Nền kinh tế vượt qua biến động để giữ nhịp tăng trưởng

Quý I/2026, kinh tế tiếp tục đạt những kết quả tích cực.

Bài toán tăng trưởng thêm nhiều biến số

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mặc dù trong tháng 3, nền kinh tế phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức lớn do ảnh hưởng từ xung đột tại Trung Đông nhưng nhờ kết quả tích cực trong 2 tháng đầu năm, tình hình kinh tế - xã hội nước ta quý I/2026 tiếp tục đạt được những kết quả tích cực, đáng ghi nhận. Theo đó, tốc độ tăng GDP quý I ước đạt khoảng 7,3 - 7,8% so với cùng kỳ. Tăng trưởng quý I mặc dù thấp hơn so với kịch bản Nghị quyết số 01/NQ-CP (9,1%) và Nghị quyết số 23/NQ-CP (khoảng 8%) nhưng cao hơn tốc độ tăng quý I/2025 (6,93%) và là kết quả đáng khích lệ trong bối cảnh thế giới rất khó khăn hiện nay. Đáng chú ý, trong quý I/2026, có 23/34 địa phương tăng trưởng GRDP từ 8% trở lên, trong đó có 4 địa phương tăng trưởng 2 con số là Hà Tĩnh, Ninh Bình, Hải Phòng và Hưng Yên.

Bên cạnh những kết quả đạt được, nền kinh tế cũng còn những bất cập, nhất là từ tháng 3 do xung đột tại Trung Đông. Cụ thể, tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô cơ bản chịu nhiều tác động từ bên ngoài. Thị trường tiền tệ, tỷ giá tiếp tục chịu áp lực từ bên ngoài. Tại nhiều ngân hàng thương mại lớn, lãi suất huy động và cho vay ở các kỳ hạn tiếp tục điều chỉnh tăng. Kết quả thu ngân sách nhà nước tăng khá nhưng tiến độ thu một số loại thuế như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt… có dấu hiệu giảm dần qua các tháng.

Theo Cục Thống kê, nếu so với mục tiêu kịch bản là 9,1% của quý I (đề ra tại Nghị quyết số 01/2026/NQ-CP), để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số cho cả năm, áp lực tăng trưởng đang dồn lên 3 quý còn lại của năm (quý II là 10,5%; quý III là 10,6% và quý IV là 10,77%). Tính chung, mức tăng trưởng bình quân các quý phải đạt ít nhất khoảng 10,5%. Trong kịch bản này, đầu tư công tiếp tục là vốn mồi dẫn dắt năng lực sản xuất dài hạn với các siêu dự án hạ tầng đang được tập trung trong năm nay như Sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc, cụm đường vành đai, cao tốc, Khu đô thị thể thao Olympic…

Theo phân tích của Cục Thống kê, các kịch bản này dựa rất lớn vào sự tăng tốc của xuất khẩu, phục hồi mạnh mẽ của sức mua nội địa, cùng với đóng góp ngày càng rõ nét của các lĩnh vực kinh tế mới như công nghệ bán dẫn và kinh tế xanh. Đồng thời, các yêu cầu tháo gỡ triệt để các rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và khơi thông hiệu quả dòng vốn đầu tư tư nhân cũng được ra. Ngoài ra, xung đột Trung Đông phải sớm chấm dứt và giá dầu bình ổn trở lại cũng là điều kiện cần để đảm bảo tăng trưởng kinh tế có thể tiệm cận mục tiêu.

Kiên định mục tiêu giữ ổn định kinh tế vĩ mô

Ngày 2/4, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số. Kết luận nêu rõ quan điểm kiên định mục tiêu, hành động quyết liệt, hiệu quả; đánh giá sát tình hình, linh hoạt các giải pháp vượt qua khó khăn của năm 2026, bứt phá trong giai đoạn 2027 - 2030.

Theo đó, trong năm 2006 và những năm tiếp theo là phát triển nhanh, bền vững đất nước; phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 10%/năm trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống Nhân dân. Thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030, trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới.

Nhìn một cách tổng thể, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh khuyến nghị 4 nhóm chính sách trọng tâm. Trong đó, ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, tỷ giá và mặt bằng lãi suất; đặc biệt là gỡ rào cản pháp lý và đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Đặc biệt, mục tiêu trên hết là mọi nguồn lực được huy động đúng hướng. Khi đó, nền kinh tế sẽ đạt được những mục tiêu kỳ vọng.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, trong mọi kịch bản, giữ ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết để kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Theo đó, các giải pháp tài chính không chỉ hướng đến chống tăng giá mà còn phải giữ nhịp sản xuất kinh doanh, không để chi phí đầu vào tăng quá cao bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp, giảm sức mua và động lực đầu tư.

Bên cạnh việc giảm các loại thuế, phí đối với mặt hàng xăng dầu như đã thực hiện rất linh hoạt vừa qua, Chính phủ cần giãn nhịp tăng giá đối với các mặt hàng thiết yếu do nhà nước quản lý giá, không để tăng giá trùng với thời điểm tăng lương cơ bản; tăng dự trữ, điều phối đối với các mặt hàng thiết yếu và giảm chi phí trung gian như kho lạnh, logistics đối với hàng hóa…; phối hợp hiệu quả giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ để hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào, tiếp cận vốn sản xuất, kinh doanh…