Khi ngân hàng có thêm dư địa: Những lĩnh vực nào sẽ được tiếp sức?

Các dự án hạ tầng giao thông được kỳ vọng sẽ hưởng lợi về nguồn vốn. Ảnh minh họa: HD

Vietcombank, BIDV và VietinBank sẽ hưởng lợi trực tiếp nhất

Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chính thức ban hành Thông tư số 25/2026/TT-NHNN, đưa tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, cũng như tiếp tục loại trừ tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng của khách hàng và tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước khỏi tổng tiền gửi dùng để tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR), được xem là một trong những điều chỉnh đáng chú ý nhất của chính sách tiền tệ từ đầu năm đến nay.

Khác với những thay đổi mang tính kỹ thuật đơn thuần, quyết định lần này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời nhu cầu vốn cho đầu tư công, hạ tầng chiến lược và các dự án sản xuất quy mô lớn ngày càng gia tăng.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc điều hành AFA Capital, để hiểu ý nghĩa của việc nới tỷ lệ lên 40%, cần nhìn vào mục tiêu lớn hơn mà chính sách đang hướng tới. Đó là yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong một chu kỳ phát triển mới, khi nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo tăng mạnh. Việt Nam đang đứng trước nhu cầu vốn rất lớn cho giai đoạn 2026-2030, trong khi thị trường vốn, bao gồm thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, vẫn chưa thể đảm nhiệm hoàn toàn vai trò cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn.

Trong bối cảnh đó, việc nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn được nhìn nhận như một giải pháp tạo thêm dư địa cho các tổ chức tín dụng mở rộng cung ứng vốn. Với các ngân hàng, đây là nhóm hưởng lợi trực tiếp đầu tiên.

Ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng giám đốc Chứng khoán Kiến Thiết Việt Nam (CSI) nhận định, việc nâng trần lên 40% sẽ giúp các ngân hàng có thêm khả năng cho vay trung và dài hạn mà không phải gia tăng mạnh huy động vốn kỳ hạn dài. Điều này đồng nghĩa áp lực phát hành giấy tờ có giá, chứng chỉ tiền gửi hoặc cạnh tranh lãi suất huy động ở các kỳ hạn dài có thể giảm bớt. Khi chi phí huy động vốn dài hạn được tiết giảm, khả năng cân đối nguồn vốn của các ngân hàng cũng trở nên thuận lợi hơn.

Ông Nguyễn Minh Tuấn cũng cho rằng, việc nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa hoạt động, đồng thời hỗ trợ cải thiện biên lợi nhuận nhờ tận dụng tốt hơn chức năng chuyển đổi kỳ hạn - hoạt động cốt lõi của ngành Ngân hàng. Nếu quản trị tốt, việc sử dụng nguồn vốn ngắn hạn với chi phí thấp hơn để tài trợ cho các khoản vay trung và dài hạn sẽ tạo điều kiện cải thiện hiệu quả hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Cụ thể hơn, theo ông Trần Trọng Đức, Giám đốc điều hành Virtus Prosperity, nhóm hưởng lợi trực tiếp nhất là các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước, đặc biệt là Vietcombank, BIDV và VietinBank - những ngân hàng đang nắm lượng lớn tiền gửi Kho bạc Nhà nước. Việc cho phép tính lại một phần tiền gửi có kỳ hạn vào nguồn vốn huy động giúp mở rộng đáng kể dư địa tín dụng, đồng thời giảm áp lực thanh khoản vốn dài hạn vốn đang gia tăng từ đầu năm 2026.

Tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) và tỷ trọng cho vay trung dài hạn và trái phiếu doanh nghiệp của một số ngân hàng. Nguồn: KBSV

Tác động lan tỏa đến những lĩnh vực cần nguồn lực đầu tư lớn

Tuy nhiên, ý nghĩa lớn hơn của chính sách không nằm ở bản thân các ngân hàng mà ở khả năng lan tỏa dòng vốn sang các khu vực sản xuất và đầu tư. Theo các chuyên gia, nhóm được kỳ vọng hưởng lợi lớn nhất là các lĩnh vực có nhu cầu vốn dài hạn và gắn với mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế. Trong đó, xây dựng hạ tầng được nhắc đến đầu tiên. Các dự án giao thông, đường cao tốc, cảng biển, logistics hay hạ tầng khu công nghiệp đều đòi hỏi nguồn vốn rất lớn và có thời gian hoàn vốn kéo dài. Đây cũng là nhóm dự án đang được Chính phủ ưu tiên thúc đẩy nhằm tạo động lực tăng trưởng mới.

Ông Nguyễn Minh Tuấn cho hay, nếu nguồn vốn được phân bổ hiệu quả cho các dự án hạ tầng, tác động sẽ không chỉ dừng ở bản thân lĩnh vực xây dựng mà còn lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế khác thông qua việc nâng cao năng lực kết nối và giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Bên cạnh hạ tầng, ngành năng lượng cũng được đánh giá là một trong những lĩnh vực có nhu cầu vốn trung và dài hạn lớn nhất hiện nay. Trong những năm tới, Việt Nam sẽ cần nguồn lực rất lớn cho các dự án nguồn điện, lưới điện truyền tải, năng lượng tái tạo và các dự án bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đây là nhóm ngành mà dòng vốn dài hạn từ ngân hàng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ triển khai các dự án mới.

Một lĩnh vực khác được các chuyên gia đánh giá sẽ được hưởng lợi đáng kể là công nghiệp chế biến chế tạo. Khác với các khoản vay lưu động ngắn hạn phục vụ hoạt động thường xuyên, các dự án mở rộng nhà máy, đầu tư dây chuyền sản xuất, nâng cấp công nghệ hay xây dựng cơ sở sản xuất mới thường đòi hỏi nguồn vốn dài hạn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Ông Nguyễn Minh Tuấn cho rằng, công nghiệp chế biến chế tạo là một trong những ngành cần được ưu tiên trong quá trình phân bổ vốn, bởi đây là khu vực trực tiếp tạo ra năng lực sản xuất mới, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế.

Đáng chú ý, bất động sản cũng là lĩnh vực được lợi từ chính sách mới. Theo ông Đỗ Bảo Ngọc, những lĩnh vực có nhu cầu vốn dài hạn như vay mua nhà, bất động sản hay các dự án đầu tư dài hạn sẽ được hưởng lợi từ việc các ngân hàng có thêm khả năng mở rộng tín dụng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tác động tới bất động sản sẽ không diễn ra đồng đều. Dòng vốn sẽ phụ thuộc vào chất lượng dự án, khả năng hấp thụ vốn của thị trường và định hướng cấp tín dụng của từng ngân hàng. Bên cạnh đó, phân khúc nhà ở xã hội, bất động sản công nghiệp và các dự án đã hoàn thiện pháp lý được đánh giá có khả năng tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn khi dư địa tín dụng trung và dài hạn được mở rộng.

Tác động lan tỏa của chính sách cũng có thể xuất hiện ở các ngành liên quan như vật liệu xây dựng, thép, xi măng và các doanh nghiệp cung ứng đầu vào cho các dự án hạ tầng, công nghiệp và bất động sản. Nhóm chứng khoán cũng có thể hưởng lợi gián tiếp khi tâm lý nhà đầu tư cải thiện, qua đó thúc đẩy dòng tiền quay lại thị trường. Mặc dù mức độ hưởng lợi của từng ngành sẽ còn phụ thuộc vào khả năng hấp thụ vốn và diễn biến của thị trường, nhưng rõ ràng những lĩnh vực cần nguồn lực đầu tư lớn đang đứng trước cơ hội được tiếp sức về vốn thuận lợi hơn so với trước đây.