 |
Phát biểu tại một hội thảo gần đây về huy động nguồn vốn cho tăng trưởng, ông Nguyễn Lê Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực. Trong đó, vốn tín dụng ngân hàng tiếp tục là nguồn lực quan trọng để đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng.
Trên thực tế, định hướng này đã được NHNN cụ thể hóa thông qua việc điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng.
Tính đến ngày 24/2/2026, tín dụng toàn hệ thống đạt 18,87 triệu tỷ đồng, tăng 1,47% so với cuối năm 2025. Trước đó, trong năm 2025, tín dụng đã tăng trưởng hơn 19%, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Tuy nhiên, đà tăng trưởng tín dụng mạnh cũng đồng thời bộc lộ những áp lực không nhỏ đối với hệ thống. Tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện đã vượt 144%, thuộc nhóm cao trong các nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp. Điều này cho thấy gánh nặng cung ứng vốn vẫn đang đặt nặng lên vai hệ thống ngân hàng, trong khi cơ cấu nguồn vốn lại tiềm ẩn rủi ro khi phụ thuộc chủ yếu vào huy động ngắn hạn.
Không chỉ áp lực về quy mô, chi phí vốn cũng đang trở thành yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm 2026 của Bộ Tài chính, dù NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí hoạt động để phấn đấu hạ lãi suất cho vay, nhưng lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới vẫn ở mức 8,41%/năm, tăng 0,33% so với cuối năm 2025.
Trong bối cảnh đó, vai trò của các ngân hàng thương mại nhà nước càng trở nên nổi bật như lực lượng “trụ cột” trong cung ứng vốn cho nền kinh tế. Với quy mô tài sản khoảng 11 triệu tỷ đồng, chiếm 46,5% toàn ngành, nhóm “Big 4” đang giữ vị trí chi phối trong thị trường. Tổng dư nợ của nhóm này đạt khoảng 8 triệu tỷ đồng, tương đương 42,3% tổng dư nợ toàn hệ thống.
Tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp" ngày 27/3/2026, ông Lê Ngọc Lâm, Tổng Giám đốc BIDV cho hay, năm 2026, với tốc độ tăng trưởng bình quân do NHNN giao khoảng 11-12%, các ngân hàng thương mại nhà nước dự kiến gia tăng giải ngân khoảng 1 triệu tỷ đồng, để phục vụ các nhu cầu vốn của nền kinh tế, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như nông nghiệp, xuất khẩu, công nghiệp chế biến chế tạo, năng lượng và chuyển đổi số.
 |
| Ông Lê Ngọc Lâm, Tổng Giám đốc BIDV. |
Không chỉ dừng ở vai trò cung ứng vốn, các ngân hàng còn là lực lượng nòng cốt trong việc ổn định thị trường tiền tệ, điều tiết thanh khoản và kiểm soát mặt bằng lãi suất. Các chương trình tín dụng ưu đãi, kết nối ngân hàng - doanh nghiệp tiếp tục được triển khai, qua đó cải thiện khả năng tiếp cận vốn và giảm chi phí tài chính cho khu vực sản xuất kinh doanh.
Với khối ngân hàng thương mại cổ phần, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB cho rằng, để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, việc ổn định kinh tế vĩ mô, đặc biệt là ổn định lãi suất, là yêu cầu bắt buộc. Nếu chi phí tài chính không được duy trì ở mức thấp, doanh nghiệp sẽ khó có động lực mở rộng đầu tư.
Đi sâu vào giải pháp, ông Lưu Trung Thái nhấn mạnh, để giảm lãi suất cho vay một cách bền vững, cần kiểm soát chặt chẽ 3 yếu tố chính. Thứ nhất là chi phí quản lý của các ngân hàng, tỷ lệ chi phí quản lý trên tổng doanh thu (CIR) của những ngân hàng quản trị tốt chỉ ở mức khoảng 25%, trong khi có những đơn vị lên tới 50%, nên còn dư địa để tối ưu hoạt động.
Thứ hai là chi phí vốn đầu vào, cụ thể là lãi suất huy động, phụ thuộc trực tiếp vào tính thanh khoản và khả năng luân chuyển vốn thông thoáng trong nền kinh tế. Khi dòng vốn được lưu thông thuận lợi, chi phí đầu vào của ngân hàng sẽ giảm xuống.
Thứ ba là chi phí rủi ro nợ xấu, hiện chiếm khoảng 18-20% tổng chi phí của ngành ngân hàng, nên nếu đảm bảo được sự cân bằng quyền lợi và trách nhiệm giữa bên vay và bên cho vay trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ, chi phí rủi ro sẽ giảm, từ đó có điều kiện kéo lãi suất cho vay xuống mức thấp hơn.
 |
| Ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT MB. |
Song song với bài toán chi phí, xu hướng đầu tư công nghệ cũng đang trở thành một trụ cột mới trong chiến lược tăng trưởng của các ngân hàng. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động, mà còn giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính. Riêng MB mỗi năm dành từ 50 đến 100 triệu USD cho khoa học công nghệ, qua đó đạt được tăng trưởng mạnh về quy mô tài sản, doanh thu và số lượng khách hàng trong những năm qua.
Về dài hạn, để hệ thống ngân hàng phát huy tốt hơn vai trò dẫn dắt tăng trưởng, lãnh đạo BIDV cũng đưa ra loạt kiến nghị mang tính nền tảng. Trước hết, cần nâng cao năng lực tài chính cho các ngân hàng theo hướng bền vững, tạo dư địa mở rộng tín dụng. Đồng thời, cần tháo gỡ “điểm nghẽn” nợ xấu thông qua cơ chế cho phép mua bán theo giá thị trường, đảm bảo minh bạch để giải phóng nguồn lực.
Về dài hạn, theo ông Lê Ngọc Lâm, việc phát triển đồng bộ thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, sẽ là giải pháp then chốt để giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống ngân hàng. Đồng thời, cần đẩy mạnh hạ tầng số, kết nối dữ liệu quốc gia và hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Thực tế cho thấy, tăng trưởng cao chỉ bền vững khi đi kèm với ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát tốt lạm phát. Trong bối cảnh đó, hệ thống ngân hàng không chỉ là “mạch máu” cung ứng vốn, mà còn đóng vai trò điều tiết quan trọng của nền kinh tế. Khi dòng vốn được dẫn dắt đúng hướng, chi phí vốn được kiểm soát và rủi ro được quản trị hiệu quả, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ có cơ sở thực tiễn để hiện thực hóa.
