Ngành thủy sản dự báo lạc quan về xuất khẩu trong tháng 3

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong tháng 2/2026 tăng trưởng chậm lại. Ảnh minh họa

XK tăng trưởng chậm lại

Ngày 11/3, bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) thông tin, XK thủy sản Việt Nam trong tháng 2/2026 đạt khoảng 707 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế 2 tháng đầu năm 2026 đạt 1,7 tỷ USD, tăng 20,2%.

Theo bà Lê Hằng, kết quả trên cho thấy đà phục hồi của ngành vẫn được duy trì khá tốt sau tháng 1 tăng mạnh, dù sang tháng 2 tốc độ đã chậm lại rõ rệt ở một số mặt hàng và thị trường chủ lực.

Trong bức tranh chung đó, tôm tiếp tục là trụ cột lớn nhất, cá tra phục hồi mạnh, trong khi cá ngừ và thị trường Mỹ, Hàn Quốc đang phát ra tín hiệu cần theo dõi sát hơn. XK thủy sản tháng 3 kỳ vọng có thêm lực đẩy từ các thị trường khác ngoài Mỹ để khởi sắc hơn.

Xét theo mặt hàng, tôm vẫn giữ vai trò đầu tàu khi kim ngạch tháng 2/2026 đạt khoảng 310 triệu USD, tăng 17%; tính chung 2 tháng đạt 689,5 triệu USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, với riêng thị trường Mỹ, triển vọng của tôm Việt Nam đang chịu sức ép mới khi Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) đối với tôm đông lạnh Việt Nam. Theo đó, hai bị đơn bắt buộc là STAPIMEX và nhóm Thông Thuận/TTCR bị áp mức biên độ 25,76%, trong khi 22 doanh nghiệp được hưởng thuế suất riêng rẽ ở mức 4,58%.

Điều này làm gia tăng rủi ro chi phí và tâm lý thận trọng từ phía nhà nhập khẩu Mỹ trong ngắn hạn. Trong tháng 2, XK tôm sang Mỹ đã giảm gần 60% so với cùng kỳ.

Tháng 2/2026, xuất khẩu cá tra đạt 119,3 triệu USD, giảm 4,8% so với cùng kỳ, nhưng lũy kế 2 tháng vẫn đạt 331,4 triệu USD, tăng mạnh 28%. Điều này cho thấy tăng trưởng chủ yếu được tạo bởi tháng 1 rất tích cực, còn sang tháng 2 đã có dấu hiệu điều chỉnh. XK cá tra sang Mỹ giảm 20%, sang các thị trường khác giảm nhẹ do yếu tố kỳ nghỉ Tết. Riêng XK cá tra sang Trung Quốc tăng 15%.

Ngược lại, cá ngừ là nhóm hàng gây lo ngại hơn khi tháng 2 chỉ đạt 53,3 triệu USD, giảm 14,7%; lũy kế 2 tháng đạt 128,7 triệu USD, gần như đi ngang, giảm nhẹ 0,2%. Đây là dấu hiệu cho thấy nhóm hàng khai thác biển đang chịu sức ép đồng thời từ nhu cầu thị trường, chi phí logistics và đặc biệt là yếu tố chính sách.

Thị trường gần đang chiếm ưu thế

Trước diễn biến chi phí logistics tăng, thị trường gần đang có lợi thế. Trung Quốc & Hồng Kông là điểm sáng nổi bật nhất khi tháng 2, XK thủy sản tăng tới 82%, kéo kim ngạch 2 tháng lên 513,5 triệu USD, tăng 54%. Dịp Tết Nguyên đán tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm thủy sản tươi sống ở thị trường Trung Quốc.

Theo phân tích của bà Lê Hằng, bối cảnh 2026 với biến động chính sách thuế quan và các rào cản kỹ thuật ở Mỹ, với thách thức logistic do xung đột Trung Đông, rõ ràng Trung Quốc sẽ là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành thủy sản Việt Nam.

Thị trường ASEAN cũng tăng tốt trong 2 tháng, đạt 118,6 triệu USD, tăng 21,5%, dù riêng tháng 2 giảm 8%. EU giữ được nhịp tăng ổn định hơn, tháng 2 tăng 2,5%, 2 tháng tăng 16,9%. Nhật Bản tăng nhẹ 4,8% trong 2 tháng nhưng riêng tháng 2 giảm 18,3%, cho thấy cầu chưa thật sự vững.

Đáng hú ý, Mỹ vẫn là thị trường quan trọng nhưng không còn là động lực tăng trưởng trong năm nay. Tháng 2/2026, XK sang Mỹ chỉ đạt khoảng 80,8 triệu USD, giảm mạnh 25,7%; lũy kế 2 tháng còn 209,3 triệu USD, giảm 3%.

Theo bà Hằng, thị trường Mỹ đang chịu tác động đồng thời của nhu cầu chậm, mức độ thận trọng của nhà nhập khẩu và các bất định chính sách. Ngoài chính sách hiện hành, Nhà Trắng còn ban hành biện pháp thu thuế nhập khẩu bổ sung 10% đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ trong 150 ngày, có hiệu lực từ 24/2/2026.

“Tác động cụ thể tới từng nhóm thủy sản còn cần theo dõi thêm ở khâu thực thi và mã hàng áp dụng, nhưng rõ ràng đây là một yếu tố có thể khiến đơn hàng trong tháng 3 thận trọng hơn”, bà Hằng nhận định.

Từ thực tế trên, bà Bằng cho rằng, dự báo cho tháng 3/2026, XK thủy sản Việt Nam nhiều khả năng vẫn duy trì tăng trưởng nhưng sẽ phân hóa mạnh theo thị trường và mặt hàng. Điểm hỗ trợ là Triển lãm thủy sản quốc tế Bắc Mỹ 2026 tại Boston diễn ra từ 15–17/3, có thể tạo thêm cơ hội gặp gỡ khách hàng, tái kết nối đơn hàng và thăm dò nhu cầu cho quý II. Tuy nhiên, môi trường kinh doanh tại Mỹ sẽ khó đoán hơn do tác động từ thuế quan mới, kết quả POR19 đối với tôm và việc siết tuân thủ theo MMPA. Vì vậy, trong tháng 3, nhóm doanh nghiệp tôm và hải sản khai thác cần đặc biệt thận trọng với thị trường Mỹ; trong khi đó, dư địa tăng trưởng ngắn hạn có thể tiếp tục nghiêng nhiều hơn về Trung Quốc, EU và một phần ASEAN.