Thúc đẩy hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Zambia trên nền tảng chính sách tài chính hiện đại

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương tại buổi làm việc. Ảnh: HD

Trao đổi tại buổi làm việc với Đoàn lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Bộ Tài chính - Kế hoạch quốc gia Cộng hòa Zambia vào ngày 13/3 tại trụ sở Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho rằng, định hướng phát triển nông nghiệp của Zambia là phù hợp và có nhiều tiềm năng để mở rộng hợp tác với Việt Nam trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng, nông nghiệp luôn được Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định là lĩnh vực then chốt của nền kinh tế, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực và tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Thực tiễn cho thấy, chỉ khi chủ động được nguồn cung lương thực, một quốc gia mới có điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển ở cấp độ cao hơn.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh, điều kiện tự nhiên của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với Zambia, qua đó mở ra cơ hội hợp tác trong phát triển nông nghiệp và trao đổi kinh nghiệm chính sách. Tuy nhiên, mỗi quốc gia cũng có đặc thù riêng, do đó quá trình hợp tác cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để xác định các mô hình và giải pháp phù hợp với bối cảnh phát triển của từng nước.

Ở góc độ chính sách tài chính, Thứ trưởng cho biết, cơ chế thuế và nguồn lực tài chính là công cụ quan trọng thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Hệ thống pháp luật thuế tại Việt Nam không ngừng được hoàn thiện, trong đó lĩnh vực nông nghiệp được hưởng mức ưu đãi cao nhất. Nhiều sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế không phải nộp thuế giá trị gia tăng hoặc được áp dụng mức thuế ưu đãi; một số hoạt động sản xuất, chế biến nông sản, thủy sản, chăn nuôi tại địa bàn khó khăn được miễn hoặc áp dụng mức thuế thu nhập doanh nghiệp thấp; hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ hoạt động sản xuất. Đồng thời, chính sách miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030 nhằm giảm chi phí đầu vào và khuyến khích đầu tư.

Quang cảnh buổi làm việc. Ảnh: HD

Về nguồn lực tài chính cho phát triển nông nghiệp, Thứ trưởng cho biết các khoản chi ngân sách nhà nước tại Việt Nam được quản lý thống nhất theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, không có cơ chế chi riêng cho nông nghiệp nhưng lĩnh vực này luôn được ưu tiên trong phân bổ nguồn lực. Bên cạnh ngân sách, Việt Nam cũng huy động đa dạng các nguồn vốn khác như vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài, trong đó Ngân hàng Thế giới (WB) là một đối tác quan trọng đã hỗ trợ đáng kể cho các chương trình phát triển nông nghiệp.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân và các mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong phát triển nông nghiệp. Khung pháp lý liên quan đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tài chính và triển khai các dự án hiệu quả.

Cùng với đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng giúp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia sẽ tiếp tục tạo nền tảng để mở rộng ứng dụng công nghệ tiên tiến trong toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp.

Đối với Zambia, Thứ trưởng nhận định quốc gia này có cơ hội “đi tắt, đón đầu” trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp thông qua việc ứng dụng ngay các thành tựu khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Việc thiết kế các mô hình sản xuất quy mô lớn, gắn với chế biến và xuất khẩu tại chỗ sẽ góp phần nâng cao giá trị nông sản, đồng thời giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả đầu tư trong dài hạn.

Từ trái sang phải: Ông Situmbeko Musokotwane, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Zambia; ông Reuben Phiri Mtolo, Bộ trưởng Bộ Tài chính - Kế hoạch quốc gia.

Cũng đặt nhiều kỳ vọng vào mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Zambia, ông Situmbeko Musokotwane, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Zambia cho rằng, nông nghiệp là lĩnh vực có tiềm năng lớn trong chiến lược phát triển dài hạn của quốc gia này. Ông đánh giá cao kinh nghiệm của Việt Nam trong việc kết hợp chính sách tài chính với ứng dụng khoa học, công nghệ để nâng cao năng suất và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp. Vì thế, Zambia mong muốn thu hút thêm các doanh nghiệp và chuyên gia Việt Nam sang đầu tư, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị nông sản.

Về phía đầu tư, tài chính, theo ông Reuben Phiri Mtolo, Bộ trưởng Bộ Tài chính - Kế hoạch quốc gia Zambia, Zambia có diện tích lớn và điều kiện khí hậu nhiệt đới tương đồng với Việt Nam, song nền nông nghiệp vẫn phát triển chậm trong nhiều năm. Do đó, việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đã thành công trong chuyển đổi nông nghiệp là cần thiết. Zambia đang thúc đẩy cải cách để thu hút khu vực tư nhân đầu tư vào các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và nông nghiệp, đồng thời mở rộng các hành lang kinh tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn đầu tư quốc tế.

Bộ trưởng Reuben Phiri Mtolo cũng bày tỏ mong muốn thu hút nhiều hơn các doanh nghiệp Việt Nam sang đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế tạo và công nghệ. Zambia sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi thông qua các cơ chế ưu đãi tại các đặc khu kinh tế, qua đó giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng lớn của châu Phi với quy mô dân số hơn một tỷ người.

Bộ trưởng Reuben Phiri Mtolo, cho rằng sự hiện diện của những thương hiệu công nghiệp có năng lực sản xuất và công nghệ tiên tiến như VinFast không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho Zambia mà còn góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực sản xuất khu vực.

Về lĩnh vực nông nghiệp, ông Situmbeko Musokotwane, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Zambia cho rằng, nông nghiệp là lĩnh vực có tiềm năng lớn trong chiến lược phát triển dài hạn của quốc gia này. Ông đánh giá cao kinh nghiệm của Việt Nam trong việc kết hợp chính sách tài chính với ứng dụng khoa học, công nghệ để nâng cao năng suất và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp. Vì thế, Zambia mong muốn thu hút thêm các doanh nghiệp và chuyên gia Việt Nam sang đầu tư, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị nông sản.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: HD

Ghi nhận và đánh giá cao những mong muốn hợp tác từ phía Zambia, Thứ trưởng Trần Quốc Phương đề xuất hai bên tăng cường xúc tiến đầu tư và thúc đẩy ký kết các hiệp định bảo hộ đầu tư cũng như tránh đánh thuế hai lần nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho doanh nghiệp. Theo Thứ trưởng, các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo hai nước sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc mở đường cho các dự án hợp tác, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, khai khoáng và công nghiệp chế biến.

Cũng tại buổi làm việc, theo đại diện WB, kinh nghiệm phát triển nông nghiệp của Việt Nam có ý nghĩa tham khảo đối với nhiều quốc gia đang phát triển. WB sẵn sàng hỗ trợ các sáng kiến hợp tác giữa Việt Nam và Zambia, đồng thời khuyến khích tăng cường trao đổi chuyên gia và chia sẻ kinh nghiệm chính sách.

Kết thúc buổi làm việc, Thứ trưởng Trần Quốc Phương khẳng định Bộ Tài chính Việt Nam sẵn sàng tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Zambia trong việc trao đổi kinh nghiệm về cơ chế tài chính, chính sách thuế và huy động nguồn lực cho phát triển nông nghiệp bền vững.

Thứ trưởng tin tưởng rằng, các hoạt động hợp tác trong thời gian tới sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế giữa hai nước, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp hai bên khai thác hiệu quả các cơ hội đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp và các ngành liên quan.