Định hướng và cơ hội phát triển nông nghiệp hữu cơ tương xứng với tiềm năng

Định hướng và cơ hội phát triển nông nghiệp hữu cơ tương xứng với tiềm năng.

Nhận diện các cơ hội phát triển nông nghiệp hữu cơ Việt Nam

Thứ nhất, cơ hội từ lợi thế tự nhiên và đa dạng sinh thái: Cơ hội mang tính nền tảng quan trọng đầu tiên là điều kiện đất đai, khí hậu, nguồn nước... và con người Việt Nam vốn có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp từ hàng nghìn năm là những cơ sở quan trọng để phát triển đa dạng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ từ trồng trọt, chăn nuôi đến thủy sản.

Thứ hai, cơ hội từ nhu cầu thị trường gia tăng: Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy thoái tài nguyên và yêu cầu phát triển bền vững; khi nhu cầu tiêu dùng thực phẩm an toàn, xanh, có trách nhiệm với môi trường ngày càng tăng mạnh, nông nghiệp hữu cơ trở thành xu hướng tất yếu toàn cầu.

Thứ ba, cơ hội từ chủ trương tháo gỡ thể chế và thúc đẩy chính sách hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng: Việc Chính phủ ban hành và tiếp tục có chủ trương thúc đẩy nhanh việc hiện thực hóa các chiến lược, đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ cùng với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới được ký kết đã và đang tạo hành lang pháp lý quan trọng cho nông nghiệp hữu cơ phát triển. Làn sóng ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ cao đối với toàn bộ nền kinh tế nói chung và với ngành nông nghiệp nói riêng mở ra cơ hội thu hút các nguồn lực đầu tư, chuyển giao công nghệ - tạo cơ sở tiền đề nâng cao vị thế nông nghiệp hữu cơ đối với ngành nông nghiệp trong nước và cả trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ tư, cơ hội từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số: Ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ cao, công nghệ sinh học,… tạo cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng và trợ giúp hình thành hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp minh bạch hóa quy trình sản xuất và xây tạo, củng cố niềm tin đối với khách hàng. Đây là cơ hội then chốt để khắc phục những hạn chế truyền thống và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông nghiệp hữu cơ Việt Nam.

Thứ năm, cơ hội từ hợp tác quốc tế: Chủ trương hội nhập kinh quốc tế tạo ra các điều kiện tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm của các quốc gia có điều kiện, đặc điểm tương đồng về khí hậu, thổ nhưỡng về tập trung phát triển các loại hình sản phẩm phù hợp; học hỏi kinh nghiệm khai mở thị trường, nhất là với các thị trường khó tính; kinh nghiệm thu hút doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia chuỗi giá trị hữu cơ; kinh nghiệm xây dựng thương hiệu nông sản hữu cơ...

Định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ

Định hướng chung, trọng tâm, trước mắt là củng cố nền tảng cho nông nghiệp hữu cơ phát triển ổn định và thực chất, đồng bộ, bền vững dựa trên tiềm năng, lợi thế. Tính đồng bộ, bền vững trước hết phụ thuộc vào quy hoạch vùng sản xuất tập trung phù hợp với điều kiện sinh thái của từng địa phương, từng loại cây trồng, vật nuôi. Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp hữu cơ đồng bộ từ chính sách về đất đai, tín dụng, khoa học – công nghệ đến giảm chi phí chứng nhận…

Trong dài hạn, định hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, với mục tiêu tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nâng cao nhận thức và năng lực của người sản xuất, người tiêu dùng về các nguyên tắc, tiêu chuẩn đối với sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Nông nghiệp hữu cơ không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao sinh kế cho nông dân và khẳng định vị thế của nông nghiệp Việt Nam theo hướng bền vững và có trách nhiệm toàn cầu.

Giải pháp phát triển nông nghiệp hữu cơ tương xứng với tiềm năng

Thứ nhất, xây dựng quy hoạch tổng thể trung, dài hạn; hoàn thiện thể chế, chính sách:Trọng tâm là quy hoạch các vùng sản xuất hữu cơ tập trung theo lợi thế sinh thái từng địa phương. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các vùng sản xuất hữu cơ đặc thù theo lợi thế từng địa phương, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.

Xây dựng khung pháp lý riêng, ổn định và nhất quán cho nông nghiệp hữu cơ; ban hành chính sách hỗ trợ về đất đai, tín dụng, thuế và giảm chi phí chuyển đổi, chi phí chứng nhận cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Xây dựng quy định cụ thể tạo cơ sở pháp lý phát triển các chuỗi bán lẻ, các sàn thương mại điện tử, tạo cơ hội tiêu thụ đầu ra ổn định cho các sản phẩm hữu cơ.

Thứ hai, nâng cao chất lượng; hình thành chuỗi giá trị trong nước và tích cực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu: Nâng cao nhận thức đi đôi với tăng cường kiểm soát, giám sát chất lượng, bảo đảm tuân thủ nghiêm các quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.

Thúc đẩy liên kết “nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp – nhà khoa học – nhà nước”, hình thành vùng nguyên liệu hữu cơ lớn gắn với các vùng chế biến và tiêu thụ. Xây dựng quy trình sản xuất bảo đảm các nguyên tắc, yêu cầu quốc tế; số hóa, công khai minh bạch, đơn giản hóa thủ tục chứng nhận tiêu chuẩn, khắc phục tình trạng chi phí chứng nhận cao, thủ tục phức tạp và thiếu các tổ chức chứng nhận độc lập, uy tín,… . Chính phủ, các bộ, ngành cần ban hành những cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể như hỗ trợ vốn sản xuất, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, ưu đãi cho thuê đất, chính sách hỗ trợ liên quan tới phân bón và thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hữu cơ, sinh học… để từng bước tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số: Tăng cường nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ các khâu từ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, giám sát chất lượng đến kết nối thị trường, vừa nâng cao tính minh bạch, đồng thời tăng năng lực cạnh tranh của nông sản hữu cơ trong nước trên thị trường quốc tế.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực: Mở rộng tập huấn cho nông dân, doanh nghiệp về nguyên tắc, quy trình và giá trị của nông nghiệp hữu cơ; trình độ chuyên môn, kỹ năng thực hành và khả năng nắm bắt thị trường, đáp ứng yêu cầu sản xuất hữu cơ quy mô lớn, chuyên nghiệp.

Nhìn chung, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ theo lộ trình ngắn hạn và dài hạn, vừa tháo gỡ những khó khăn trước mắt, vừa tạo nền tảng cho phát triển bền vững. Chỉ khi kết hợp hiệu quả giữa chính sách, tổ chức sản xuất, khoa học – công nghệ, thị trường và nguồn nhân lực, nông nghiệp hữu cơ Việt Nam mới có thể phát triển thực chất, bền vững và xứng tầm với tiềm năng vốn có.