trợ cho du lịch, mà đã hình thành một dòng nhu cầu có giá trị kinh tế đáng kể.

Dự thảo Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 của Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam đón khoảng 750.000 lượt khách du lịch y tế quốc tế, doanh thu trực tiếp từ khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe khoảng 1 tỷ USD, trong khi tổng chi tiêu của khách và người đi cùng khoảng 2,5 tỷ USD.

Trong đó, TP. Hồ Chí Minh đang có vị trí đáng chú ý trong bức tranh du lịch y tế khi là trung tâm y tế lớn nhất cả nước, sở hữu hệ thống bệnh viện công lập và tư nhân chất lượng cao cùng mạng lưới hơn 11.000 phòng khám đa khoa và chuyên khoa. Cùng với đó, nhu cầu đối với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đang mở rộng ra ngoài những lĩnh vực quen thuộc như nha khoa và thẩm mỹ.

Theo TS. Huỳnh Thị Phượng, tim mạch, hỗ trợ sinh sản, phục hồi chức năng, y học cổ truyền kết hợp y học hiện đại đều có thể trở thành những sản phẩm du lịch y tế. Trong đó, hỗ trợ sinh sản được đánh giá có lợi thế khi chất lượng chuyên môn phát triển nhanh và chi phí được cho là cạnh tranh so với một số thị trường trong khu vực. Các dịch vụ phục hồi chức năng và chăm sóc người cao tuổi cũng phù hợp với mô hình điều trị kết hợp nghỉ dưỡng dài ngày.

Tuy nhiên, lợi thế về năng lực y tế chưa đồng nghĩa với việc đã có một sản phẩm du lịch y tế hoàn chỉnh. Theo các chuyên gia, điểm nghẽn hiện nay là sản phẩm và dịch vụ còn rời rạc, chưa tạo thành một hành trình hoàn chỉnh.

Thực tế, TP. Hồ Chí Minh đã xây dựng cẩm nang du lịch y tế, các video giới thiệu sản phẩm, tổ chức kết nối giữa ngành du lịch và cơ sở y tế, đồng thời phối hợp với doanh nghiệp xây dựng hơn 30 chương trình du lịch y tế. Nhưng nguồn nhân lực vừa có chuyên môn vừa đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ vẫn hạn chế; truyền thông, quảng bá và một số vấn đề liên quan bảo hiểm cũng còn cần tháo gỡ.

Không cạnh tranh bằng giá rẻ

Chi phí cạnh tranh là một lợi thế của du lịch y tế Việt Nam, nhưng theo các chuyên gia, đây không thể là yếu tố quyết định sức hút trong dài hạn. Muốn thu hút khách quốc tế, các cơ sở y tế phải nâng cao chất lượng chuyên môn, hoàn thiện quy trình vận hành và dịch vụ hậu mãi.

TS. BS. Võ Tiến Huy, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam cho biết, thực tế tại Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam, lượng kiều bào trở về Việt Nam sử dụng dịch vụ thẩm mỹ và nha khoa khá đáng kể. Ngoài chi phí, khách hàng còn quan tâm đến tay nghề bác sĩ, sự phù hợp với đặc điểm người Việt và mức độ an toàn. Với khách hàng ở nước ngoài, quá trình chăm sóc cần bắt đầu từ trước khi họ đến Việt Nam, từ tư vấn từ xa, hướng dẫn chuẩn bị xét nghiệm, thăm khám, lựa chọn dịch vụ phù hợp đến theo dõi sau điều trị.

Nhìn từ thực tiễn, TS. Huỳnh Thị Phượng cho rằng, Việt Nam không nên phát triển du lịch y tế theo hướng “giá rẻ”. Để thu hút phân khúc khách hàng cao cấp, các cơ sở y tế cần nâng cấp hạ tầng, không gian điều trị và dịch vụ; minh bạch về chất lượng chuyên môn, an toàn và chi phí; đồng thời phát triển đội ngũ chăm sóc viên chuyên nghiệp. An toàn, chất lượng điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn cũng là những yếu tố quyết định niềm tin của khách quốc tế. Các cơ sở tham gia du lịch y tế cần đáp ứng tiêu chí chất lượng trong nước và hướng tới những chứng nhận quốc tế uy tín như JCI, ISO.

Từ yêu cầu nâng chất lượng, bài toán tiếp theo là kết nối các dịch vụ thành một hành trình hoàn chỉnh. Theo bà Vương Đình Nguyên Hằng, Phó trưởng phòng Quản lý cơ sở lưu trú, Sở Du lịch TP. Hồ Chí Minh, khách du lịch y tế có đặc thù khác khách du lịch thông thường. Thay vì nhất thiết xây dựng một loại visa riêng, cần phối hợp giữa ngành du lịch, y tế, xuất nhập cảnh và ngoại giao để tạo quy trình thông suốt từ xin visa, nhập cảnh, khám chữa bệnh đến nghỉ dưỡng.

Giới chuyên môn cũng đề xuất hình thành “Liên minh du lịch y tế”, kết nối bệnh viện, phòng khám với hãng hàng không, khách sạn, doanh nghiệp lữ hành và các dịch vụ hỗ trợ. Bởi một cơ sở y tế có dịch vụ tốt nhưng thiếu vận chuyển, lưu trú, lữ hành và dịch vụ hỗ trợ thì chưa thể tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Đồng thời, xây dựng hệ sinh thái du lịch y tế là yêu cầu cần thiết. Người bệnh có thể tận dụng thời gian nghỉ hậu phẫu hoặc chờ điều trị để nghỉ dưỡng, tham quan phù hợp. Cùng với đó, tiêu chí đối với người hành nghề phục vụ khách quốc tế cũng cần được chuẩn hóa, không chỉ dựa vào bằng cấp mà còn đánh giá năng lực chuyên môn và khả năng cập nhật kiến thức.

Khi chất lượng y tế, nhân lực và các mắt xích từ lưu trú, lữ hành, vận chuyển đến dịch vụ hỗ trợ cùng được chuẩn hóa và kết nối, du lịch y tế mới có cơ sở khai thác tiềm năng theo hướng chất lượng cao và bền vững.