Sóng địa chính trị mở ra cơ hội cho nhóm cổ phiếu nào?

Sóng địa chính trị có thể mở ra cơ hội cho cổ phiếu dầu khí. Ảnh: BK.

Sóng địa chính trị và chuỗi tác động tới thị trường tài chính

Các biến động địa chính trị tại Trung Đông thường nhanh chóng lan sang thị trường tài chính thông qua hai kênh chính: giá năng lượng và chi phí logistics toàn cầu. Đây cũng là hai yếu tố có khả năng tạo ra tác động lan tỏa mạnh tới hoạt động kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp.

Trung Đông hiện vẫn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống năng lượng thế giới. Khu vực này chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng dầu toàn cầu, trong khi eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với thị trường quốc tế – là nơi trung chuyển phần lớn lượng dầu giao dịch bằng đường biển.

Vì vậy, bất kỳ căng thẳng nào tại khu vực này cũng có thể ngay lập tức kích hoạt phản ứng trên thị trường dầu mỏ. Khi rủi ro nguồn cung gia tăng, giá dầu thường tăng mạnh do lo ngại gián đoạn vận chuyển hoặc giảm sản lượng khai thác.

Không chỉ thị trường năng lượng chịu tác động, giá dầu tăng còn kéo theo chi phí vận hành và vận tải cao hơn, qua đó ảnh hưởng tới giá nhiều loại hàng hóa cơ bản. Đồng thời, nếu các tuyến hàng hải chiến lược bị gián đoạn, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tàu biển cũng có xu hướng tăng lên.

Các cú sốc địa chính trị thường tạo ra phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính toàn cầu. Trong “Báo cáo chuyên đề: Căng thẳng Hoa Kỳ - Israel và Iran” vừa công bố, nhóm chuyên gia thuộc Trung tâm Phân tích Công ty Chứng khoán BIDV (BSC Research) cho rằng rủi ro xung đột có xu hướng thúc đẩy dòng tiền tìm đến các tài sản trú ẩn như vàng hoặc USD, trong khi giá dầu và chi phí vận tải thường gia tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung năng lượng cũng như chuỗi logistics toàn cầu.

Những biến động này nhanh chóng lan sang thị trường chứng khoán. Một mặt, tâm lý thận trọng khiến mức độ biến động của thị trường gia tăng. Mặt khác, sự dịch chuyển của giá hàng hóa lại mở ra cơ hội cho một số nhóm ngành có độ nhạy cao với chu kỳ năng lượng và vận tải.

Dầu khí, phân bón và vận tải biển nổi lên trong kịch bản giá hàng hóa tăng

Trong bối cảnh giá năng lượng biến động, nhóm dầu khí thường là ngành phản ứng rõ nhất với chu kỳ giá dầu. Khi giá dầu tăng, biên lợi nhuận của hoạt động khai thác và dịch vụ dầu khí có thể được cải thiện, đồng thời thúc đẩy nhu cầu đầu tư mới trong ngành năng lượng.

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, chuỗi giá trị dầu khí trải dài từ thượng nguồn đến hạ nguồn, bao gồm các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ khoan, vận hành giàn khoan, vận chuyển khí và lọc hóa dầu. Khi giá dầu duy trì ở mức cao, triển vọng hoạt động của nhiều doanh nghiệp trong chuỗi này thường được cải thiện.

Một số cổ phiếu thuộc nhóm dầu khí thường được nhắc tới trong các giai đoạn giá dầu tăng gồm GAS, PVD, PVS hay BSR. Trong đó, các doanh nghiệp dịch vụ dầu khí thường hưởng lợi khi hoạt động thăm dò và khai thác được đẩy mạnh, trong khi các nhà máy lọc dầu có thể cải thiện biên lợi nhuận nếu giá sản phẩm tăng nhanh hơn chi phí đầu vào.

Bên cạnh dầu khí, ngành phân bón cũng được xem là nhóm nhạy cảm với biến động năng lượng. Giá phân bón trên thị trường quốc tế thường có mối liên hệ chặt chẽ với giá khí tự nhiên – nguyên liệu đầu vào quan trọng trong sản xuất ure.

