Hạ tầng- yếu tố nền tảng cho tăng trưởng dài hạn

Hạ tầng đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng kinh tế.

Từ mở rộng không gian phát triển

Năm 2025, cả nước đã khởi công và khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư hơn 5,14 triệu tỷ đồng. Điều đáng nói, đó không phải là vài dự án điểm mà là một mặt bằng đầu tư rộng khắp, đồng thời và quy mô lớn. Như nhận định của các chuyên gia kinh tế, con số ấy là kết quả đáng ghi nhận, nhất là trong điều kiện thể chế kinh tế mở đường cho phát triển và cải cách thể chế lần đầu tiên có thể nhìn thấy qua bê - tông, thép và nhịp máy thi công trên những đại công trình.

Song hành với tăng trưởng, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn đầu tư hạ tầng quy mô lớn chưa từng có. Hơn 3.000 km đường bộ cao tốc đã và đang được triển khai cùng hàng loạt dự án trọng điểm về hàng không, cảng biển và hạ tầng đô thị như nhà ga T3 sân bay Tân Sơn Nhất, nhà ga T2 Nội Bài, sân bay quốc tế Long Thành, cảng Hòn Khoai hay dự án cầu đường vượt biển Cần Giờ.

Chỉ trong 5 năm, hơn 2.025km cao tốc được đưa vào khai thác, cao gần gấp đôi tổng chiều dài cao tốc làm được của 20 năm trước đó và dần hình thành một cấu trúc hạ tầng chiến lược mới, mở rộng không gian phát triển cho nền kinh tế. Đây không phải là kết quả nhờ may mắn nhất thời mà là kết quả tất yếu từ một nền móng thể chế đã được gia cố và không gian tăng trưởng được mở rộng hơn.

Đặc biệt, cấu trúc của dòng vốn đầu tư năm 2025 là một chỉ báo rất đáng để bàn thảo. Trong hơn 5,14 triệu tỷ đồng vốn đầu tư khởi công và khánh thành, vốn tư nhân chiếm tới 74,6%, giữ vai trò dẫn dắt thực chất của đầu tư công khi mỗi đồng tiền từ ngân sách nhà nước bỏ ra có thể kéo theo khoảng 1,5 đồng vốn xã hội tạo thành 2,5 đồng đầu tư cho nền kinh tế.

Nếu chỉ nhìn vào tổng vốn đầu tư, rất dễ bị choáng ngợp. Nhưng điều đáng bàn lại ở vai trò Nhà nước trong các dự án này khi Nhà nước không còn là người "ôm" phần lớn nguồn lực mà giữ vai trò dẫn dắt, kích hoạt; phần còn lại được huy động từ doanh nghiệp và khu vực ngoài ngân sách. Lựa chọn dồn lực cho hạ tầng trong năm 2025 cũng cho thấy một quyết định chiến lược trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất định, mở ra không gian phát triển mới, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Thay vì vá chỗ thiếu hay nối những đoạn đứt gãy, các dự án đều hướng tới hình thành một cấu trúc hạ tầng có tính liên kết vùng và liên kết quốc gia.

... đến cánh cửa tăng trưởng mới

Thông tin về việc Quốc hội quyết nghị mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, để hoàn thành mục tiêu quan trọng này, Chính phủ tiếp tục duy trì thực hiện chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, thúc đẩy vốn đầu tư toàn xã hội, đặc biệt là phát triển và thực hiện tốt các dự án hạ tầng trọng điểm.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nhu cầu đầu tư toàn xã hội sẽ lên tới 4,93 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 33 - 33,7% GDP. Nhu cầu này cao hơn đáng kể so với mức 4,15 triệu tỷ đồng của năm 2025. Điều này đặt ra áp lực rất lớn trong việc huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển mặc dù có những yếu tố thuận lợi như sự phục hồi của nền kinh tế và sự gia tăng niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào tiềm năng tăng trưởng của Việt Nam.

Theo dự toán ngân sách nhà nước, chi đầu tư phát triển năm 2026 dự kiến khoảng 1,12 triệu tỷ đồng, tăng 41,7% so với năm 2025. Mức chi cao kỷ lục này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng nền tảng hạ tầng mang tính đột phá, tạo dư địa cho tăng trưởng kinh tế trung và dài hạn. Đánh giá cao quyết tâm này của Chính phủ, TS. Nguyễn Xuân Thành - Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright (Đại học Fulbright Việt Nam) cho rằng, trong chính sách tài khóa, đầu tư công tiếp tục phải là "đầu kéo" dẫn dắt đầu tư xã hội, nhưng cần được tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả giải ngân thực chất.

Khi dòng vốn xã hội được dẫn đúng hướng, khu vực tư nhân mạnh dạn đầu tư, sức bật nền kinh tế sẽ được khơi dậy thì mục tiêu 10% không còn là giấc mơ xa vời mà có thể trở thành cú nhảy thật sự của Việt Nam. Đây không phải là con đường dễ dàng. Nhưng lịch sử 80 năm qua cho thấy, Việt Nam chỉ tiến về phía trước khi dám thay đổi, từ giành độc lập, thống nhất đất nước, đến đổi mới và thoát khỏi nghèo đói.