Khi giá năng lượng tăng hoặc nguồn cung phân bón từ một số khu vực sản xuất lớn bị gián đoạn, giá phân bón toàn cầu thường có xu hướng tăng theo. Theo đánh giá của các chuyên gia BSC Research, biến động của thị trường năng lượng thường kéo theo chu kỳ tăng của giá phân bón, qua đó tạo điều kiện để các doanh nghiệp có nền tảng sản xuất ổn định cải thiện biên lợi nhuận.

Trong bối cảnh đó, một số doanh nghiệp phân bón trong nước như DCM, DPM hay DDV được cho là có khả năng hưởng lợi nếu chu kỳ tăng của giá hàng hóa quay trở lại.

Ngoài ra, ngành vận tải biển cũng được xem là một trong những lĩnh vực có thể hưởng lợi nếu chuỗi logistics toàn cầu bị gián đoạn. Khi rủi ro địa chính trị gia tăng tại các tuyến hàng hải quan trọng, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tàu biển thường tăng lên.

Trong trường hợp căng thẳng kéo dài, giá cước vận tải dầu thô, khí hóa lỏng hoặc sản phẩm hóa dầu có thể duy trì ở mức cao trong một thời gian. Điều này có thể tạo cơ hội cải thiện doanh thu cho các doanh nghiệp vận tải năng lượng.

Các chuyên gia thị trường cho rằng những doanh nghiệp sở hữu đội tàu chuyên dụng hoặc có hợp đồng vận chuyển dài hạn sẽ có lợi thế trong bối cảnh giá cước tăng. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp vận tải dầu và khí như PVT hay GSP thường được nhắc tới trong các giai đoạn thị trường vận tải năng lượng trở nên sôi động.

Thị trường phân hóa mạnh hơn dưới tác động của địa chính trị

Dù một số ngành có thể hưởng lợi từ sự gia tăng của giá hàng hóa, tác động của các cú sốc địa chính trị lên thị trường chứng khoán thường mang tính phân hóa theo ngành thay vì ảnh hưởng đồng loạt.

Mức độ tác động phụ thuộc nhiều vào thời gian kéo dài của căng thẳng và mức độ gián đoạn nguồn cung năng lượng. Nếu xung đột chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, giá dầu có thể tăng mạnh trong ngắn hạn nhưng sau đó nhanh chóng ổn định trở lại.

Ngược lại, nếu căng thẳng kéo dài và làm gián đoạn các tuyến vận tải hoặc nguồn cung dầu khí, giá năng lượng và chi phí logistics có thể duy trì ở mức cao lâu hơn. Trong kịch bản này, những doanh nghiệp gắn với chu kỳ tăng của giá hàng hóa sẽ có nhiều cơ hội cải thiện kết quả kinh doanh.

Ở chiều ngược lại, một số ngành lại có thể chịu áp lực chi phí khi giá dầu tăng. Những lĩnh vực tiêu thụ nhiều nhiên liệu như hàng không hoặc các ngành phụ thuộc nhiều vào vận tải biển có thể đối mặt với chi phí vận hành cao hơn, qua đó ảnh hưởng đến biên lợi nhuận.

Ngoài ra, giá năng lượng tăng cũng có thể tạo áp lực lên lạm phát, từ đó ảnh hưởng tới chính sách tiền tệ và chi phí vốn của doanh nghiệp.

Theo nhận định từ các chuyên gia BSC Research, nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến của giá dầu và chi phí vận tải trong các giai đoạn căng thẳng địa chính trị. Những cú sốc địa chính trị thường tạo ra biến động ngắn hạn trên thị trường, nhưng cũng có thể mở ra cơ hội cho các ngành có độ nhạy cao với giá hàng hóa.

Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán nhiều khả năng sẽ bước vào giai đoạn phân hóa mạnh hơn giữa các nhóm ngành. Dòng tiền có xu hướng tìm đến những doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ tăng của giá hàng hóa hoặc ít chịu tác động từ chi phí năng lượng.

Tuy nhiên, về dài hạn, diễn biến của thị trường chứng khoán vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nền tảng kinh tế vĩ mô và triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp. Vì vậy, trong bối cảnh thị trường chịu tác động từ yếu tố địa chính trị, việc lựa chọn cổ phiếu dựa trên nền tảng cơ bản và triển vọng ngành vẫn là yếu tố then chốt đối với hiệu quả đầu tư dài hạn.